افزایش بیسابقه تنشهای نظامی و سیاسی؛ از تحرکات آمریکا و اسرائیل تا تشدید سرکوب داخلی در ایران
در روزهای اخیر، همزمان با تشدید تحرکات نظامی ایالات متحده و متحدانش در خاورمیانه، فضای سیاسی و امنیتی ایران نیز با نشانههایی از اضطراب، آمادهباش و سرکوب فزاینده همراه شده است؛ وضعیتی که بسیاری از ناظران آن را فراتر از «اهرم فشار برای مذاکره» ارزیابی میکنند.
تحرکات نظامی گسترده آمریکا و متحدانش
گزارشها حاکی است از ۱۴ ژانویه تاکنون، دستکم ۱۲۲ پرواز نظامی آمریکا به منطقه تحت مسئولیت فرماندهی مرکزی ایالات متحده (CENTCOM) انجام شده و ۲۰ پرواز دیگر نیز در صف اعزام قرار دارند. بخش عمده این پروازها از پایگاههایی صورت گرفته که میزبان سامانههای پدافندی پیشرفته مانند THAAD و پاتریوت هستند.
همزمان، رسانههای آمریکایی از انتقال جنگندههای رادارگریز اف-۳۵ به خاورمیانه خبر دادهاند. برخی منابع نظامی و تحلیلگران نزدیک به پنتاگون این تحرکات را «یکی از بزرگترین بسیجهای نظامی آمریکا به سمت خاورمیانه در تاریخ این کشور» توصیف کردهاند.
افزون بر تجهیزات، گزارشها از انتقال گسترده نیروهای انسانی نیز حکایت دارد. هرچند رقم دقیقی اعلام نشده، اما برخی منابع تعداد نیروهای آمریکایی مستقر یا در حال انتقال به منطقه را بیش از ۱۰۰ هزار نفر برآورد میکنند.
هشدارها، ابهام راهبردی و بازی با ترس
مقامهای آمریکایی در اظهارات رسمی، همچنان بر «ابهام راهبردی» تأکید دارند. معاون دونالد ترامپ تصریح کرده است که رئیسجمهور آمریکا «هرگز برگهای خود را علنی نمیکند» و تصمیماتش غیرقابل پیشبینی است. همزمان، پستهای رسمی وزارت دفاع آمریکا حاوی هشدار مستقیم به «دشمنان ایالات متحده» بوده است.
در فضای رسانهای نیز گمانهزنیها شدت گرفته؛ از شرطبندیهای میلیوندلاری درباره احتمال حمله نظامی گرفته تا انتشار مکرر خبرهای «فوری» درباره لرزشهای مشکوک در نقاطی چون بندرعباس یا پروازهای غیرعادی هواپیماهای نظامی.
نقش بازیگران منطقهای و فرامنطقهای
در این میان، گزارشهایی منتشر شده که از همکاری فزاینده جمهوری اسلامی و روسیه برای ارتقای زرادخانه موشکی ایران حکایت دارد. فرود یک هواپیمای روسی در بوشهر، که برخی آن را مرتبط با تخلیه احتمالی کارکنان روس نیروگاه اتمی دانستهاند، بر این گمانهها افزوده است.
همزمان، منابعی از تماسهای اضطراری دیپلماتیک تهران با عربستان، ترکیه و مصر خبر دادهاند. همچنین ادعا شده که سوریه اجازه استفاده از حریم هوایی خود را برای حمله احتمالی به ایران صادر کرده است؛ ادعایی که هنوز بهطور رسمی تأیید نشده، اما در فضای ملتهب منطقه بازتاب گستردهای یافته است.
پرونده هستهای؛ نرمش مشروط یا تاکتیک زمانی؟
محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، اعلام کرده که در صورت لغو کامل تحریمها، تهران آماده رقیقسازی اورانیوم با غنای بالا است. با این حال، مقامهای نظامی ایران هرگونه گنجاندن برنامه موشکی در مذاکرات را رد کرده و بر «آمادگی کامل نیروهای مسلح» تأکید دارند.
اظهارات متناقض درباره انتقال یا عدم انتقال ذخایر اورانیوم غنیشده نیز نشان میدهد که پرونده هستهای همچنان ابزاری برای چانهزنی سیاسی و نه نشانهای روشن از تغییر راهبرد است.
تشدید سرکوب داخلی همزمان با بحران خارجی
در داخل ایران، همزمان با افزایش تنشهای خارجی، موج تازهای از بازداشتها علیه فعالان سیاسی و چهرههای اصلاحطلب آغاز شده است. بازداشت اعضای جبهه اصلاحات، احضار فعالان سیاسی و امنیتیکردن فضای عمومی، نشانهای از نگرانی حاکمیت از هرگونه اعتراض یا ناآرامی داخلی در شرایط بحرانی است.
گزارشها از بازرسی بدنی شهروندان در مترو تهران، بررسی تلفنهای همراه و حتی کنترل «فولدر حذفشدهها» حکایت دارد؛ اقداماتی که بیانگر سطح بالای هراس امنیتی در آستانه مناسبتهای حکومتی است. حتی گزارشهایی منتشر شده که در برخی ادارات، کارکنان را با لباس بسیجی برای حضور اجباری در راهپیماییها آماده کردهاند.
مجموعه این تحولات – از تحرکات کمسابقه نظامی آمریکا، هشدارهای مبهم اما پرقدرت، نقشآفرینی روسیه و اسرائیل، تا تشدید سرکوب داخلی – تصویری از مرحلهای خطرناک و ناپایدار ارائه میدهد. مرحلهای که در آن، هم احتمال درگیری نظامی همچنان بهعنوان یک گزینه باز باقی مانده و هم حاکمیت ایران میکوشد با کنترل شدید فضای داخلی، هرگونه شکاف یا اعتراض را پیشاپیش مهار کند.
در چنین شرایطی، آینده نهتنها به تصمیمات پشتپرده قدرتهای بزرگ، بلکه به واکنش جامعه ایران در برابر فشار همزمان خارجی و داخلی گره خورده است.