تراژێدیی تاراوگە و هونەری کۆمەڵایەتیی کوردستان(بەشی دووهەم و کۆتایی)

Kurdane.com

چەند تێبینییەکی ڕەخنەگرانە لەمەڕ بۆچوونەکانی هونەرمەند، ناسر قازیزادە

سەعیدە سائێب

له‌ ده‌یه‌كانی ڕابردوودا‌ جه‌سته‌ی هونه‌رمه‌ند له‌ پێرفۆرمانس، ڤیدیۆ ئارت‌ و فۆتۆگرافیدا به‌ ڕێژەیەکی زۆر ببوه‌ ناوه‌ندی هونه‌ری هاوچه‌رخ. له‌مڕۆدا ده‌توانین بڵێین كه‌ڵكه‌ڵه‌ ڕۆژانه‌كانی هونه‌رمه‌ند، كه‌وتنه‌به‌ر چاوی جه‌سته‌یه‌تی ‌وه‌ك جه‌سته‌ی كرێكاریك.

بۆریس گرۆیس(1)

 

لەبەشێکی دیکەی وتووێژەکەدا بەڕێز قازیزادە بانگەشەی ئەوە دەکا کە هونەری کوردی بوونی نییە  و جاجم و گلیم و باقی ئیشە سونەتیەکان، کە کاری هونەرمەندانی ئاسایین، نابێتە پێناسە و هونەری کوردستان. بەڕێز قازیزادە لەوانەیە لەمن باشتر بزانن چونکوو تەمەنی هونەرییان لە من زیاترە و بە ئەزمونترن لەم بوارەدا، لە نێو دنیایی هونەردا پۆلێنبەندییەک هەیە بۆ کۆی قۆناغە هونەرییەکان و هەرکامەیان دەکەوێتە نێو شێوازێکی هونەریی تایبەتەوە. ئەم بەشەیش لە هونەر کە لە کوردستان و تەواو جیهاندا بوونی هەیە  بریتییە لە ئیشی دەست و هونەڕێکی خۆڕسکە خراوەتە خانەی فۆڵک ئارتەوە(4). هەر شێوازێک بەپێی زەمان و سەردەمی بەرهەمهاتنی گرینگیی تایبەتی خۆی هەیە، بەڕای من ئەم بەشەش وەک قۆناغێکی هونەری دەبێ ڕێزی لێ بگیردرێ و لە مووزەدا پارێزگاریی لێبکرێ.

لێرەدا بە پێویستی دەزانم ئاماژە بدەم بە بۆچون و ئەو پۆلێنبەندیەی کە هونەرمەند ناسر فەیزۆڵەبەگی(4) بۆ هونەری کوردستانی کردووە و یەکەم کەسە کە هونەری ڕابردوو و هاوچەرخی  لە کوردستانی ڕۆژهەڵاتدا بەسەر سێ قۆناغدا دابەش کردووە (هەڵبەت ئەوە بەو مانا نییە کە نووسەری ئەم وتارە هەموو ئەو پۆلێنبەندییە قبووڵە و بە تەواوی پەسەندی دەکا، بەڵام لانیکەم دەتوانێ وەک دەسپێکێک کاری پێبکا یان لەلای گریمانکراو و مەفرووز بێ).

 قۆناغی یه‌كه‌م، ئه‌م قۆناغه‌ له‌ حكوومه‌تی ماد و هه‌خامه‌نشی و ساسانیه‌كانه‌وه‌ ده‌ست پێده‌كا و خسووسیه‌ت و تایبه‌تمه‌ندیی خۆی بنیات ناوه‌ و تا ئێستاش له‌ شێوه‌كاریی ئێرانیدا به‌دی ده‌كرێ. قۆناغی دووهەم، له‌سه‌د ساڵی ڕابردووه‌وه‌ ده‌ست پێده‌كات و له‌ ساڵی 1367ی هه‌تاویدا به‌ كۆچی دوایی فه‌یزوڵاخان ناهید كۆتایی پێدێ. له‌م به‌شه‌دا ده‌توانین ئاماژە‌ بكه‌ین به‌: سالار ئاڵبڵاخ، تاج خانم (دایكی فه‌یزوڵاخان) كه‌ به‌هۆی ئه‌وه‌ی‌ خۆشنووس و شێوه‌كارێكی باش بووه‌ نازناوی تاجی ده‌وڵه‌تی پێدراوه‌. ئێفتخار ناهید، فه‌یزوڵاخان ناهید، ڕەحمان قازی، ئیبراهیم قازی، جه‌عفه‌ر قازی، مسته‌فا شێرزاد، حاجی حه‌مه‌ڕەشید به‌گ ئه‌حمه‌دی بله‌كێ، ئازاد ئه‌حمه‌دی، نیك په‌ی، حسه‌ین ئابسه‌واران، (مه‌حموود مه‌حدوود، ئیبراهیم ناهید، ڕەئووف قورئانی)، عوسمان موباره‌كی، ڕەحمان فه‌تاحی، كه‌ماڵ تاتایی، سه‌عید مه‌ولایی، محه‌مه‌د ساڵح شه‌مسی، محه‌مه‌د مه‌لكی، لوقمان كه‌ریمی، ئیبراهیم نه‌قشی و هونه‌رمه‌ندان و مامۆستایانێكی تر كه‌ من یان نایانناسم یان بیرم نییە‌ كه‌ ئێستا‌ ناویان ببه‌م. هه‌ڵبه‌ت پێویسته‌ لێره‌دا ئاماژە بكه‌ین به‌ هونه‌رمه‌ندانی شێوه‌كاری ده‌وره‌ی كۆماری كوردستان كه‌ له‌ ساڵه‌كانی (1945_1946) له‌ مه‌هاباد و باكۆدا پێشانگای شێوه‌كارییان كردۆ‌ته‌وه‌ كه‌ به‌ داخه‌وه‌ ناوه‌كانیان نازانم. له‌م قۆناغەدا شێوه‌كارانی كورد به‌ شێوه‌یه‌كی خۆڕسك و به‌ توانا و به‌هره‌ی زاتیی خۆیانه‌وه‌ كاریان كردووه‌ و شێوه‌ی تایبه‌ت به‌ خۆیان بنیات ناوه‌ كه‌ من به‌ ناوی شێوه‌كارانی كلاسیكی كورد ناودێریان دەکەم.

قۆناغی سێهه‌م، له‌ هه‌شتاكانه‌وه‌ دەست پێدەکات تا ئەم سەردەمەی ئێستا. نه‌وه‌ی سێهه‌می شێوه‌كارانی كورد له‌ ژێر كاریگه‌ریی گۆڕانی باری سیاسی و ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تی و هه‌روه‌ها شێوه‌كارانی قۆناغی دووهه‌م، دنیای شێعر و ئه‌ده‌بیات و به‌ره‌و دنیای مۆدێرن هه‌نگاویان هه‌ڵگرتووه‌ و بینین و ئاشنابوون له‌گه‌ڵ به‌رهه‌می شێوه‌كارانی ئۆرووپا و ئه‌مریكای لاتین و ڕوسیا و شێوازە هونەرییەکان وەک (ڕیالیزم، سەمبۆلیزم، فوویزم، کوبیزم و... دەرد و ئازاری نەتەوەکەیانیان گواستۆتەوە و له‌م به‌شه‌شدا ده‌توانین ئاماژە‌ بكه‌ین به‌: هادی زیادینی، محه‌مه‌د ڕۆسته‌م زاده‌، ئه‌كبه‌ر مه‌نسووری، مه‌هدی زیادینی، فه‌ردین سادق ئه‌یوبی، مه‌سعوود ڕەحیمی، ڕە‌وف نادری (په‌شێو)، ناسر قازی زاده‌، ماشه‌ڵا محه‌مه‌دی، حه‌سه‌ن ڕەحیم زاده‌، خه‌لیل ڕە‌حیم پور، ئه‌حه‌مد خه‌لیلی فه‌رد. ئەگەر ئەم گریمانەمان بەلاوە پەسەند نەبێ یان تەنانەت قایل بەم دابەشکارییەش نەبین دەتوانین ئەم پرسیارە لە خۆمان بکەین کە ئایا دەکرێ بەم هەمووە شێوەکارەوە نەشێ چرۆی هونەری کوردی ڕسکابێ؟ ئایا بەپێی ئەم مێژووە چۆن دەتوانین بڵێن هونەری کوردی بوونی نیە؟ لە کاتێکدا تەنانەت بەپێی ئەو دابەشکارییە فۆرماڵەی سەرەوە بەڕێز قازیزادە، بۆخۆی دەکەوێتە قۆناغی سێهەمی ئەم پۆلێنبەندی و دابەشکارییەوە.

مەبەستی من لێرەدا ئەوە نییە بە ڕوانگەیەکی ناسیۆنالیستیی تاکڕەوانەوە لەسەر هونەری کوردی بدوێم یان بەرگری لێ بکەم بەڵام هەندێك واقعییەتی مێژوویی و کولتووری لە ئارادایە کە ناکرێ لەبەرچاویان نەگرین. هیچ نەتەوەیەک نییە کە جیا بێت لەو جوگرافییەی کە تیادا دەژیت بەڵکوو گرێدراوە و هەڵقوڵاوی ئەو جوگرافیایە و هونەرەکشی بەهەمان ڕادە وابەستەیە بەو چوارچێوەوە. ئەوەشی کە هونەری جیهان بەیەکەوە گرێدەدا و دەیکاتە زمانێکی جیهانی، ئەوە شێوازە هونەرییەکانە کە لە هەموو دنیادا کەڵکی لێوەردەگیرێ، واتە لە باری کردارییەوە ئەوە لە زمانی جیهانی کەڵک وەردەگیرێت بەڵام هەر بەرهەمێک لە ڕووی ناوەڕۆکەوە هەڵگری کۆمەڵێک چەمکەو مانایە کە تەنیا تایبەتە بەو شوێنە و جوگرافیایەی کە لیی هەڵقوڵاوە. بۆنموونە، هونەرمەندێکی ئەمریکایی ناتوانێت گیروگرفتەکانی ئێمە بێنێتە سەر تابلۆکەیەوە و ئێمەش ناتوانین لە گیروگرفتەکانی ئەوان بگەین و بیکەینە بەرهەمی هونەری. بەڵام دەتوانین لە ڕێگەی بەرهەمە هونەریەکانەوە گاریگەریمان لەسەر یەکتر ببێ و بە زمانی هونەر، کە زمانێکی یونێڤێرساڵ، یەکگرتوو و بێسنوورە، یەکتر بدوێنین و بکەوینە گفتەوە. ڕەنگە پابلۆ پیکاسۆ نمونەیەکی باش بێ بۆ ڕوونکردنەوەی ئەم مەبەست و باسە. پیکاسۆ بۆ خۆی خەڵکی سپانیا بووە و دواتر دوورخراوەتەوە لە وڵاتەکەی و لە فەڕەنسا نیشتەجێ بوو بەڵام بەو شێوی کە بەرهەمە هونەرییەکانی دەریدەخەن، هیچکات نەیتوانی لەباری دەروونی و سۆز و هۆگرییەوە لە زێدەکەی داببڕێ. کاتێک گوێرنیکا (گوندێکی ئیسپانیا) لە ئەنجامی شەڕێ ناوخۆدا لەلایەن نازییەکانەوە بۆمباران دەکرێ، هەستی هونەرمەند بریندار دەکا و لە ئەنجامدا گوێرنیکا_ تابلۆ بەناوبانگەکەی_ دەخولقێنێ. ئەم بەرهەمە هونەرییە هەڵگری هەندێک هێما و سەمبۆلە وەک ئەسپ، گا، گڵۆپی برق و بەکارهێنانی ڕەنگی ڕەش و سپی، کۆی ئەم سەمبۆل و شێوازە هونەرییە مردن، تووندوتیژی، دڵڕەقی، ئێش و دۆشداماویی دەگوازرێتەوە بۆ بینەر و لەسەر هەستی مرۆڤ کاریگەری دادەنێ و بەشێوەیەکی قووڵ کاری تێدەکا. ئەمەیە ئەو زمانە یوونیڤێرساڵ و گشتییەی هونەر و پێوەندییەکەی بە جوگرافیا یان مێژوو یان نەتەوەیەکی تایبەتەوە. لێرەوە، هونەرمەند لە هەر کوێ بێ گیرۆدەی خاک و وڵات و زێدی خۆیەتی، ئەگەر بەڕواڵەت ئینکاریشی بکا بەڵام ئەو نەست یان هەستە ناووشیارە لە بەرهەمی هونەریەکەیدا ڕەنگ دەداتەوە. ناسر قازیزادە خۆی نموونەیەکی باشە بۆ ئەم مەبەستە و تابلۆ شێوەکارییەکانی بەشێکی زۆری بانگەشەکانی نەفی دەکەنەوە، بەڕێز قازیزادە ساڵانێکی زۆری تەمەنی لە تاراوگە و دوورە وڵاتیدا ژیاوە. سەرەڕای ئەو ماوە دوور و درێژەی دووری لە نیشتمان نەیتوانیوە خۆی لە کۆمەڵگای کوردستان جیا بکاتەوە یان داببڕێ و بە دڵ و ڕۆح هۆگری وڵاتەکەیەتی و ئەم گرێدراویە لە تابلۆکانیدا ڕەنگی داوەتەوە. ئەو سیما و کارەکتێرانەی لە تابلۆکانیدان خەڵکی کوردستانن ڕێک بە هەمان جلوبەرگ و  کولتووری کوردەواری و تەنیا شێوازی نەخشاندنەکەی شێوازێ ئۆرووپاییە و لە ناوەڕۆکدا هەمان ئەو بابەتانەن.

تابلۆکانی بەڕێز قازیزادە، لە ڕابردوودا ڕەنگدانەوەی دۆخی سیاسی و ئاڵۆزی سەردەمی ڕاپەڕینی گەلانی ئێران بۆنموونە تراژیدیای جەنگ، کوشتاری خەڵک، ماتەمین و شینگێڕی بۆ جەستەی بێ گیانی گیان بەختکردووان، ڕەنگدانەوەی بووە لە تابلۆکانیدا و بەپێی دۆخی ئەو کاتە و شێوازی باو لە هونەری ئەو سەردەمەدا کەڵکی لە ڕیالیزمی سۆسیالیستی وەرگرتووە و لەم تابلۆ دوایانەشیدا تراژێدییەکە بە شێوەیەکی دیکە دووپات دەبێتەوە و کوشتاری خەڵکی کوردستان وەک جەوهەرێکی نەگۆڕ پابەرجا و لەسەر جێگەی خۆیەتی و ئەمجارەیان لە ڕێگەی نان و بە ماتریالی نانەوە دەستی پێکردووەتەوە. لەڕووی جلوبەرگەوە پەیکەرەکان جلوبەرگی کوردییان لەبەردایە بەهەمان ستایل و مۆدی ڕابردوو چونکوو لەم سەردەمەدا جلوبەرگی کوردی تووشی گۆڕان هاتووە و مۆدێرنیتە وەک پڕۆسەیەکی سەرتاسەریی هەمەگیر لەسەر ئەو بەشەش کاریگەریی قووڵی بووە.

وەکیتر، لە چەند شوێندا پەیکەری ڕووت لە بەرهەمەکانی هونەرمەندا دەبینین کە بۆخۆی دەشێ کردەیەکی ڕادیکاڵ و شۆڕشگێڕانە بێ تا ئەو شوێنەی کە پێوەندیی بە ڕووبەری هونەرەوە هەیە لە کوردستاندابەڵام ئەگەر بنمای ئەم ڕووتییە بە هونەری ئەورووپا بەراوەرد بکەین ئەوکات مەحدوودیەت و سنووردارێتییەکانی ئەم کردەیە هەست پێدەکەین. کاتێک چاو لەم بەرهەمانە دەکەین وا هەست ناکەین پەیکەرێکی ڕووت دەبینین و بە تەواوی ئێسک و پرووسکەوە شەرمێک دەبینین کە بەرهەمی کۆمەڵگای سونەتییە و زۆر ناووشیارانە ڕێگرە لەوەی  هونەرمەند بتوانێ جۆرێک نیشانی بدا کە بینەر هەست بکا بەڕاستی ئەو فیگوورە ڕووتە. واتە شەرمی ناڕستەوخۆ یان ناووشیارانەی هونەرمەند وادەکا ڕووتیی ناو تابلۆکە چما شاردراوەتەوە یان پەچەیەکی بەسەردا دراوە. ئەسپ کە هێمای نجابەت، شەرافەت و ئازادییە  لەم شێوەکاریانەدا زیاد لە فیگۆرەکانی دیکە ڕۆڵ دەگێڕێت و لە بەشێکی زۆری تابلۆکانیدا دووپات دەبێتەوە، هۆکارێکیان دەگەڕێتەوە بۆ تەمەنی منداڵی هونەرمەند کە وەک خۆیان باسی دەکەن لە منداڵیەوە خولیایی ئەسپ بووە کاتێک شێوەکاری کردووە پتر وێنەی ئەسپی کێشاوە و بەشێکی دیکەشی دەگەڕێتەوە بۆ مێژوو، ئەسپ هەمیشە لە هەموو کات و ساتەکاندا لەگەڵ مرۆڤی کورد بووە و یارمەتیدەری بووە بۆ ئیش و کارەکانی. گرینگتر لەمانە ڕفێق و هاوڕێیەکی باشی تێکۆشەرانی کورد بووە لە مێژووی شۆڕشگێڕانەی گەلی کورددا.

بەگشتی بەرهەمەکانی بەڕێز قازیزادە لە ژێر کاریگەریی شێوازە ئۆرووپایەکاندایە زیاد لە هەموویان کاریگەریی شێوازەکانی فوویزم و ئێکپێرسیون و تا ڕادەیەکیش کووبیزمی سێزانی پێوە دیارە و لە هەندێک لە تابلۆکانیدا لە ڕووی کۆمپۆزیسیۆن و وەستانی فیگۆرەکانەوە بە ئاشکرا و زەق گاریگەریی پۆل گووگێن بە تابلۆکانیەوە دیارن. هونەرمەند لە بەشی کۆتایی وتووێژەکەدا بە پێچەوانەی ئەو وتەنی کە دەڵێت هونەری کوردی بوونی نییە، هونەری خۆی وەکوو کەسێتیەکی کورد لە هونەری هونەرمەندانی فارس جیا دەکاتەوە و دەڵێت دەردی نەتەوەی من لەوان جیایە و من ناتوانم کێشە و گرفت و ئەو تراژیدیایانەی بەسەر کومەڵگا و  نەتەوەکەمدا هاتووە پشت گوێ بخەم. ئەمە دەرخەری ئەو ڕاستییە کە هەر نەتەوەیەک کشێە و گرفتی تایبەتی خۆی هەیە و بەو پێیە و لەسەر ئەو بنەما، هونەرمەندان ڕادێن و دەبن بە زمانی نەتەوەکەیان لە جیهاندا و بەو تایبەتمەندیانەوە دەچنە نێو ڕەوتی هونەری جیهانییەوە. هونەرمەندان بۆ دەربڕینی ڕاو و بۆچوونەکانیان لە شێوازە جیهانیەکان و زماکی یەکگرتوو و جیهانیی هونەر کەڵک وەردەگرن بۆ گواستنەوەی مەبەستیان. هونەری کوردی بوونی هەیە بەڵام هونەرمەندی کورد خۆی لەبەرامبەر هونەری ڕۆژاوادا بە کەم زاینوە.

نموونەیەکی دیکەی ئەم باسە، واتە زمانی جیهانیی هونەر و دەوری نەتەوە و ڕەگەزەکانیش لە هونەردا دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتاکانی سەدەی بیستەم. لە دەیەی 1920 بەدواوە هونەرمەندانی ئافریقایی– ئامریکایی هەوڵیاندا وەک کەمینەیەکی زۆڵملێکراو بە زمانی هونەریی تایبەت بەخۆیان دەنگیان بگەیێننە هەموو جیهان و ئەم کارەیان لە چند قۆناغێ جیاوازدا کرد. یەکەم، شێوەکارانی رنێسانسی هارلێم، کە یەکەمین گرووپی هونەرمەندانی ئافریقایی– ئامریکاییان پێکدەهێنا. دووهەم،  لە ڕێگەی جوڵەی یاکوب لورێنس و ڕۆمێر بێردن سێهەم، بزووتنەوی مافە مەدەنیەکان و هەندێک بەشی هونەری ئافریقایی– ئامریکایی دەیەی 1960. کۆی ئەم قۆناغانە مانیفێستیان بۆ نووسرا و ناوەڕۆک و درووشمی سیاسیان هەبوو. کارناسێکی مووزە لە پشتگیریی ئەم هەوڵە هونەریانەدا دەنوسێت؛ هونەری ڕەشپێسەکان هونەرێکی ڕاهێنەرانەیە کە سەرچاوەکەی بنەڕەتێکی بەهێزی ناسیوناڵیستیە، دەتوانین تایبەتمەندیی شوناسدارانەی ئەم هونەرە لە ڕێگەی سەرنجدانی دەربەستانەیان بەم خاڵانەی خوارەوەدا بناسینەوە. یەکەم، گەڕاننەوە بۆ ڕابردوو و کەڵکوەرگرتن لە قارەمانانی ڕەشپێستەکان و لەهەمان کاتدا ئایدیا حەماسی و شۆڕشگێڕانەکانیان. دووهەم، کەڵکوەرگرتن لە ڕووداوە سیاسی و کۆمەڵایەتیەکانی ئەو دواییانە بۆ بەهێزکردنی ناسین و خەبات لە پێناو  لەناوبردنی دوژمندا. سێهەم، نیگارکردن و کێشانی داهاتوویەک کە پاش سەرکەوتن چاوەڕێی نەتەوەی ڕەشە.

هونەر و کاری هونەری لە ڕووبەرێکدا لە کۆمەڵگای کوردستاندا هێشتا وەک زەروورەت و پێویستیەک چاوی لێنەکراوە و لەوانەیە بەشێکی گرینگی ئەم کێشەیە بگەڕێتەوە بۆ ئەو کێشە و گرفتە ئابووری و سیاسی و کۆمەڵایەتیانەی کە ڕۆژانە و لە سیماگەلی جۆراجۆرادا ڕووبەڕووی  خەڵك دەبێتەوە و بەشێکی دیکەشی دەگەڕێتەوە بۆ  هونەرمەندان و ڕۆشنبیران کە بەپێی پیویست کاریان لەو بوارەدا نەکردووە. لێرەدا جێگەی زمان و نووسینی ڕەخنە و تەفسیری هونەری بەتاڵ و خاڵیە. سەردەمی ئەوە نەماوە شێوەکار بەپێی پێوەرەکانی ڕابردوو تەنیا شێوەکار بێ و بەس بەڵکوو دەبێت لە بواری تیۆریکیشدا کار بکا لەبەر ئەوەی بتوانێ کارەکەی خۆی و جیهانی دەوروبەری بە شێوەیەکی تیۆریک شیبکاتەوە. لە ڕووبەرێکی دیکەشدا دابڕانی هونەرمەندانی دەرەوەی وڵات و ناخۆی وڵات ئەو ڕوانگەیەی بەرهەمهێناوە کە لە ناوخۆدا چما کار و چالاکیی هونەری نییە، ئەگەر ئەم دوو بەشە یەکبگرنەوە لە نێوانیاندا پێوەندی درووست بێ، ئەوا دەتوانن ئەزموونەکانیان بۆ یەک بگوازننەوە و ڕۆژ لەدوای ڕۆژ هونەرەکەیان بە هێزتر بێ و بەو ڕادەیش پێگەی لە ناو خودی کۆمەڵگادا پتەوتر و ڕنگدانەوەیشی لە وڵاتان زیاتر دەبێ.

 

ژێدەرەکان:

(1)مارکس دوای دووشان، بۆریس گرۆیس، وەرگێڕانی سەعیدە سائێب:

http://kurdish.artakurdo.com/%D9%88%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86/57-marx.html

(2)لینکی وتووێژی بەڕێز محەممەد خاکی لەگەڵ هونەرمەند ناسر قازیزادە:

https://www.youtube.com/watch?v=lcirXR63zRY&feature=share&app=desktop

 

(3) نموونەیەکی دیکەی لۆکاڵیی ئەم ئەزموونە هونەرییە، کە لە کوردستانی ئێراندا بۆ یەکەم جار لە شاری سەقز لەلایەن فێرگەی ناهیدەوە بە شێوەی ڕادیۆیی لەسەر تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئارتا کۆردۆ* بڵاوکراوەتەوە. لێرەدا گۆشەیەک لە کاریگەری ئەو دابڕان و بۆشاییە لە نێوان هونەرمەندانی دەرەوە و ناوەوەی وڵات دەردەکەوێت کە نەبوونی پێوەندی و بەئاگا نەبوون لە کار و چالاکیی یەکتر ئەو باسە درووست دەکات کە هیچ کار و چالاکییەک لەناوەوە نەکراوە.

 (4) بۆ زانیاریی زیاتر لەسەر چەمکی فۆڵک ئارت و نموونە و کاریگەریی ئەم چەشنە هونەرە لە کوردستان دەتوانن بگەڕێنەوە بۆ وتارێکی دیکەی نووسەری ئەم وتارە لەم دوو لینکەی خوارەوەدا:

http://rewanmedia.org/ku/item.php?id=764#.WljDj1SnHIV

http://kurdish.artakurdo.com/%D9%88%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86/59-jianawey.html

 

(5)ناسر فەیزۆڵڵابەگی خەڵکی شاری سەقزە و لەو هونەرمەندانەیە کە قۆناغە سووننەتیەکانی بواری شێوەکاریی تێپەڕاندوە و بەشێوەیەکی ئاوانگاڕد کار دەکات. بەڕێز فەیزۆڵڵابەگی لە وتووێژێکیدا لەگەڵ ڕۆژنامەی (کوردستانی نوێ ژمارەی 5691 ) هونەری کوردستان بەسەر سێ قۆناغدا دابەش دەکا:

http://kurdish.artakurdo.com/%D9%88%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%8E%DA%98/48-didadri-honari.html

بۆچونەکان

ناردنی بۆچون