پس از پایان بینتیجه مذاکرات ۲۱ ساعته آمریکا و ایران در اسلامآباد، دونالد ترامپ از آغاز محاصره دریایی رفتوآمدهای منتهی به بنادر ایران خبر داد؛ اقدامی که بلافاصله بهای نفت را جهش داد، بازارهای جهانی را نگران کرد و آتشبس شکننده دو هفتهای را در آستانه فروپاشی قرار داد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز یکشنبه پس از پایان بینتیجه مذاکرات فشرده آمریکا و ایران در اسلامآباد، اعلام کرد ایالات متحده از دوشنبه محاصره دریایی رفتوآمدهای منتهی به بنادر ایران را آغاز میکند؛ تصمیمی که سطح تنش را بهطور چشمگیری بالا برده و آتشبس شکننده دو هفتهای را در آستانه فروپاشی قرار داده است. بر اساس گزارشهای تازه، طرح اعلامشده واشنگتن متوجه همه کشتیهای ورودی و خروجی بنادر ایران است، نه بستن کامل عبور همه شناورها از تنگه هرمز؛ هرچند همین اقدام نیز هرمز را دوباره به مرکز بحران جهانی بدل کرده است.
به گزارش رویترز و آسوشیتدپرس، ترامپ در پیامی در «تروث سوشال» گفت نیروی دریایی آمریکا «از همین لحظه» روند رهگیری و محاصره کشتیهایی را که به بنادر ایران رفتوآمد میکنند آغاز خواهد کرد. او همچنین تهدید کرد هر کشتیای که در آبهای بینالمللی به ایران عوارض پرداخت کرده باشد، در معرض توقیف قرار میگیرد و مینهایی را که به گفته او ایران در این آبراه کار گذاشته، از میان خواهد برد. ترامپ در ادامه با لحنی تهدیدآمیز هشدار داد هر ایرانی که به نیروهای آمریکایی یا کشتیهای «صلحآمیز» شلیک کند، با پاسخ سخت روبهرو خواهد شد.
این موضعگیری تنها چند ساعت پس از شکست مذاکرات ۲۱ ساعته آمریکا و ایران در اسلامآباد مطرح شد؛ مذاکراتی که با هدف پایان دادن به بیش از شش هفته جنگ برگزار شد، اما بدون توافق پایان یافت. این گفتوگوها نخستین تماس مستقیم و بلندپایه دو کشور در بیش از یک دهه گذشته توصیف شده بود، اما اختلاف بر سر توقف غنیسازی، برنامه موشکی، حمایت ایران از نیروهای نیابتی و بازگشایی کامل هرمز، مانع هرگونه توافق شد. دو طرف نیز بلافاصله یکدیگر را مسئول شکست مذاکرات دانستند.
همزمان، واکنش بازارهای جهانی نشان داد که این بحران فقط یک رویارویی دوجانبه نیست. بهای نفت بلافاصله جهش کرد؛ نفت خام آمریکا حدود ۸.۷ درصد بالا رفت و به حدود ۱۰۴.۹۵ دلار رسید و نفت برنت نیز با افزایش حدود ۷.۴ درصدی از ۱۰۲ دلار عبور کرد. بازارهای آسیایی نیز افت کردند و شرکتهای کشتیرانی و نفتکشها با احتیاط بیشتری به هرمز نزدیک شدند؛ موضوعی که بار دیگر اهمیت این گذرگاه را، که پیش از جنگ حدود یکپنجم انرژی جهان از آن عبور میکرد، برجسته کرده است.
در سطح بینالمللی، هنوز از سوی متحدان اصلی واشنگتن در ناتو حمایت علنی و فوری از این عملیات اعلام نشده است، هرچند گزارشها از آمادگی برخی شرکای آمریکا برای بررسی نقش احتمالی خبر میدهند. کارشناسان نظامی نیز هشدار دادهاند که اجرای یک محاصره دریایی پایدار علیه ایران، عملیات کوچکی نیست و میتواند به درگیری طولانی، واکنش متقابل تهران و فشار بیشتر بر اقتصاد جهانی بینجامد. به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران این تصمیم را نه پایان بحران، بلکه ورود به مرحلهای تازه و پرهزینهتر از آن میدانند.
در همین حال، مقامهای منطقهای و مذهبی نیز نسبت به فروپاشی آتشبس هشدار دادهاند. پاکستان بر ضرورت حفظ آتشبس تأکید کرده و پاپ لئو نیز خواستار صلحی پایدار شده است. با این حال، فضای حاکم بر منطقه نشان میدهد که پس از شکست مذاکرات اسلامآباد، نهتنها راهحل سیاسی نزدیکتر نشده، بلکه خطر بازگشت به درگیری مستقیم و گسترش بحران به مرحلهای تازه افزایش یافته است؛ بهویژه آنکه آتشبس فعلی قرار است ۲۲ آوریل پایان یابد و هنوز نشانهای از توافق تازه دیده نمیشود.
