کوردانه: اداره رسانه و اطلاعرسانی دولت اقلیم کوردستان گزارش جامع و مستندی درباره موانع اجرای ماده ۱۴۰ قانون اساسی عراق در بازه ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵ منتشر کرد؛ گزارشی که ضمن ثبت موارد نقض قانون و حقوق بشر در مناطق مشمول، از پیامدهای پس از ۱۶ اکتبر ۲۰۱۷—بهویژه در دوزخورماتو—بهعنوان «فاجعه انسانی و اداری» یاد میکند.
نکات کلیدی گزارش:
- پس از ۱۶ اکتبر ۲۰۱۷: ۱۵ شهید و ۱۱۵ مجروح غیرنظامی؛ غارت ۳۱۵۰ خانه؛ آتشزدن/انفجار ۵۳۰ خانه و مغازه و نیز ۲۱ کارخانه و مدرسه؛ آوارگی بیش از ۵۳ هزار نفر.
- «تعریب سفید/اداری»: جابهجایی مناصب اداری به زیان سهم کوردها، احیای قراردادهای کشاورزی دوره بعث و انتقال عربهای غیربومی به زمینهای کشاورزان کورد، و تلاش برای انتقال کوپن خوراک و شناسنامه هزاران خانواده عرب به کرکوک.
- شکست مالی و تعهدات سیاسی: تخصیص «صفر» دینار برای ماده ۱۴۰ در سالهای ۲۰۱۴، ۲۰۱۵ و ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱؛ هزینه ۲.۰۸ تریلیون دینار طی ۲۰ سال در برابر خسارات و ۱۱۸ هزار پروندهِ در انتظار رسیدگی «ناکافی» توصیف شده است.
- نقش سازمان ملل: پیشنهادهای UNAMI در سالهای ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۷ اجرا نشده و احکام دادگاه فدرال (۲۰۱۷ و ۲۰۱۹) بر پابرجا بودن ماده ۱۴۰ تا مرحله نهایی (همهپرسی) تأکید کردهاند.
جمعبندی گزارش:
اقلیم کوردستان میگوید ماده ۱۴۰ صرفاً یک متن حقوقی نیست؛ بلکه به اسکان، تاریخ و هویت ملی در مناطق مشمول گره خورده است.