خبرگزاری رویترز در گزارشی ویژه به قلم جان دیویسون، روایت یازده ماه گفتوگوی محرمانه با زنی ۴۰ ساله در ایران با نام مستعار «شیرین» را منتشر کرده است؛ زنی که در جریان اعتراضات دیماه هدف گلولههای ساچمهای نیروهای امنیتی قرار گرفت، شغل و پوشش درمانی خود را از دست داد و در میان خانوادهای حامی جمهوری اسلامی و دوستانی طرفدار رضا پهلوی و جنگ، منزوی شد. این روایت تصویری، زندگی یک زن معترض را در میان سرکوب حکومتی، جنگ آمریکا و اسرائیل، بحران اقتصادی و آیندهای نامعلوم به تصویر میکشد؛ زنی که با وجود خطر بازداشت و مجازات، تلاش کرده صدای واقعی مردم داخل ایران به جهان خارج برسد.
زنی که در اعتراضات ساچمه خورد، شغلش را از دست داد و میان خانوادهٔ حامی حکومت و دوستان موافق جنگ تنها ماند، یازده ماه در خفا با خبرنگار رویترز گفتوگو کرد.
جان دیویسون، خبرنگار رویترز، در گزارشی از روند تهیهٔ یک روایت مصور، زندگی زنی ایرانی را بازگو کرده که با نام مستعار خانوادگی «شیرین» با او در ارتباط بوده است. شیرین، مدرس دانشگاه و مادر دختری دهساله، از خانهاش در ایران با خبرنگار خارجی گفتوگو میکرد، بیآنکه حتی خانوادهاش از این ارتباط باخبر باشند. این گفتوگوها یازده ماه ادامه یافت و تجربهٔ او را از اعتراضات، سرکوب، جنگ و فشار اقتصادی ثبت کرد.
شیرین برای فرستادن پیام، زمانی را پیدا میکرد که تنها باشد و بتواند در فضایی آرام صحبت کند. کیفیت اینترنت برای تماس تلفنی یا تصویری کافی نبود و ارتباط آنها با ساعتها تبادل پیام متنی و صوتی پیش میرفت. در تمام این مدت یکدیگر را ندیدند. پایان هر گفتوگو نیز روالی ثابت داشت. شیرین چند دقیقه به خبرنگار فرصت میداد یادداشت بردارد و سپس پیامها را از هر دو سوی مکالمه پاک میکرد.
ارتباطی پنهانی در میانهٔ اعتراض و جنگ
دیویسون نوشته است از ژانویه، همزمان با اعتراضاتی که آن را بزرگترین اعتراضات ضدحکومتی در چند دهه توصیف میکند، و سپس با آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه، با بیش از دویست ایرانی تماس گرفت تا بداند این رویدادها چه تأثیری بر زندگی مردم عادی گذاشتهاند. بیشتر آنها پاسخ ندادند، برخی از ترس پیامدهای احتمالی مؤدبانه نپذیرفتند و عدهای نیز به این ارتباط بدگمان بودند.
شیرین یکی از معدود کسانی بود که پذیرفت صحبت کند. او خواست با نامی معرفی شود که خانوادهاش صدایش میکنند. نخستین پیامهایش کوتاه و صریح بود. «اینجا اوضاع خوب نیست. بله، میتوانیم صحبت کنیم، اگر اینترنت باشد و همهمان هنوز زنده باشیم.»
به نوشتهٔ خبرنگار، در طول سال سرکوب حکومت با بازداشتهای گسترده و افزایش اعدام زندانیان سیاسی شدت گرفت. برای شهروندان پیامکهایی دربارهٔ تماس با رسانههای خارجی فرستاده میشد. شیرین یکی از این پیامکها را هنگام گفتوگو دریافت کرد و برای دیویسون فرستاد.
گزارش همچنین میگوید مجلس بعدتر برای ممنوع کردن ارسال تصاویر از داخل ایران به رسانههایی که متخاصم تلقی میشوند، با مجازاتهایی شامل جریمه، شلاق و زندان، اقدام کرد. دیویسون نوشته است چنین محدودیتهایی زندگی بیشتر ایرانیان را از نگاه بیرونی پنهان نگه میداشت و اهمیت بازگو کردن تجربهٔ شیرین را بیشتر میکرد.
شیرین نیز دلیل پذیرفتن خطر این ارتباط را انتشار روایتی دقیق از آنچه در ایران میگذشت عنوان کرده است. او به خبرنگار گفت میخواهد داستانی واقعی به جهان برسد، زیرا بخشی از گفتهها و گزارشهای منتشرشده با آنچه از داخل ایران دیده میشود، سازگار نیست.
رویترز تصمیم گرفت روایت او را در قالب گزارشی مصور ارائه کند. به توضیح دیویسون، این قالب امکان میداد تجربهٔ شیرین به تصویر کشیده شود و همزمان هویت او محفوظ بماند. تصویرسازیهای گزارش را آدولفو آرانس انجام داده و طراحی آن بر عهدهٔ جان امرسون بوده است.
بدنی پر از ساچمه
چند هفته پس از آغاز گفتوگوها، شیرین تقریباً در حاشیهٔ صحبتهایش گفت در جریان سرکوب اعتراضات ژانویه هدف تیراندازی قرار گرفته است. او در پیامی صوتی در فوریه توضیح داد که به خیابان رفته و با بدنی پر از ساچمه بازگشته است.
به روایت او، هنگام شرکت در تظاهراتی در شهر محل زندگیاش، خودش و یکی از دوستانش زیر آتش قرار گرفتند. شیرین در همهٔ اعتراضات عمدهٔ ایران از سال ۲۰۰۹ شرکت کرده بود و دربارهٔ هدف تیراندازی قرار گرفتن در اعتراضات سالهای پیش نیز با خبرنگار صحبت کرد.
دیویسون نوشته است نیروهای امنیتی ایران برای مقابله با تجمعات از ساچمههای ریز و درشت و همچنین گلولهٔ جنگی استفاده کردهاند و تیراندازی با ساچمه نیز گاه مرگبار بوده است. شیرین خود را خوشاقبال میدانست، زیرا جراحتهایش جان او را تهدید نمیکرد.
هزاران ایرانی در خشونتهای اعتراضات کشته شدند. گزارش همچنین به آمار حکومت ایران دربارهٔ کشته شدن نزدیک به هزار و پانصد غیرنظامی در بمبارانهای آمریکا و اسرائیل اشاره میکند و مینویسد این آمار تا حد زیادی با یافتههای گروههای بینالمللی حقوق بشری تأیید شده است.
میان خانوادهٔ حامی حکومت و دوستان موافق جنگ
دیویسون، تحصیلات و پیشینهٔ شیرین را بازتابدهندهٔ تجربهٔ بخشی از طبقهٔ متوسط متخصص ایران توصیف میکند. او زنی تحصیلکرده و درگیر مسائل سیاسی است، از طبقهای که بحران اقتصادی آن را تحت فشار قرار داده و به یکی از هستههای اعتراضات ژانویه تبدیل شده است. او پیشتر نیز در اعتراضات علیه رهبری مذهبیـنظامی کشور شرکت کرده بود.
شیرین در خانوادهای محافظهکار و وفادار به حکومت زندگی میکند. در میان اعضای خانوادهاش افرادی از سپاه پاسداران حضور دارند. سپاه در سال جاری کنترل خود را بر دستگاه امنیتی، نیروهای نظامی و بخش بزرگی از اقتصاد ایران گسترش داده است.
در سوی دیگر، بسیاری از دوستان شیرین از مخالفان خارج از کشور، بهویژه پسر آخرین شاه، حمایت میکنند. او با وجود کاهش حمایت آمریکا، خود را بهعنوان رهبر احتمالی دورهٔ انتقال مطرح کرده است. این دوستان جنگ را تنها راه سرنگونی حکومت میدیدند.
شیرین با هر دو موضع مخالف بود و بابت این مخالفت هزینه داد. یکی از زنان خانوادهٔ همسرش تهدید کرد که او را به دلیل شرکت در اعتراضات به مقامها معرفی خواهد کرد. در مقابل، دوستانش نیز به سبب مخالفت او با جنگ، از او فاصله گرفتند و طردش کردند.
دیویسون نوشته است گاه احساس میکرد آمادگی شیرین برای صحبت کردن، راهی برای در میان گذاشتن فشارهایش با ناظری بیطرف است.
چگونه روایت به تصویر تبدیل شد؟
خبرنگار برای بررسی گفتههای شیرین دربارهٔ اعتراضات، سرکوب، جنگ و بحران اقتصادی، با ایرانیان دیگری در مناطق نزدیک گفتوگو کرد. او گزارشهای اینترنتی مربوط به مکانها و رویدادهای مورد اشارهٔ شیرین، از جمله مطالب راستیآزماییشدهٔ شبکههای اجتماعی، را بررسی کرد و پوشش رسانههای دولتی ایران و رسانههای خارجی را نیز مرور کرد.
دیویسون بارها تمام روایت را با جزئیات با شیرین مرور کرد تا بتواند رویدادها را از زاویهٔ دید او بازسازی کند. سپس با استفاده از فیلمها و عکسهای منتشرشده، نقشههای آنلاین و آرشیوهای اینترنتی، کار تصویرسازی و پویانمایی آغاز شد.
برای هر تصویر، علاوه بر روشن شدن خود رویداد، ظاهر صحنه نیز باید مشخص میشد. پسزمینه، معماری، وضعیت هوا و لباسها از جمله جزئیاتی بودند که برای بازسازی آنها بررسی شد. در یکی از صحنهها، مربوط به گفتوگوی شیرین با یک مأمور امنیتی، نوع مانع مستقرشده در جریان اعتراضات و پوشش مأمور از جمله موارد بررسیشده بود.
فرسودگی از جنگ و آیندهٔ نامعلوم
به نوشتهٔ خبرنگار، صدای شیرین در گفتوگوها تقریباً همیشه آرام و یکنواخت بود. حتی پس از آنکه به دلیل قطع اینترنت از سوی حکومت در جریان جنگ با آمریکا، دو ماه ارتباطشان از بین رفت، هنگام بازگشت پیام فرستاد و از بیخبری عذر خواست.
او با حوصله از چگونگی هدف تیراندازی قرار گرفتن در اعتراضات، آثار ویرانگر جنگ آمریکا و زندگی در طبقهٔ متوسطی سخن میگفت که زیر فشار تحریمهای سختگیرانهتر غرب موقعیت خود را از دست میدهد.
تنها زمانی که فشار در صدایش آشکار شد، به فروپاشی آتشبس در اوایل ژوئن مربوط بود. قطع و وصل شدن جنگ و نامعلومی آیندهٔ خودش و ایران او را فرسوده کرده بود. شغلش را از دست داده بود و برای حملات تازه آماده میشد، بیآنکه بداند چه زمانی رخ خواهند داد. خبرنگار صدای او را در آن مقطع خسته و بیرمق توصیف کرده است.
دختر دهساله و اختلاف در خانواده
شیرین با علاقه دربارهٔ دختر دهسالهاش حرف میزد. به گفتهٔ او، دخترش در طول این سال نسبت به سیاست آگاهتر شده بود، اما نگاهش همچنان کودکانه بود. یکبار از بیاثر بودن سیاستمداران اصلاحطلب انتقاد کرد و گفت مجتبی خامنهای، رهبر تازهٔ جمهوری اسلامی، را دوست دارد، چون خوشلباس است.
شیرین گفت با شنیدن این حرف خندید و سر تکان داد. به دخترش یادآوری نکرد که مجتبی خامنهای از آغاز جنگ در انظار عمومی دیده نشده است. او پس از کشته شدن پدرش، علی خامنهای، در بمباران روز نخست جنگ، جانشین او شد.
شیرین با مادر خودش نیز بر سر حضور دخترش در تجمعات حامی حکومت اختلاف پیدا کرد. مادرش میخواست نوهاش را به این تجمعات ببرد، اما شیرین مخالفت کرد و گفت کودکان نباید درگیر این موضوعات شوند. در نهایت توانست مانع این کار شود.
فشار اقتصادی و نگرانی از مسیر ایران
شیرین بارها دربارهٔ تندروهایی صحبت کرد که دوباره فضای عمومی ایران را در اختیار گرفتهاند. به باور او، جنگ حرکت ایجادشده با اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» در سال ۲۰۲۲ را از میان برده است. او آن اعتراضات را در کاهش محدودیتهای پوشش زنان در فضای عمومی مؤثر میدانست.
در یکی از آخرین گفتوگوها، شیرین گفت تورم فزاینده تأمین هزینههای زندگی را دشوارتر کرده است. برای یافتن کار از راه دور با مدرسههایی در خارج از ایران تماس گرفت، اما به او گفتند تحریمهای غرب علیه ایران مانع پرداخت دستمزدش میشود.
او از مسیری که ایران در پیش گرفته نگران بود. شیرین بیرون از تهران زندگی میکند، اما پایتخت بخشی مهم از زندگی و خاطراتش در این سال بوده است. هم در جریان اعتراضات و هم در دورهٔ جنگی که به بنبست رسیده بود به تهران رفت. آخرین گفتوگو نیز مانند دفعات پیش با پاک کردن پیامها پایان یافت.
بر پایهٔ متن ارسالی گزارش جان دیویسون در رویترز، منتشرشده در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶. تصویرسازی از آدولفو آرانس، طراحی از جان امرسون و ویرایش از لوری هینانت.
از ساچمههای دیماه تا بمباران و بیکاری؛ یک سال پرآشوب در زندگی «شیرین»
روایت زنی چهلساله از اعتراض، سرکوب و جنگ، از دست دادن کار و بیمه و اختلاف با خانوادهٔ حامی حکومت و دوستان سلطنتطلب
رویترز در گزارش ویژهٔ «در میانهٔ آتش و اعتراض»، نوشتهٔ جان دیویسون، تجربهٔ زنی ایرانی با نام خانوادگیِ مستعار «شیرین» را در طول ماههای اعتراض و جنگ روایت کرده است. این بازنویسی بر پایهٔ نسخهٔ فارسی اثر با ترجمهٔ دنیس آژیری تهیه شده است. شیرین در شهری کوچک نزدیک تهران زندگی میکند و در شرایط محدودتر شدن دسترسی جهان خارج به اطلاعات داخل ایران، آنچه را بر خودش و اطرافیانش گذشته، با این خبرگزاری در میان گذاشته است.
سه روز در خیابان
شیرین چهل سال دارد و از سال ۱۳۸۸، هنگامی که ۲۳ ساله بود، در همهٔ اعتراضات بزرگ کشور شرکت کرده است. در این سالها بارها کتک خورده و هدف تیراندازی قرار گرفته، اما توانسته جان به در ببرد. روزهای نخست سال ۲۰۲۶ برای او تجربهای متفاوت به همراه دارد.
هفدهم دیماه، در بازگشت از محل کار به معترضان در تهران میپیوندد. خواستههایشان آزادی سیاسی و اصلاحات اقتصادی است. در مسیر، دهها اتوبوس حامل نیروهای امنیتی میبیند. مدتی شعار میدهد، اما با آغاز تیراندازی تصمیم میگیرد برگردد. شبهنگام با عجله راهی خانه میشود، جایی بیرون از تهران که همراه دختر خردسالش زندگی میکند.
روز بعد تعطیل است و این بار در شهر محل سکونتش به خیابان میرود. مرکز شهر بسته شده و شمار نیروهای امنیتی برایش بیسابقه است. مأموری به او هشدار میدهد عقب برود و مدعی میشود افرادی قصد آسیب زدن به مردم را دارند. شیرین از مسیر دیگری خود را به معترضان میرساند.
در میان جمعیت، گروهی شعار «جاوید شاه» میدهند. شیرین با سلطنت و جمهوری اسلامی مخالف است و خواهان ادارهٔ کشور به دست حاکمانی غیراقتدارگراست. همراه گروهی دیگر شعار آزادی سر میدهد تا صدای هواداران شاه را تحتالشعاع قرار دهد. پسر شاه سابق مردم را به قیام فراخوانده و آمریکا و اسرائیل از حمایت از معترضان سخن گفتهاند. اعتراضات به خشونت کشیده شده و در تهران تعدادی کشته شدهاند.
نوزدهم دی، شیرین برای حضور دوباره در خیابان تجهیزات حفاظتی همراه میبرد و دخترش را به مادرش میسپارد. مادر او از طرفداران سرسخت حکومت است. همان روز، شیرین و بسیاری دیگر پیامکی از سازمان اطلاعات سپاه دریافت میکنند که از مردم میخواهد از خیابانها و محل درگیری دور بمانند و به فرزندانشان دربارهٔ پیامدهای همکاری با کسانی که پیامک آنها را مزدور تروریست میخواند، هشدار دهند. رویترز بیش از دوازده پیام مشابه را بررسی کرده است.
در خیابان دیگر خبری از هشدار ملایم روز قبل نیست. نیروهای امنیتی تیراندازی میکنند. علی خامنهای نیز بهتازگی گفته است جمهوری اسلامی در برابر کسانی که تخریبگر میخواند، کوتاه نمیآید و آنچه را مزدوری بیگانگان نامیده، تحمل نمیکند.
شیرین و دوستش همراه جمعیت میگریزند. ساچمه به سر، کمر و پای او میخورد. نیروهای امنیتی برای مهار تجمعات بهطور گسترده از ساچمه استفاده میکنند و این مهمات گاه مرگبار است. صدای موتورسیکلت از پشت سر نزدیک میشود و آن دو به دویدن ادامه میدهند.
پناه گرفتن و درمان در خانه
شیرین و دوستش داخل کیوسکی خالی پنهان میشوند. مردی مسلح با لباس شخصی آنها را میبیند، اما ناگهان سوار موتورش میشود و میرود. شیرین نمیداند از سر ترحم از آنها گذشته یا نخواسته مهماتش را مصرف کند. دوستش از شدت ترس خود را خیس کرده است. نزدیک آنها دو پسر جوان حضور دارند که پای یکی خونریزی دارد و لنگان از محل دور میشوند.
آن دو از کوچههای فرعی خود را به خانه میرسانند. مراجعه به بیمارستان را خطرناک میدانند، زیرا معترضان مجروح در مراکز درمانی نیز تعقیب و بازداشت میشوند. شیرین از بهیاری بازنشسته میخواهد به خانه بیاید و ساچمهها را خارج کند. بهیار سالخورده میگوید نیروهای امنیتی با او تماس گرفته و تهدیدش کردهاند مجروحان اعتراضات را درمان نکند.
دو روز بعد، در ۲۱ دی، شیرین بهاندازهای بهتر میشود که دخترش را از خانهٔ مادرش بردارد. مادر با عصبانیت دربارهٔ کار او میپرسد و شیرین از حق خود برای اعتراض دفاع میکند.
با فروکش کردن اعتراضات در اواسط دی، ابعاد تلفات و بازداشتها آشکارتر میشود. گروههای حقوق بشری از کشته شدن بیش از هفت هزار نفر، عمدتاً معترض، و بازداشت بیش از پنجاه هزار نفر خبر میدهند. مقامهای جمهوری اسلامی شمار کشتهشدگان، از جمله نیروهای امنیتی، را بیش از سه هزار نفر و بازداشتشدگان را سه هزار نفر اعلام میکنند.
بعضی خانوادهها تا اواسط بهمن و پس از آن همچنان نمیدانند عزیزانشان زندانی شدهاند یا جان باختهاند. زنی از تلاش خانوادهاش برای تحویل پیکر برادرش میگوید که گلولهٔ جنگی به سینهاش اصابت کرده بود. بیمارستان آنها را به مرجع قضایی، دستگاه قضایی به سپاه و سپاه به پلیس ارجاع میدهد.
از خانواده میخواهند برای گرفتن پیکر، برگهای را امضا کنند که مسئولیت تیراندازی را متوجه اغتشاشگران میکند. خانواده نمیپذیرد. سرانجام یکی از بستگان شاغل در نیروی انتظامی واسطه میشود و با تعهد خانواده به سکوت دربارهٔ مرگ او، پیکر تحویل داده میشود.
یکی از دوستان شیرین نیز پس از ضربوشتم و زندان آزاد میشود، با این هشدار که دوباره در اعتراضات شرکت نکند. بسیاری دیگر در زندان میمانند.
آغاز جنگ و تعطیلی مدرسهها
نهم اسفند، آمریکا و اسرائیل به ایران حمله میکنند. در موج نخست بمباران، علی خامنهای در محل کار و اقامتش در تهران کشته میشود و رهبری ۳۶ سالهٔ او پایان مییابد.
شیرین خبر میگیرد که بمباران مدرسهای در جنوب کشور، جان ۱۵۰ دانشآموز، معلم و والد را گرفته است. یکی از مادرها دخترش را زودتر از مدرسه برمیدارد و خبر کشته شدن خامنهای و تخلیهٔ مدرسهها را به او میرساند. مسئولان مدرسه به بچهها گفتهاند همهٔ معلمها سردرد گرفتهاند و به همین دلیل مدرسه تعطیل شده است.
لرزش انفجار به پنجرههای خانه میرسد. شیرین روی شیشهها چسب میزند، هرچند میداند انفجاری نزدیک میتواند آنها را خرد کند. او و دخترش ابتدا نمیتوانند نوع سلاح یا محل اصابت را تشخیص دهند. برخی انفجارها حوالی رشتهکوه نزدیک خانه رخ میدهد. با گذشت زمان، تشخیص صدای پهپاد و جنگنده، پرتاب و اصابت موشک و فاصلهٔ انفجار را یاد میگیرند.
حملات در سراسر ایران طی پنج هفته شدت میگیرد و هزاران بمب فرومیریزد. بسیاری از ساکنان تهران به مهمانخانهها، خانهٔ بستگان در استانهای زادگاهشان یا شهرهای اطراف، از جمله شهر محل زندگی شیرین، پناه میبرند.
استادی دانشگاهی که ۱۴ اسفند همراه خانواده به تبریز رفته، از جان به در بردن از حملهای هوایی میگوید. بهتازگی از استراحتگاه همیشگیشان در بزرگراه گذشته بودند که انفجاری بزرگ رخ میدهد. کنار میزنند و دود بالارونده و گریهٔ زنان و کودکان را میبینند. تصور میکنند هر لحظه ممکن است کشته شوند. رسانههای دولتی تلفات آن حمله را ۱۷ نفر اعلام کردهاند.
تاجری که در بمباران همدان زخمی شده، عکس بخیههای پاهایش را نشان میدهد و زخمها را حاصل کمک وعدهدادهشدهٔ ترامپ و نتانیاهو به ایرانیان میخواند.
طبق آمار اعلامشده از سوی ایران، حملات آمریکا و اسرائیل نزدیک به سه هزار و پانصد کشته داشته که حدود هزار و پانصد نفرشان غیرنظامی بودهاند. واشنگتن و تلآویو میگویند فقط اهداف نظامی را زدهاند. نتیجهٔ تحقیقات آمریکا دربارهٔ بمباران مدرسهٔ میناب هنوز منتشر نشده است.
اختلافهای خانوادگی و خبرهای مرگ
شیرین در جامعهای چندپاره، میان خانوادهٔ حامی حکومت و دوستان سلطنتطلب قرار گرفته است. از یک سو با اتهامهایی چون غربزدگی و همکاری با جاسوسان و تهدید به معرفی به مقامها روبهرو میشود. از سوی دیگر، دوستانی او را چپگرا و بیخبر از واقعیت میخوانند و میگویند مردم بهتنهایی توان سرنگونی حکومت را ندارند و جنگ تنها راه است.
مدرسهها تعطیلاند و دختر شیرین میکوشد درسها را آنلاین دنبال کند. خبرهای تلویزیونی او را میترساند. از مادرش میخواهد اخبار را خاموش کند و خشمش را متوجه ترامپ میکند.
در نوروز، دوستی که مهمان خانهٔ شیرین است از بمباران مشهد، زادگاهش، باخبر میشود و نمیتواند خبری از خانوادهاش بگیرد. اوایل فروردین، شیرین نیز خبر مرگ چند نفر از بستگانش در حمله به مرکز تهران را میشنود. دوست عکاسش هنگام بازگشت از کار در بمباران کشته شده و پسر یکی از همسایهها در حمله به کرج جان باخته است.
شیرین میکوشد خرید روزانه و تهیهٔ غذا را ادامه دهد. با هدف قرار گرفتن مراکز نظامی و امنیتی، برخی نیروهای امنیتی شبها در خودروهایشان میخوابند. او هنگام بیرون رفتن یکی از آنها را در خودرویی پارکشده میبیند. یکی از بستگان سپاهیاش که او نیز در این مدت در ماشین میخوابد، هنگام دیدار با شیرین میپرسد طرف کدام گروه است.
برای روزهای پیش رو کنسرو ماهی کنار میگذارد، اما پس از خرید پول چندانی ندارد. افزایش دوبارهٔ قیمت میوه ناچارش میکند صرفهجویی کند. حقوق اسفندش، مانند بسیاری دیگر، پرداخت نشده و موج اخراج و تعدیل نیرو در شرکتها و دستگاههای دولتی در راه است.
تهدید به ویرانی و آتشبس نامعلوم
هجدهم فروردین، ترامپ ایران را به نابودی تمدن و ویرانی کشور تهدید میکند و از هدف گرفتن نیروگاهها میگوید. این سخنان بسیاری را میترساند. دوستی وحشتزده با شیرین تماس میگیرد و میپرسد آیا ترامپ قصد استفاده از بمب اتم دارد. شیرین چراغی خورشیدی و چند گالن آب میخرد.
روز بعد خبر توافق آمریکا و ایران بر سر آتشبس را میشنود، در حالی که قرار است جزئیات بعداً روشن شود. ترامپ آن را مشروط به موافقت ایران با پایان دادن به محاصرهٔ تنگهٔ هرمز معرفی میکند. جمهوری اسلامی از پیروزی سخن میگوید و مدعی پذیرش شروطش از سوی ترامپ میشود.
اوایل اردیبهشت، شیرین برای مراجعه به بیمارستان و دیدن محلهٔ محبوبش نزدیک دانشگاه به تهران میرود. مشکل جسمیاش ارتباطی با ساچمهها ندارد. در اتوبوس به مسافرانی با جراحت چشم برمیخورد و احتمال میدهد آنها نیز در سرکوب اعتراضات آسیب دیده باشند.
به دیدار دوستان سلطنتطلبش میرود. آنها از حمایت از ترامپ پشیمان شدهاند، خود را رهاشده میدانند و رضا پهلوی را سرزنش میکنند. دفتر پهلوی در پاسخ به رویترز اعلام کرده با اندوه و خشم خانوادههای داغدار همدرد است و احساس تنهایی برخی از آنها را درک میکند.
فشار برای حضور در تجمعات و از دست دادن شغل
اواخر بهار، حامیان حکومت با احساس پیروزی در میدانهای شهر جمع میشوند و علیه آمریکا و اسرائیل شعار میدهند. مادر شیرین هر شب در تجمعات شرکت میکند. با وجود آتشبس، حملات موشکی متقابل ایران، آمریکا و اسرائیل ادامه دارد.
یک مقام آمریکایی در پاسخ به پرسشهای رویترز دربارهٔ مشاهدات شیرین گفته است ایرانیان شایستهٔ امنیت و صلحاند و سقوط اقتصاد، کمبود شدید غذا و جهش قیمتها را به سوءمدیریت حکومت نسبت داده است.
پیامکهای امنیتی همچنان برای شیرین میآیند. در یکی از آنها، معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان تهران، همراه با تأکید بر میهندوستی، ارسال فیلم، عکس و اطلاعات برای شبکهها و صفحات مجازی معاند را اقدامی به سود کشورهای متخاصم، خلاف امنیت ملی و جرم اعلام میکند.
در محل کار نیز از شیرین و همکارانش دربارهٔ شرکت در تجمعات خیابانی حمایت از کشور پرسیده میشود و برای حضور تحت فشار قرار میگیرند. با وخیمتر شدن اقتصاد، شیرین کارش را از دست میدهد. بیمهٔ تأمین اجتماعی و پوشش درمانی او نیز قطع میشود و دستمزد اسفند همچنان پرداخت نشده است.
روز عاشورا، هنگام قدم زدن با چند دوست، با اعتراض زنانی چادری به پوشششان روبهرو میشود. مادرش همچنان عزادار خامنهای است و یک هفته مراسم تشییع و خاکسپاری را از تلویزیون دنبال میکند، در حالی که شیرین میخواهد جام جهانی تماشا کند.
بازگشت بمباران و فرسودگی از بلاتکلیفی
از اواسط خرداد، آتشبس شکنندهتر میشود و سرانجام در تیرماه، همزمان با مراسم یکهفتهای تشییع و عزاداری خامنهای، از هم میپاشد. تندروهای حامی حکومت از حملات ایران به اسرائیل استقبال میکنند و پهپادها و موشکهای ایران کشورهای متحد آمریکا در خلیج فارس را هدف قرار میدهند.
آمریکا دوباره بمباران را آغاز میکند و این بار انفجارها به حوالی خانهٔ شیرین نیز میرسند. همزمان، جمهوری اسلامی زندانیان اعتراضات دیماه را با عنوان خائن اعدام میکند و خبر به دار آویختن آنها را علنی اعلام میکند.
شیرین بیش از ترس، از نامعلومی آینده و بلاتکلیفی فرسوده میشود. سردرد شدیدی دارد و نگران است ساچمهای در سرش باقی مانده باشد. با رسیدن پاییز، پرسشهای دیگری بر ذهنش سنگینی میکند. جنگ چه زمانی تمام میشود، چه کسانی کشور را اداره خواهند کرد، آینده چه خواهد شد و آیا حکومت به سراغش میآید؟
در مهرماه، مجلس مادهای از طرح «مقابله با نفوذ بیگانگان» را تصویب میکند که گفتوگو با رسانههای معاند را مشمول شلاق، جریمه و تا دو سال زندان میکند. دستکم ۳۹ نفر به دلیل شرکت در اعتراضات دی اعدام شدهاند و هزاران نفر همچنان زندانیاند. رویترز این وضعیت را آغاز دورهٔ تازهای از سرکوب دانسته و یافتههایش حاکی از آن است که جنگ از جهات مختلف به تقویت جناحهای تندروی حاکم انجامیده است.
شیرین اکنون به این فکر میکند که شاید معترضان به ابزاری برای آمریکا و اسرائیل تبدیل شده باشند. از نگاه او، اعتراض و سرکوب بهانهای برای جنگ فراهم کرده، بیآنکه این دو کشور به مردم ایران کمک کرده باشند. طولانی شدن جنگ به تردید و ترسش افزوده، اما تصمیمش برای رساندن تجربهٔ ایرانیان به جهان خارج را نیز محکمتر کرده است.
او میخواهد روایتی دقیق از وقایع داخل کشور شنیده شود، زیرا بسیاری از آنچه بیرون از ایران مطرح میشود با تجربهاش همخوانی ندارد و به نظرش نادرست و بیمعناست. دولتهای ایران و اسرائیل به درخواست رویترز برای اظهارنظر دربارهٔ مشاهدات او پاسخ ندادهاند.
شیرین برای نخستین بار از آغاز جنگ، از رنجی که بر کشورش گذشته است به گریه میافتد.
منبع: خبرگزاری رویترز، گزارش جان دیویسون، ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶.
