اکسیوس گزارش داده است که ایران: در حالی که آمریکا برای آغاز گفتوگوهای مستقیم با ایران، احتمالاً در اسلامآباد، فشار میآورد، مقامهای جمهوری اسلامی به میانجیها گفتهاند که در دو دور قبلی مذاکرات از سوی ترامپ «فریب خوردهاند» و این بار در سایه ادامه حملات و تحرکات نظامی آمریکا، با تردید و بیاعتمادی به مسیر دیپلماسی مینگرند.
جمهوری اسلامی نسبت به تلاشهای دونالد ترامپ برای آغاز مذاکرات صلح با آمریکا بدبین است و آن را احتمالاً تلاشی دیگر برای فریب تهران میداند. به گزارش باراک راوید در اکسیوس، مقامهای ایرانی به کشورهایی که میان تهران و واشنگتن میانجیگری میکنند گفتهاند که در دو دور قبلی مذاکرات از سوی ترامپ «فریب خوردهاند» و نمیخواهند بار دیگر غافلگیر شوند. یک منبع آگاه از این گفتوگوها به اکسیوس گفته است پیام تهران به میانجیها روشن بوده: «دو بار از ترامپ ضربه خوردیم؛ دیگر نمیخواهیم دوباره فریب بخوریم.»
به نوشته اکسیوس، ایالات متحده در تلاش است هرچه زودتر گفتوگوهای مستقیم با ایران را آغاز کند و یکی از گزینههای مطرح، برگزاری مذاکرات حضوری از روز پنجشنبه در اسلامآباد پاکستان است. با این حال، بیاعتمادی تهران ریشه در این برداشت دارد که در دو مرحله پیشین نیز، همزمان با سخن گفتن واشنگتن از توافق و دیپلماسی، حملات سنگین و غافلگیرکنندهای علیه جمهوری اسلامی انجام شد.
اکسیوس در مرور این سابقه نوشته است که اسرائیل، با حمایت ترامپ، در ژوئن گذشته تنها چند روز پیش از دور تازه مذاکرات هستهای به ایران حمله کرد. همچنین در دور تازهتر تماسها، پس از آنکه ایران و آمریکا در ژنو بر سر ادامه گفتوگوها به تفاهم اولیه رسیدند، تنها دو روز بعد آمریکا و اسرائیل دور جدیدی از حملات نظامی را آغاز کردند؛ رخدادهایی که از نگاه تهران، هر پیشنهاد مذاکره را با سوءظن همراه کرده است.
به گفته منابع آگاه، مقامهای جمهوری اسلامی در گفتوگو با میانجیها، از جمله پاکستان، مصر و ترکیه، تأکید کردهاند که استقرار گسترده نیروهای آمریکایی در منطقه و تصمیم ترامپ برای اعزام نیروهای بیشتر این تصور را تقویت کرده که پیشنهاد مذاکره ممکن است صرفاً پوششی برای آمادهسازی عملیات نظامی باشد. در مقابل، مقامهای دولت ترامپ این تحرکات را تلاشی برای مذاکره از موضع قدرت توصیف میکنند، نه نشانهای از فریب.
اکسیوس همچنین گزارش داده است که کاخ سفید برای نشان دادن جدیت خود پیامهایی به تهران منتقل کرده و حتی احتمال حضور جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در مذاکرات را مطرح کرده است. بنا بر این گزارش، استیو ویتکاف پیشنهاد داده بود ونس نیز در گفتوگوها شرکت کند، زیرا به باور برخی مقامهای آمریکایی، تهران او را چهرهای کمتر تندرو میبیند.
دونالد ترامپ روز سهشنبه در جمع خبرنگاران از یک اقدام «غیرمنتظره» از سوی ایران سخن گفت و مدعی شد تهران «هدیهای بزرگ» داده که به نفت، گاز و عبور و مرور از تنگه هرمز مربوط میشود. او بدون ارائه جزئیات بیشتر گفت این موضوع نشان میدهد آمریکا با «افراد درست» در تهران در تماس است. اکسیوس در گزارش خود این اظهارات را نشانهای از تلاش کاخ سفید برای ایجاد اعتماد دانسته، هرچند جزئیات این ادعا روشن نشده است.
با این حال، مقامهای آمریکایی و اسرائیلی به اکسیوس گفتهاند که کاخ سفید همزمان در حال حفظ و گسترش گزینههای دیپلماتیک و نظامی است تا بر اساس تحولات میدان تصمیم بگیرد. به گفته این منابع، حتی در صورت آغاز مذاکرات نیز ممکن است جنگ دو تا سه هفته دیگر ادامه یابد. اکسیوس همچنین نوشته است که تلاشها برای راهاندازی گفتوگوها تاکنون تغییری در دستورهای پنتاگون به سنتکام درباره عملیات و برنامهریزی نظامی ایجاد نکرده است.
در همین چارچوب، منابع به اکسیوس گفتهاند که ایران صبح روز دوشنبه، از طریق میانجیها، یک طرح ۱۵ مادهای آمریکا را دریافت کرده است؛ چند ساعت پیش از آنکه ترامپ علناً از جریان داشتن تماسها سخن بگوید. بر اساس گزارش اکسیوس، این طرح شامل موضوعهایی مانند پایان جنگ، بازگشایی تنگه هرمز، کاهش یا لغو تحریمها، محدودیت در برنامه هستهای و موشکی ایران و همچنین کاهش حمایت تهران از نیروهای نیابتی است. واشنگتن خواهان آن است که این بسته بهصورت کامل در مذاکرات حضوری بررسی شود، هرچند برگزاری چنین نشستی هنوز قطعی نشده است.
جمعبندی اکسیوس این است که در مقطع کنونی، اولویت اصلی ایران توقف بمبارانها و رسیدن به آتشبس است، در حالی که آمریکا میخواهد ببیند آیا تهران حاضر است امتیازهایی بدهد که در مذاکرات قبلی نپذیرفته بود یا نه. به این ترتیب، هرچند کانالهای میانجیگری همچنان فعالاند، سایه بیاعتمادی عمیق بر هرگونه تلاش تازه برای مذاکره سنگینی میکند.