در ششمین روز جنگ ایران و اسرائیل، دامنه درگیریها هم از نظر جغرافیایی و هم از نظر نوع اهداف، بیش از پیش گسترش یافته و نشانههای تازهای از ورود بازیگران جدید و افزایش مخاطرات برای کشتیرانی، انرژی و زیرساختهای غیرنظامی دیده میشود. همزمان با ادامه حملات متقابل ایران و اسرائیل، اسرائیل به ساکنان بخشهایی از جنوب بیروت هشدار تخلیه داد و ساعاتی بعد حملات تازهای را به حومه جنوبی این شهر آغاز کرد؛ رخدادی که به گزارش رسانههای بینالمللی، باعث موجی از هراس، ترافیک سنگین و خروج شتابزده غیرنظامیان شد.
در صحنه میدانی، گزارشها از ادامه حملات به تهران و دیگر نقاط ایران حکایت دارد. همزمان، جبهه لبنان نیز بیش از گذشته فعال شده و ارتش اسرائیل با صدور هشدارهای تخلیه گسترده در جنوب بیروت، مناطقی را که آنها را مرتبط با حزبالله میداند، هدف قرار داده است. این تحول، جنگ را از یک رویارویی مستقیم میان تهران و تلآویو، به بحرانی چندلایه با ابعاد منطقهای آشکارتر تبدیل کرده است.
در سوی دیگر، نشانههای سرریز جنگ به قفقاز نیز نمایان شده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، جمهوری آذربایجان اعلام کرده پهپادهایی که از سمت ایران شلیک شدهاند در خاک این کشور فرود آمده و به فرودگاه نخجوان آسیب زدهاند؛ ادعایی که تهران آن را رد کرده است. این تنش، در صورت تداوم، میتواند بُعد تازهای به بحران کنونی بدهد و دامنه درگیری را از خاورمیانه فراتر ببرد.
در خلیج فارس و مسیرهای دریایی پیرامونی نیز نگرانیها بهطور محسوسی افزایش یافته است. همزمان با گزارشها درباره آسیبدیدن کشتیها و افزایش تهدیدات علیه نفتکشها، نهادهای بینالمللی مرتبط با کشتیرانی وضعیت خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان را از «منطقه پرخطر» به «منطقه جنگی» تغییر دادهاند؛ تصمیمی که پیامد آن، افزایش شدید حق بیمه، تشدید خطر برای ملوانان و حتی امکان خودداری دریانوردان از ورود به این آبهاست. گزارشها همچنین نشان میدهد دهها کشتی در نزدیکی تنگه هرمز زمینگیر شدهاند و هزینه حملونقل انرژی بهشدت بالا رفته است.
از منظر انسانی، سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده که بیش از یک دوجین حمله به زیرساختهای بهداشتی در ایران را راستیآزمایی کرده و در این حملات، چند تن از کارکنان درمانی کشته و شماری دیگر زخمی شدهاند. این نهاد بدون انتساب مسئولیت مستقیم، بر پیامدهای انسانی جنگ و آسیبپذیری مراکز درمانی تأکید کرده است.
در داخل ایران، بنیاد شهید روز پنجشنبه اعلام کرد شمار کشتهشدگان جنگ، بر مبنای افرادی که تاکنون تدفین شدهاند، به ۱۲۳۰ نفر رسیده است. همزمان، گزارشهای رسمی از مصدوم شدن بیش از شش هزار نفر، آسیبدیدن هزاران واحد مسکونی، تحت تأثیر قرار گرفتن مراکز درمانی و از کار افتادن چند بیمارستان خبر میدهند؛ آماری که تصویری از گسترش خسارات انسانی و شهری در پی تداوم حملات ارائه میکند.
در سطح دیپلماتیک نیز واکنشها در حال گسترش است. وزیران خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه اروپا در نشست فوقالعادهای که بهصورت ویدیوکنفرانس برگزار شد، حملات ایران به کشورهای عضو شورای همکاری را محکوم کردند و خواستار توقف فوری آن شدند. در بیانیه مشترک این نشست، بر حق کشورهای شورای همکاری برای دفاع از امنیت و ثبات خود، حفاظت از غیرنظامیان و لزوم پایبندی به حقوق بینالملل تأکید شده است.
در تحولی مهم در ساختار قدرت جمهوری اسلامی نیز سخنگوی مجمع تشخیص مصلحت نظام اعلام کرد که برخی اختیارات رهبر، از جمله «اعلان صلح و جنگ» و عزل و نصب مقامهای نظامی، مطابق اصل ۱۱۱ قانون اساسی و با رأی بیش از سهچهارم اعضای مجمع، به شورای موقت رهبری واگذار شده است. این خبر در حالی منتشر میشود که پس از کشته شدن علی خامنهای، هنوز جانشین او از سوی مجلس خبرگان تعیین نشده است.
آخرین اطلاعات نشان میدهد که بحران، نهتنها در میدان نبرد بلکه در سطوح سیاسی، انسانی و اقتصادی نیز وارد مرحلهای تازه شده است: حملات اسرائیل به جنوب بیروت بالفعل آغاز شده، شمار قربانیان در ایران همچنان رو به افزایش است، مراکز درمانی زیر فشار قرار دارند، و مسیرهای حیاتی انرژی و کشتیرانی در خلیج فارس در وضعیتی کمسابقه از ناامنی قرار گرفتهاند. در چنین شرایطی، هنوز هیچ نشانه روشنی از «نقطه پایان» جنگ یا ترتیبات سیاسی پس از آن دیده نمیشود؛ موضوعی که چشمانداز بحرانی طولانیتر، پرهزینهتر و منطقهایتر را تقویت میکند.