تشدید تنشها؛ جمهوری اسلامی میان فشار خارجی و خشم داخلی
طی ساعات گذشته، مجموعهای از تحولات همزمان در عرصه بینالمللی و داخلی ایران، تصویری کمسابقه از فشار چندلایه بر جمهوری اسلامی ترسیم کرده است؛ از تهدیدهای صریح واشنگتن و تلآویو گرفته تا ادامه اعتراضات مردمی و برگزاری مراسمهای چهلم کشتهشدگان در شهرهای مختلف ایران.
فشار بیسابقه آمریکا: «همه ابزارها روی میز است»
سفارت ایالات متحده در بغداد در بیانیهای کمسابقه اعلام کرده است که واشنگتن آماده است «از تمامی ابزارها» برای مقابله با فعالیتهای جمهوری اسلامی که موجب بیثباتی در عراق میشود، استفاده کند. این موضعگیری در حالی مطرح میشود که گزارشهایی از آمادهسازی پنتاگون برای استقرار دومین ناو هواپیمابر در خاورمیانه منتشر شده است.
دونالد ترامپ نیز در گفتگو با رسانههای اسرائیلی تأکید کرده است که ایران «موشک یا سلاح اتمی نخواهد داشت» و هشدار داده اگر تهران با توافق موافقت نکند، پیامدهای آن «بسیار آسیبزا» خواهد بود. او حتی به بازه زمانی کوتاهی اشاره کرده و گفته است ایران باید «خیلی سریع» تصمیم بگیرد.
در همین حال، رسانههای نزدیک به حکومت ایران اعزام ناوهای آمریکایی را «گامی به سوی جنگ» تعبیر کردهاند و نسبت به آمادگی برای رویارویی مستقیم هشدار دادهاند.
اسرائیل و گزینه نظامی
بنیامین نتانیاهو با ابراز تردید نسبت به دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی، اعلام کرده مسئله فقط برنامه هستهای نیست، بلکه برنامه موشکی و شبکه نیروهای نیابتی تهران نیز بخشی از معادله است. منابع اسرائیلی از برگزاری رزمایش گسترده دریایی با حضور زیردریاییها و نیروهای ویژه خبر دادهاند.
در همین فضا، برخی چهرههای سیاسی آمریکا از جمله پت فالون، نماینده جمهوریخواه، مدعی شدهاند که توانمندیهای سپاه ضربه خورده و حکومت در موقعیت ضعف قرار دارد.
منطقه در آستانه انفجار؟
بحرین اعلام کرده در صورت حمله ایران به پایگاههای آمریکا در خاک این کشور، «ساکت نخواهد ماند». همزمان گزارشهایی درباره جابهجایی تجهیزات نظامی آمریکا و افزایش نگرانیها از احتمال درگیری مستقیم منتشر شده است.
در چنین شرایطی، هرگونه خطای محاسباتی میتواند به یک بحران منطقهای گسترده منجر شود؛ بحرانی که پیامدهای آن فراتر از مرزهای ایران خواهد بود.
ایران در داخل؛ مراسمهای چهلم و استمرار اعتراض
در حالی که تنشهای خارجی افزایش یافته، در داخل کشور نیز مراسمهای چهلم کشتهشدگان اعتراضات در شهرهایی چون همدان، قروه درجزین و نورآباد ممسنی برگزار شده است. در این مراسمها، اسامی دهها نفر اعلام و شعارهایی علیه حاکمیت سر داده شده است.
گزارشهای منتشرشده حاکی از آن است که در برخی مناطق، برخوردهای خشونتآمیز منجر به کشته شدن معترضان شده و خانوادهها برای تحویل پیکر فرزندانشان با فشارهای مالی سنگین روبهرو بودهاند. این ادعاها اگر تأیید شوند، نشاندهنده ابعاد عمیق بحران انسانی و حقوق بشری در کشور است.
کشته شدن نوجوانان و جوانان در شهرهای مختلف، موجی از خشم و اندوه را در شبکههای اجتماعی برانگیخته و روایتهای متعددی از فشار بر خانوادهها برای سکوت منتشر شده است.
جنگ روایتها و فضای مبهم اطلاعاتی
در کنار تحولات میدانی، جنگ روایتها نیز شدت گرفته است. انتشار خبرهایی درباره همکاری اطلاعاتی، استقرار تجهیزات ارتباطی مانند استارلینک، یا دعوت برخی نهادهای خارجی از ایرانیان برای تماس، فضای رسانهای را پیچیدهتر کرده است. در عین حال هشدارهایی درباره احتمال سوءاستفاده امنیتی از این فضا مطرح شده است.
این وضعیت نشان میدهد که ایران نهتنها در میدان سیاست و امنیت، بلکه در عرصه اطلاعات و افکار عمومی نیز به صحنه رقابتی سنگین تبدیل شده است.
جمهوری اسلامی امروز با دو چالش همزمان مواجه است:
از یک سو فشار فزاینده خارجی، تهدید به اقدام نظامی و تشدید تحریمها؛
و از سوی دیگر نارضایتی گسترده داخلی، اعتراضات پراکنده و بحران مشروعیت.
در چنین شرایطی، هر تصمیم اشتباه میتواند مسیر کشور را به سمت بیثباتی عمیقتر سوق دهد. پرسش اصلی این است: آیا حاکمیت مسیر تنشزدایی و اصلاح را انتخاب خواهد کرد، یا تقابل همزمان در داخل و خارج را ادامه خواهد داد؟
آینده ایران بیش از هر زمان دیگری به پاسخ این پرسش گره خورده است.