اکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده که رویارویی جمهوری اسلامی و آمریکا وارد مرحلهای شبیه «جنگ سرد» شده است؛ وضعیتی میان جنگ و توافق، با تحریمهای فزاینده، محاصره دریایی، بستهماندن تنگه هرمز و خطر دائمی شعلهور شدن یک جنگ مستقیم.
اکسیوس، بنبست میان جمهوری اسلامی و آمریکا بر سر تنگه هرمز و برنامه هستهای ایران، واشنگتن را با سناریویی روبهرو کرده که مقامهای آمریکایی آن را «درگیری منجمد» توصیف میکنند؛ وضعیتی نه جنگ کامل است و نه توافق سیاسی، اما میتواند ماهها ادامه یابد و بازار جهانی انرژی را در وضعیت التهاب نگه دارد.
به گزارش اکسیوس، تنش میان جمهوری اسلامی و آمریکا وارد مرحلهای شبیه به «جنگ سرد» دوران شوروی شده است؛ مرحلهای که با تحریمهای مالی، توقیف و بازرسی کشتیها، محاصره دریایی و مذاکره درباره امکان مذاکره تعریف میشود. اکسیوس مینویسد این بحران، فعلاً چشمانداز روشنی برای پایان فوری ندارد و همین مسئله احتمال بالا ماندن قیمت انرژی در ماههای آینده را تقویت کرده است.
چند مقام آمریکایی به اکسیوس گفتهاند نگرانی اصلی در واشنگتن این است که ایالات متحده درگیر یک «وضعیت منجمد» شود؛ وضعیتی که در آن نه جنگ پایان مییابد، نه توافقی شکل میگیرد و نه هیچیک از دو طرف حاضر به عقبنشینی میشود. در چنین سناریویی، آمریکا ناچار خواهد بود حضور نظامی گسترده خود در منطقه را برای ماهها حفظ کند، محاصره دریایی ادامه مییابد و تنگه هرمز همچنان در مرکز بحران باقی میماند.
این بنبست برای دونالد ترامپ نیز از نظر سیاسی و اقتصادی پرهزینه توصیف شده است. یک منبع نزدیک به ترامپ به اکسیوس گفته است که با توجه به نزدیک بودن انتخابات میاندورهای نوامبر، ادامه چنین «درگیری منجمدی» میتواند بدترین سناریو برای او باشد؛ زیرا هم فشار بر بازار انرژی و تورم را افزایش میدهد و هم خطر کشیدهشدن آمریکا به یک جنگ مستقیم را زنده نگه میدارد.
به نوشته اکسیوس، ترامپ در برابر دو مسیر قرار گرفته است: از یکسو، گزینه حملات نظامی تازه علیه جمهوری اسلامی؛ و از سوی دیگر، صبر کردن برای آنکه تحریمهای «فشار حداکثری» اثر خود را نشان دهند. بر اساس این گزارش، برخی مشاوران ترامپ معتقدند باید فعلاً محاصره دریایی حفظ و فشار اقتصادی تشدید شود، پیش از آنکه گزینه حمله نظامی دوباره روی میز قرار گیرد.
در همین چارچوب، مارکو روبیو در گفتوگو با فاکسنیوز گفته است سطح تحریمها علیه ایران بیسابقه است و هنوز امکان افزایش فشار وجود دارد. او همچنین ابراز امیدواری کرده است که کشورهای دیگر نیز به آمریکا در اعمال تحریمهای فلجکننده علیه جمهوری اسلامی بپیوندند.
در مقابل، شماری از چهرههای تندروتر بیرون از دولت، از جمله مارک تیسن، ژنرال بازنشسته جک کین و سناتور لیندزی گراهام، ترامپ را به اقدام نظامی برای شکستن بنبست تشویق کردهاند. گراهام در شبکه ایکس خطاب به ترامپ نوشت که «مشکل، رژیم ایران است، نه شما» و از او خواست بر موضع خود بایستد.
اکسیوس همچنین گزارش داده است که جمهوری اسلامی پیشنهادی تازه برای بازگشایی تنگه هرمز ارائه کرده است. بر اساس این پیشنهاد، ایران آماده است در ازای لغو محاصره دریایی و پایان جنگ، درباره بازگشایی تنگه وارد توافقی جداگانه شود، اما مذاکرات هستهای به مرحلهای بعد موکول شود. منابع آگاه گفتهاند کاخ سفید این پیشنهاد را دریافت کرده، اما هنوز روشن نیست که دولت ترامپ حاضر به بررسی آن باشد یا نه.
به گفته منابع آمریکایی، ترامپ تمایل چندانی به پذیرش این طرح ندارد؛ زیرا چنین توافقی میتواند پرونده برنامه هستهای جمهوری اسلامی را به حاشیه ببرد، در حالی که واشنگتن هدف اصلی فشارها و حملات اخیر را وادار کردن تهران به توافقی درباره برنامه هستهای اعلام کرده است.
رویترز نیز گزارش داده که ترامپ مدعی شده ایران از آمریکا خواسته است تنگه هرمز را «هرچه سریعتر» باز کند، اما روشن نیست این پیام چگونه منتقل شده و مقامهای ایرانی نیز فوراً واکنشی به این ادعا نشان ندادهاند. به گزارش رویترز، یک مقام آمریکایی گفته ترامپ از پیشنهاد اخیر ایران برای حل بحران رضایت ندارد؛ پیشنهادی که ظاهراً مسئله بازگشایی تنگه و رفع محاصره را از مذاکرات هستهای جدا میکند.
بحران تنگه هرمز از آنجا اهمیت جهانی دارد که حدود یکپنجم نفت جهان از این مسیر عبور میکند. بستهماندن یا ناامن شدن این آبراه، میتواند قیمت نفت و انرژی را در سطح جهانی بالا نگه دارد و فشار تورمی بر اقتصادهای غربی وارد کند. خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز در گزارش تحولات اخیر نوشته است که بستهماندن تنگه هرمز و ادامه جنگ، بازار نفت را در وضعیت پرتنش نگه داشته است.
در کنار فشار نظامی و دریایی، وزارت خزانهداری آمریکا نیز تحریمها علیه بانکها، شرکتهای کشتیرانی و پالایشگاههای کوچک چین را که نفت ایران را فرآوری میکنند، تشدید کرده است. مقامهای دولت ترامپ امیدوارند این فشارها جمهوری اسلامی را به نقطهای برساند که دیگر نتواند نفت خود را صادر یا حتی ذخیره کند؛ وضعیتی که میتواند به تعطیلی بخشی از چاههای نفت و ضربهای سنگین به اقتصاد ایران منجر شود.
با این حال، منتقدان میگویند فشار حداکثری الزاماً به عقبنشینی جمهوری اسلامی منجر نمیشود. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که تهران در برابر فشار خارجی، گاه به جای امتیازدهی، مسیر تشدید بحران را انتخاب میکند. به همین دلیل، بنبست کنونی بیش از آنکه به صلح نزدیک باشد، به نوعی جنگ سرد تازه در خلیج فارس شباهت دارد؛ جنگی بدون اعلام رسمی، اما با خطر انفجار در هر لحظه.