یادی از استاد "شیرکو بیکه س" امپراطور شعر دنیا در چهارمین سالگرد درگذشتش

Kurdane.com

استاد شیرکو بیکه س (بی کس) از شعرای معاصر و نامدار کُرد که شهرتی جهانی دارد و مجموعه های شعری ماندگار و زیبایی از وی به جای مانده است و آثاری دارد برای همیشه، کرد و غیر کُرد هم ندارد، اشعاری بی‌نظیر که جهان ادبیات باید به آن افتخار کند.

استاد «شیرکو بی‌کس» شاعری بزرگ، توانمند، با اندیشه و با احساس بوده و هست چون وقتی اشعارش پویا و زنده و با احساس هستند باید قبول کرد که فقط جسم شاعر مرده و اندیشه و فکر و آثار او با وجود این همه شعر زیبا و ماندگار مردنی نیستند و نخواهند مرد و تا روزی که کُرد و زبان کُردی هست و شعر و ادبیات هست شیرکو و امثال شیرکو خواهند بود.

قصیده «دره پروانه‌ها» و... بخش زیادی از اشعار کوتاه او جاودانه‌اند. اثر "ماه و دریا" ی شیرکو شعری است برای همیشه، کرد و غیر کُرد هم ندارد، شعری است بی‌نظیر که جهان ادبیات باید به آن افتخار کند و از این دسته از اشعار و خلق این لحظات ناب در کارهای شیرکو بی‌کس کم نیستند.

شیرکو بیکه س (بی کس) فرزند فایق بیکه س از شعرای معاصر و نامدار کرد که شهرتی جهانی دارد و مجموعه های شعری ماندگار و زیبایی از وی به جای مانده است در سال 1940  میلادی (1319 هجری شمسی) در شهر سلیمانیه به دنیا آمد. پدر وی فایق بیکه س از شعرای بزرگ کرد بود.

وی که به دلیل بیماری سرطان وخامت اوضاع جسمانی اش سال 91 هجری شمسی به سوئد اعزام شده بود در 13 مرداد سال92 در بیمارستان کارولینزا استکهلم این کشور درگذشت و چند روز بعد به اقلیم کردستان عراق منتقل و طی مراسم باشکوهی در 21 مرداد ماه سال 92 در زادگاهش شهر سلیمانیه و بنابه وصیتش در پارک آزادی به خاک سپرده شد. روحش شاد و یادش گرامی.

بخشی از وصیت نامه شیرکو بیکه س به این شرح است: "نمی‌خواهم در هیچکدام از تپه‌ها و گورستان‌های مشهور شهر به خاک سپرده شوم. اول به خاطر اینکه جای خالی ندارند و دوم اینکه من جاهای شلوغ را دوست ندارم. من می‌خواهم اگر شهرداری شهرمان اجازه دهد پیکر مرا در جوار تندیس شهدای 1963 سلیمانی به خاک بسپارند زیرا فضای آنجا لذت بخش تر است و نفسم نمی‌گیرد."

این شاعر بزرگ کرد در وصیت نامه اش افزوده است: "من دوست دارم پس از مرگم نیز همدم همشهریان و صدای موسیقی و رقص و زیبایی‌های این پارک باشم. کتابخانه و دیوانهای اشعار و عکس‌هایم را نیز به کنار مزارم ببرید. یک کافه تریا و باغچه‌ای کوچک هم در نزدیکی مزارم درست شود تا شاعران، نویسندگان و دختران و پسران عاشق به بهانه آن مهمان من باشند. دوست دارم از حالا این صحنه ها را مانند یک رویا ببینم."

بیکه س همچنین عنوان کرده است: "می‌خواهم همزمان با صدای دلنواز آواز الله ویسی ماموستا علی مردان و سرود «خدایا وطن را آباد کن» و درحالیکه پیکرم در پرچم اقلیم کردستان پیچیده شده به خاک سپرده شوم.

او در 17 سالگی اولین مجموعه‌ی شعرش را با نام «مهتاب شعر» منتشر کند که با توفیق زیادی مواجه می‌شود.

شیرکو بی‌کس در کنار ناظم حکمت تبعیدشده و محمود درویشِ ستم‌دیده‌ی فلسطینی قرار می‌گیرد چون ضمن داشتن توانایی سردن شعر هم در محتوا و هم در فن و داشتن زبانی خاص و ساده و شعری، تعهد انسانی ویژه در برابر مردم خودش و دیگر ملت های مظلوم هم داشت و درد و رنج و مصائب ملتش را هنرمندانه بیان می کرد و آن را به گوش جهانیان رساند و این مهم موجب شده وی جدایی از اینکه یک شاعر ملی کرد محسوب می شود به عنوان چهره ای در سطح جهانی مطرح باشد و این از علل بزرگی این شاعر عاصی است.

به بهانه چهارمین سالگرد درگذشت این هنرمند و شاعر بزرگ کرد بخشی از زندگی و تعدادی از اشعارش تقدیم علاقمندان و مخاطبان می شود.

استاد شیرکو بیکه س کودکی اش را چنین توصیف می کند: "کودکی من چون چمنی است بی آفتاب و یا چهره ای که هرگز لبخندی به خود ندیده است من از همان آغاز دوران کودکی، زندگی ام را با فقر و تنگدستی و با غم از دست دادن نزدیکترین کس من، پدرم آغاز کردم ."

در سال 1968 اولین مجموعه شعر شیرکو به نام (مهتاب شعر) در بغداد منتشر شد و از آن زمان تاکنون ده ها مجموعه شعر-چندین نمایشنامه ی منظوم و ترجمه های زیادی مانند (عروسی خون) اثر "لورکا" و (پیرمرد و دریا) نوشته ی "ارنست همینگوی" به زبان کردی از وی به چاپ رسیده است.

در سال 1970 به همراه عده ای نویسنده و شاعر گاهنامه ادبی (روانگه) را منتشر کردند. سپس به همراه عده ای از شعرا و نویسندگان در بغداد اولین فراخوان ادبی روانگه (دیدگاه) را منتشر کرد که فراخوانی برای نوگرایی در ادبیات کردی تلقی می شد.

در سال 1988 از سوی انجمن قلم سوئد جایزه ی توچولسکی (Tucholsky) به وی اعطا شد. وی از سال 1987 تا سال 1992 به دلیل مشکلات سیاسی در سوئد زندگی کرد ولی پس از آن به کردستان بازگشت.

گلچینی از اشعار وی به برخی از زبان های زنده دنیا از جمله (انگلیسی، آلمانی، فرانسه، ایتالیا، سوئدی، ترکی، عربی و فارسی) ترجمه شده است وی قلم توانایی در نثر نویسی داشت.

شیرکو بیکه س از سال 1998 تاکنون در کتابهای ادبی مدارس آمریکا و کانادا به عنوان شاعر کُرد معاصر معرفی شده و نمونه هایی از اشعار وی در این کتب منتشر شده و برای دانش آموزان شرح داده شده است.

در سال 1998 به همراه چند شاعر و روشنفکر (انتشارات چاپ و نشر سه‌ردم) در شهر سلیمانیه را تاسیس کرد. شیرکو بیکه س بیش از 30 کتاب شعر را به چاپ رسانده است. نامبرده در سال 2001 از سوی مرکز چاپ و اطلاع رسانی (خاک) موفق به کسب جایزه پیرمرد شاعر شد.

سخت کوشی و پیگیری این شاعر جهانی در سیطره فرهنگ، ادبیات و شعر کردی به او شخصیتی غول آسا و عاصی بخشیده است. شاعر چیره دست فارس زبان سید علی صالحی سالها پیش شیرکو بی‌که س را امپراتور شعر دنیا نامیده است.

ماموستا شیرکو بی‌کس از شاعران بزرگ کُرد که به عنوان «امپراتور شعر دنیا» لقب داشت، جزو شاعران نسل دوم کردستان عراق و از هم نسلان عبدالله په‌شیو، لطیف هلمت و رفیق صابر است.

شیرکو بی‌کس پر کار و خستگی ناپذیر که بیشتر به مفهوم ادبی جهانی در اذهان اهل فن جایی گرفته است و با آنکه در نقد، داستان و ترجمه توانای‌هایی در خور و شایسته بود، اما کار شعر، سرنوشت محوری قلم او را رقم می‌زد.

ماموستا شیرکو بی‌کس سال‌ها از راه ادبیات و سرودن شعر به مبارزه علیه رژیم صدام حسین پرداخت. سختکوشی و پیگیری این شاعر جهانی در سیطره فرهنگ، ادبیات و شعر کوردی به او شخصیتی غول آسا و عاصی بخشیده است. شاعر چیره دست فارس زبان، سیدعلی صالحی سال‌ها پیش شیرکو بی‌کس را امپراتور شعر دنیا نامیده است.

آثار شیرکو غنی و بسیارند، در سال 1968 میلادی نخستین مجموعه‌ شعر وی با عنوان «درخشندگی شعر» منتشر شد و صاحب آثاری چون آئینه‌های کوچک، بامداد، من عطشم را با آتش فرو می‌نشانم، کاوه‌ آهنگر، سپیده دم، پیرمرد و دریا، دو سرود کوهی، رودخانه‌ها، عقاب، کجاوه گریه‌ها، صلیب و مار و روزشمار شاعر و مجموعه مقالات، ترجمه‌ها و غیره است.

شیرکو بی‌کس همانطور که در سطور بالاتر اشاره شد در سال 88-1987 میلادی از دست «انگوار کارلسن» نخست وزیر سوئد جایزه جهانی «توخولسکی» مدال افتخار در ادبیات را دریافت کرد و همچنین در فلورانس ایتالیا، بزرگترین انجمن مدنی به او لقب «همشهری» داده است.

اشعار شیرکو تاکنون به زبان‌های آلمانی، فرانسه، ایتالیایی، سوئدی، نروژی، عربی، فارسی و غیره ترجمه شده است و بعضی از اشعار او انتخاب شده و در کتاب‌های درسی چند کشور برای تدریس گنجانده شده است.

 وی با احمد شاملو شاعر نامدار ایرانی دیدار داشته و احمد شاملو برخی از آثار وی را دیکلمه و منتشر کرده است. استاد شیرکو بیکه س در ایران نیز چهره نام آشنایی محسوب می شودو خیلی از اهالی ادب و فرهنگ آثار وی را مطالعه کرده اند و طرفداران زیادی هم دارد.

شیرکو بی کس بعد از استاد عبدالله گوران، یکی از شارحان و معماران پیشرو شعر آزاد کُردی است. استاد شیرکو بی‌کس هر چند وابستگی به احزاب و گروههای فعال سیاسی کُرد را داشت اما از راه ادبیات و سرودن شعر به مبارزه علیه ظلم و زور روا شده به ملت کُرد پرداخت و سالها در این زمینه به فعالیت پرداخت که می توان به مبارزات او در این مهم بر علیه رژیم فاسد و اشغالگر بعثی صدام حسین و سرودن شعر برای شخصیتهای مبارز کُرد و شهیدان این راه اشاره کرد.

شیرکو بی‌کس در جامعه فرهنگی کُرد، هموزن احمد شاملو در پهنای ادبیات معاصر فارس می باشد و بی‌شک مانند حلقه‌ای گره خورده در زنجیره‌ی خدایگان تاریخ ادبیات دنیا چفت شده است، خدایگانی مانند: لورکا، محمود درویش، نرودا، ریتسوس، داستایوسکی، شاملو، جبران خلیل و... که چنان بتی ستودنی در معابر استوره‌ای ملل دنیا جاودانه خواهند ماند.

 "ژماردن"

 ﺋﻪﮔﻪﺭﺗﻮﺍﻧﯿﺖ، ﯾﻪﻛﻪ ﯾﻪﻛﻪ
ﮔﻪڵاﯼ ﺋﻪﻭ ﺑﺎﺧﻪ ﺑﮋمێرﯼ !

ﺋﻪﮔﻪﺭﺗﻮﺍﻧﯿﺖ ﻫﻪﺭﭼﯽ ﻣﺎﺳﯽ
ﮔﭽﻜﻪ ﻭ ﮔﻪﻭﺭﻩﯼ
ﺋﻪﻭ ڕﻭﻭﺑﺎﺭﻩﯼ ﺑﻪ ﺑﻪﺭﺩﻩﻣﺘﺎ تێئەﭘﻪڕێ
ڕﯾﺰ ﮊمێر ﻛﻪﯼ !

ﺋﻪﮔﻪﺭﺗﻮﺍﻧﯿﺖ ﻟﻪ ﻭﻩﺭﺯﯼ کۆﭼﯽ ﺑﺎڵندﻩﯼ
ﺑﻪﺭﻩﻭﮊﻭﻭﺭ ﻭ، ﺑﻪﺭﻩﻭﺧﻮﺍﺭﺩﺍ
ﺑﻪﺭﻩﻭﺧﻮﺍﺭ ﻭ، ﺑﻪﺭﻩﻭﮊﻭﻭﺭﺩﺍ
ﯾﻪﻛﻪ ﯾﻪﻛﻪ
ﻣﻪﻝ ﻭ ﺑﺎڵندﻩ ﺑﮋمێرﯼ !

ﺋﻪﻭﺍﻣﻨﯿﺶ ﺑﻪڵێن ﺋﻪﺩﻩﻡ
ﯾﻪﻛﻪ ﯾﻪﻛﻪ
ﻫﻪﺭﭼﯽ ﻗﻮﺭﺑﺎﻧﯽ ﺋﻪﻡ ﺧﺎﻛﯽ،
ﻛﻮﺭﺩﺳﺘﺎﻧﻪ ﺷﯿﺮﯾﻨﻪﯾﻪ
بۆﺕ ﺑﮋمێرﻡ !

 "بوسه‌های شیرین"

 کبک که می‌میرد

آوازهایی از خود

برای کوه بر جای می‌گذارد

زنبور که می‌میرد

بوسه‌هایی شیرین از خود

برای باغ بر جای می‌گذارد

طاووس که می‌میرد

چند پر رنگین از خود

برای گلدان بر جای می‌گذارد

آهو که می‌میرد

مشک از خود بر جای می‌گذارد

من که بمیرم

چند شعر تازه و زیبا از خود

برای کردستان بر جای می‌گذارم

 تهیه و تدوین: یحیی صمدی کردپرس

نظرات

ارسال نظر