همزمان با ادامه درگیریها و افزایش نگرانیها از وضعیت زندانیان در ایران، نهادهای حقوق بشری درباره سرنوشت هزاران بازداشتشده اعتراضات اخیر هشدار دادهاند.
سازمانهای حقوق بشری، از جمله هرانا، گزارش دادهاند که در جریان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، بیش از ۵۰ هزار نفر در شهرهای مختلف ایران بازداشت شدهاند. با این حال، اطلاعات دقیقی درباره محل نگهداری، وضعیت جسمی و حقوقی بسیاری از این افراد منتشر نشده و همین موضوع بر نگرانیها افزوده است.
در گزارشها همچنین آمده است که همزمان با تشدید درگیریها، خبرهای نگرانکنندهای از وضعیت زندانیان و بازداشتشدگان اعتراضات اخیر منتشر شده است. برخی منابع از تلاش برای اجرای احکام اعدام در زندان قزلحصار خبر دادهاند؛ اقدامی که بنا بر این گزارشها، با حضور خانوادهها در برابر زندان متوقف مانده است.
گزارشهایی نیز از سرکوب زندانیان و برخورد با خانوادههای آنان منتشر شده است. همزمان، برخی خبرها حاکی است که در حملات موشکی به شماری از اماکن نظامی و امنیتی در سنندج، چند بازداشتگاه نیز هدف قرار گرفتهاند؛ بازداشتگاههایی که گفته میشود تا هفته گذشته محل نگهداری شماری از زندانیان سیاسی بودهاند. با این حال، هنوز جزئیات مستقلی درباره وضعیت زندانیان این مراکز منتشر نشده است.
در همین حال، بنیاد نرگس محمدی با انتشار اطلاعیهای، آزادی زندانیان سیاسی یا اعطای مرخصی موقت به آنان در شرایط جنگی را «حق» آنان دانسته و خواستار ورود فوری نهادهای بینالمللی، از جمله سازمان ملل، کمیته بینالمللی صلیب سرخ و پزشکان بدون مرز، برای بررسی وضعیت زندانها شده است.
این بنیاد تأکید کرده است که بر اساس حقوق بینالملل، زندانها از جمله اماکن غیرنظامی حفاظتشده به شمار میروند و هدف قرار دادن آنها میتواند مصداق جنایت جنگی باشد.
بنیاد نرگس محمدی همچنین با اشاره به کشتهشدن شماری از دانشآموزان دبستان دخترانه میناب در حملات نظامی، گفته است که بار دیگر غیرنظامیان، از کودکان تا زندانیان، بهطور مستقیم در معرض خطر قرار گرفتهاند. این بنیاد افزوده است که گزارشهای مربوط به وقوع انفجار در محدوده محله اوین تهران و نزدیکی زندان شهر زنجان، نگرانیهای جدی تازهای درباره امنیت جان زندانیان ایجاد کرده است.
در شرایطی که اطلاعات رسمی و شفافی از وضعیت هزاران زندانی و بازداشتشده در دست نیست، نهادهای حقوق بشری خواستار شفافسازی فوری، توقف اعدامها و فراهم شدن امکان نظارت مستقل بر زندانهای ایران شدهاند.