همزمان با ورود جنگ به چهارمین هفته، آمریکا با میانجیگری پاکستان طرحی ۱۵ مادهای را برای توقف درگیری و گشودن مسیر دیپلماسی به تهران ارائه کرده است؛ ابتکاری که در عین ادامه حملات نظامی، نشاندهنده تلاش واشنگتن برای مهار بحران، کنترل تبعات اقتصادی جنگ و جلوگیری از گسترش بیشتر درگیری در منطقه است. با این حال، پذیرش این طرح از سوی تهران و همراهی اسرائیل همچنان نامعلوم مانده است.
ایالات متحده در بحبوحه جنگی که اکنون وارد چهارمین هفته خود شده، طرحی ۱۵ مادهای را برای پایان دادن به درگیریهای خاورمیانه به ایران ارائه کرده است؛ طرحی که به گفته منابع مطلع، از طریق پاکستان به تهران منتقل شده و نشانهای از تلاش فزاینده دولت دونالد ترامپ برای یافتن راهی جهت مهار بحران و کاهش پیامدهای امنیتی و اقتصادی آن به شمار میرود.
بر پایه این گزارشها، هنوز روشن نیست که این طرح تا چه اندازه در سطوح مختلف حاکمیت ایران توزیع شده یا اینکه تهران آن را مبنایی برای ورود به مذاکرات خواهد پذیرفت یا نه. همچنین مشخص نیست بنیامین نتانیاهو و دولت اسرائیل، که همزمان با آمریکا به حملات خود علیه ایران ادامه میدهند، با چنین ابتکاری موافق باشند. با این همه، ارسال این طرح نشان میدهد که واشنگتن در کنار فشار نظامی، در پی گشودن یک مسیر دیپلماتیک نیز هست تا جنگی را که دامنه آن فراتر از مرزهای ایران و اسرائیل رفته، به نقطهای قابل مهار نزدیک کند.
جزئیات کامل این طرح هنوز منتشر نشده، اما گزارشها حاکی است که محورهای اصلی آن بر برنامه هستهای ایران، موشکهای بالستیک و وضعیت تنگه هرمز متمرکز است؛ سه موضوعی که در هفتههای اخیر به کانون اصلی تقابل نظامی و سیاسی در منطقه بدل شدهاند. از زمان آغاز حملات در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، آمریکا و اسرائیل بارها تأکید کردهاند که هدفشان جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و محدود کردن ظرفیتهای نظامی جمهوری اسلامی است.
در همین حال، جنگ همچنان پیامدهای گستردهای برای بازارهای جهانی انرژی بر جای گذاشته است. اختلال در عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز، که گذرگاهی حیاتی برای انتقال نفت و گاز جهان به شمار میرود، موجب نگرانی شدید بازارها و جهش قیمتها شده است. گزارش رویترز نشان میدهد که بهای نفت در ۲۴ مارس، پس از انتشار خبر طرح آمریکا برای پایان جنگ، بخشی از افزایش خود را تعدیل کرد؛ نشانهای از آنکه بازارها تحرکات دیپلماتیک را با دقت دنبال میکنند، هرچند همچنان نسبت به موفقیت آنها تردید دارند.
با وجود این تلاشها، نشانهای از توقف فوری جنگ دیده نمیشود. مقامهای آمریکایی تأکید کردهاند که عملیات نظامی همزمان با تحرکات دیپلماتیک ادامه خواهد یافت و گزارشها از اعزام نیروهای بیشتر آمریکایی به منطقه حکایت دارد. در نتیجه، آنچه اکنون در جریان است نه جایگزینی دیپلماسی به جای جنگ، بلکه پیشبرد همزمان فشار نظامی و آزمودن یک مسیر سیاسی برای خروج از بحران است.
در این میان، نقش پاکستان بهعنوان میانجی بیش از پیش برجسته شده است. رویترز گزارش داده که اسلامآباد با تکیه بر روابط خود با تهران و واشنگتن میکوشد به یکی از کانالهای اصلی انتقال پیام میان دو طرف تبدیل شود. همچنین گزارشهای دیگر حاکی است که پاکستان برای میزبانی مذاکرات احتمالی نیز اعلام آمادگی کرده و این تلاشها با حمایت برخی بازیگران منطقهای همراه شده است.
با این حال، وضعیت داخلی ایران بر ابهامها افزوده است. گزارشها میگویند ساختار تصمیمگیری در تهران در شرایط جنگی با پیچیدگی و چنددستگی بیشتری روبهرو شده و مشخص نیست چه نهادی یا چه مقامهایی اختیار نهایی برای پذیرش یا رد یک توافق احتمالی را در اختیار دارند. همین موضوع، در کنار بیاعتمادی عمیق میان طرفها، چشمانداز موفقیت هر ابتکار دیپلماتیک را دشوارتر کرده است.
در مجموع، طرح ۱۵ مادهای آمریکا را میتوان نخستین تلاش جدی برای گشودن مسیر دیپلماسی در دل جنگی دانست که نهفقط توازن قوا در خاورمیانه، بلکه امنیت بینالمللی و بازارهای جهانی انرژی را نیز به شدت تحت تأثیر قرار داده است. با این همه، تا زمانی که آتش جنگ فروکش نکند و مواضع تهران، واشنگتن و تلآویو در قبال چارچوب یک توافق روشن نشود، سرنوشت این ابتکار همچنان در هالهای از ابهام باقی خواهد ماند.