گزارش جامع از اعتراضات ۱۸ دی ۱۴۰۴
از عصر پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴، ایران شاهد یکی از گستردهترین و همزمانترین موجهای اعتراضات خیابانی در سالهای اخیر بوده است. گزارشهای پیدرپی از دهها شهر، حاکی از حضور انبوه شهروندان در خیابانها، درگیریهای گسترده، آتشسوزی ساختمانهای حکومتی و اختلال شدید در زیرساختهای ارتباطی است.
تهران؛ پایتخت در وضعیت بحران
در تهران، دامنهٔ اعتراضات تقریباً تمام مناطق اصلی و حاشیهای را دربر گرفته است. خیابانها و تقاطعهایی چون آزادی–اسکندری، کاشانی، ستاری، نارمک، یوسفآباد، عبدلآباد، شریعتی، پاسداران، پونک، شهران، خاکسفید، نامجو، دردشت، اکباتان، منیریه، بلوار کشاورز و شهرک غرب صحنهٔ تجمعات گسترده گزارش شدهاند.
همزمان، قطع برق در برخی محلهها، اختلال شدید اینترنت و قفلشدن کامل ترافیک پایتخت گزارش شده است. شعارهایی چون «مرگ بر دیکتاتور»، «آزادی، آزادی»، «نترسید، نترسید، ما همه با هم هستیم» و نیز شعارهای تاریخی و هویتی در میان جمعیت شنیده شده است.
خراسان رضوی؛ مشهد در کانون توجه
در مشهد، گزارشها از خروج «صدها هزار نفر» از خانهها و حضور گسترده در سطح شهر حکایت دارد. مناطق مختلف از جمله وکیلآباد، نوده و حاشیههای شهر شاهد تجمعات وسیع بودهاند. برخی گزارشها از تخریب یا آتشزدن تجهیزات انتظامی خبر میدهند. منابع محلی از «کنترل خیابانها توسط معترضان» سخن گفتهاند.
کردستان و کرمانشاه؛ شهرهای خارج از کنترل
در استان کردستان، شهرهایی چون قروه، سنندج، دهگلان و مریوان شاهد تجمعات بسیار گسترده بودهاند. در قروه گزارش شده که کنترل شهر عملاً از دست نیروهای حکومتی خارج شده است.
در کرمانشاه و مناطق اطراف، از جمله جوانرود و طاقبستان، اعتراضات ادامه داشته و گزارشهایی از درگیریهای شدید منتشر شده است.
جنوب و جنوبشرق؛ حضور پررنگ اقوام
در سیستانوبلوچستان، شهرهای زاهدان، سراوان، پهره و ایرانشهر صحنهٔ اعتراضات بودهاند. گزارشها از نقش پررنگ زنان و دختران بلوچ در خیابانها و سر دادن شعارهای ضدحکومتی حکایت دارد.
در بندرعباس، دود و آتش در نقاط مختلف شهر گزارش شده و برخی منابع از «خروج کنترل شهر از دست نیروهای حکومتی» خبر دادهاند.
شمال و شمالغرب؛ از گیلان تا اردبیل
در گیلان، شهرهایی چون آستانه اشرفیه، لنگرود، تالش و بابل شاهد تجمعات گسترده بودهاند. در لنگرود، گزارشهایی از آتشزدن ساختمان فرمانداری منتشر شده است.
در اردبیل، اعتراضات با شعارهای گسترده ادامه داشته و گزارشهایی از تخریب یا تسخیر بانکها و به آتش کشیدهشدن خودروهای وابسته به نهادهای امنیتی منتشر شده است.
مرکز و غرب کشور؛ حمله به نمادهای حکومتی
در شهرهایی مانند اصفهان، خمینیشهر، ویلاشهر، ملایر، پرند، اسلامشهر (قائمیه)، گرگان، زرند کرمان و ملایر، گزارشهایی از آتشسوزی حوزههای علمیه، فرمانداریها، کلانتریها و پایگاههای وابسته به بسیج منتشر شده است.
در گرگان و شاهآباد نیز از آتشزدن ساختمانهای دولتی و خودروهای نیروهای امنیتی خبر داده شده است.
خشونت، تلفات و ابهام اطلاعاتی
برخی گزارشهای تأییدنشده از کشتهشدن یک عضو سپاه در جریان تیراندازی به معترضان خبر میدهند. با این حال، به دلیل قطع اینترنت و محدودیت شدید اطلاعرسانی، امکان راستیآزمایی مستقل این ادعاها در حال حاضر وجود ندارد.
قطع اینترنت و انسداد اطلاعرسانی
بر اساس گزارش نتبلاکس و منابع محلی، اینترنت در بسیاری از شهرهای ایران بهطور کامل یا گسترده قطع شده است. به همین دلیل، بخش اعظم اطلاعات بهصورت پیامهای متنی و تماسهای محدود منتقل میشود و دسترسی به تصاویر و ویدئوهای میدانی بسیار محدود است.
جمعبندی
آنچه در شب ۱۸ دی ۱۴۰۴ در ایران جریان دارد، بنا بر حجم، گسترهٔ جغرافیایی و شدت درگیریها، یکی از کمسابقهترین خیزشهای همزمان در سالهای اخیر ارزیابی میشود. حضور گستردهٔ شهروندان در شهرهای بزرگ و کوچک، مشارکت اقشار و اقوام مختلف، و هدف قرار گرفتن نمادهای حکومتی، نشاندهندهٔ مرحلهای تازه و پرتنش از بحران سیاسی–اجتماعی در کشور است؛ بحرانی که پیامدهای آن، در سایهٔ قطع ارتباطات، همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.