رقیه رضایی – ایران وایر
اطلاعاتی به ایرانوایر رسیده که نشان میدهد، کانال تلگرامی که عکس و مشخصات دختران و بعضا پسران را در لرستان با افتراهای جنسی منتشر میکرده، عکس «اسما جعفری» را از طریق یک «پیام ناشناس» دریافت کرده بوده است. اسما، دختر ۲۰سالهای است که پیشتر وکیل زنان شاکی اعلام کرده بود یک روز بعد از انتشار عکسش، به زندگی خود پایان داده است.
یک منبع مطلع به ایرانوایر گفته که تصویری که از او منتشر کردند، «عکس معمولی بوده، حتی عکس خصوصی هم نیست و از صفحه اینستاگرامش» بوده است؛ روایتی که با تنها تصویر منتشر شده از اسما در شبکههای اجتماعی همخوانی دارد.
به گفته یک فرد مطلع دیگر که با چند نفر از شهروندانی که تصاویرشان در این کانال تلگرامی و کانالهای تلگرامی پشتیبان آن منتشر شده بود در ارتباط است، قربانیان فقط زنان جوان و دانشجو نیستند، بلکه بین آنها دختران دبیرستانی و مردان جوان هم هستند. عکسها در ابتدا از پروفایل تلگرام اعضای گروههای تلگرامی مربوط به دانشگاههای خرمآباد و بروجرد برداشته شده ولی بعدا و با افزایش تعداد دنبالکنندگان این کانالها، «بعضیها بهخاطر کینه و دشمنی عکس دخترها و پسرهای مردم را برای اینها (ادمینها) فرستادند و جملات غیراخلاقی نوشتند.»
او با تاکید بر اینکه در فضای عمومی، بیشتر حمایت از قربانیان مطرح است، میگوید که خطر اما پابرجاست و از خانوادهها میخواهد که حامی و پناه فرزندانشان باشند و این مدت از آنها بیشتر مراقبت کنند.»
روزنامه «شرق» روز سهشنبه ۲۳تیر۱۴۰۵ گزارشی منتشر کرد و در آن از فعالیت چند کانال تلگرامی در شهرهای مختلف لرستان خبر داد، موضوعی که از هفتهها قبل نهتنها در خرمآباد و بروجرد، بلکه در شهرهای مختلف ایران رخ داده، اما به گفته یک منبع مطلع، بهدلیل حساسیتهای جامعه لُرستان در آنجا بیشتر از بقیه شهرها سر و صدا کرده است.
ماجرا از این قرار است که یک کانال تلگرامی با این ادعا که دارد «پرستوهای نظام» را «تنبیه» میکند و با عکس پروفایلی تیره و دیجیتالی شده از «علی خامنهای»، با حدود هزار و خردهای عضو در تلگرام فعالیت میکرده است. در ادبیات امنیتی رسمی رایج و رسانههای اجتماعی ایران، «پرستو»، به زنانی گفته میشود که در راستای اهداف نهادهای امنیتی فعالیت میکنند و نهادهای امنیتی زمانیکه فعالان سیاسی مخالف حکومت را از طریق فریب دادن با یک زن به دام میاندازند، از عبارت «پرستو» استفاده میکنند.
مطالب بیشتر در سایت ایران وایر
با اینحال منابع مطلع به ایرانوایر گفتهاند که این کانال صرفا تصاویر زنان را منتشر نمیکرده و بعضا تصاویر پسران دانشجو و دختران دبیرستانی را هم منتشر و به آنها افتراهای جنسی میزده است.
به گفته یک منبع آگاه، چنین کانالهایی که تصاویر شهروندان را منتشر میکنند، عمدتا شامل دو طیف میشوند؛ دسته اول گروهی که مدعی است هویت مخالفان و «دشمنان نظام» را برملا میکند و دسته دوم آنهایی که مدعی هستند «ارزشیها» و «پرستوهای نظام» را به مردم معرفی میکنند، اما کانال مورد نظر، از ابتدا هیچ ربطی به موافقان یا مخالفان حکومت نداشته است.
به گفته فرد آگاهی که با ما صحبت کرده، گردانندگان این کانال با ورود به گروههای تلگرامی دانشجویان در شهرهای دانشگاهی چون خرمآباد و بروجرد، در استان لرستان و ملایر در استان همدان، «عکس پروفایلها، اسامی و در صورتی که شمارهها قابل دسترسی بوده، شماره را ذخیره کرده» و بعد با الفاظ رکیک و توهینها و افتراهای جنسی در کانال خود منتشر کردهاند.
در پی بازتاب فعالیت این کانال و کانالهای پشتیبان آن توسط بلاگرها و فعالان رسانهای لُر در اینستاگرام، نام و لینک این کانال در فضای مجازی با این نیت که مردم بروند و آن را گزارش کنند تا مسدود شود، منتشر میشود. فرد مطلعی که با ایرانوایر گفتوگو کرده، تاکید دارد که همین اشتباه بوده و به یکباره از حدود دو هزار عضو این کانال، تعداد اعضا به بیش از ۲۷هزار عضو رسیده است: «در عرض یکی دو روز شاید، هشت هزار پست منتشر کردند. دیگر اینها عکس پروفایل و اسامی روی گروههای تلگرامی دانشگاه نبود. متاسفانه افراد مختلف، بهدلایل مختلف عکسهایی از پیج اینستاگرام یا پروفایل واتساپ کسانی که حالا یا خصومتی با آنها داشتند یا کینهای بینشان بوده، برایشان (گردانندگان کانال) میفرستادند. با این عنوان که این اکس (معشوقه سابق) من است، فلان و بیسار است یا فاحشه است و با همه بوده. یا مثلا عکس پسر را میفرستند که این، فلان تعداد دوستدختر داشته و دخترها را فلان میکند و در میرود و خلاصه از این جملات.»
از قربانیان چه میدانیم؟
فرد مطلعی که با ایرانوایر گفتوگو کرده با تاکید بر اینکه اغلب قربانیان نوجوان و جوان و در سالهای نخست دهه بیستسالگی هستند، میگوید: «برای اینکه از گروههای دانشجویی عکس و مشخصات برمیداشتند.»
او با توضیح اینکه گروهی که این کانال را میگردانده، در شهرهای دیگر از جمله در استان مازندران، کرج و همدان نیز قبلا فعال بوده ولی در لرستان این ماجرا خیلی گسترده شده میگوید: «نزدیک به هشت هزار پست گذاشت، عمدتا دختران بودند ولی یک تعدادی هم عکس و توهین به پسران بود. ماجرا گسترده شد. بلاگرها، صفحات خصوصی مردم همگی واکنش نشان دادند و گفتند این کانال را ریپورت کنید و از دسترس خارج کنید و مطالبه رسیدگی مراجع قضایی را داشتند. خلاصه خیلی صدا کرد و با تلاش یک سری گروههای فعالان مجازی سه تا از کانالها از دسترس خارج شدند و مراجع قضایی هم گفتند سه نفر از گردانندگان این کانالها بازداشت شدند.»
اشاره این فرد به گزارشها و بازتاب رسانهای این واقعه است. بر اساس گزارشی که رسانه «زومیت» که اخبار فناوری را پوشش میدهد منتشر کرده، «فریبرز حدادی»، وکیل شماری از زنانی که تصاویرشان در این کانال منتشر شده گفته است که انتشار تصاویر عمدتا برای زنان پیامدهای سنگینی داشته است؛ از اخراج از محل کار و برهم خوردن روابط خانوادگی تا خشونت خانگی و آسیبهای شدید روحی. حدادی اعلام کرده که تاکنون صدها نفر برای دریافت مشاوره با او تماس گرفتهاند و دستکم ۱۰ شکایت رسمی در این پرونده ثبت شده است. به گفته او «طیف سنی قربانیان از ۱۴ سال تا ۲۵ سال است و به ندرت افرادی بالاتر از این سن مراجعه کردهاند.»
آقای حدادی درباره اسما جعفری، دختر جوانی که جان خود را گرفته نیز گفته که او تنها یک روز بعد از انتشار عکسش اقدام به پایان دادن به زندگی خود کرده و جان باخته است. او همچنین به موارد شدید خشونت خانگی همچون «مشت زدن به صورت» توسط فرزند و از خانه بیرون انداختن توسط همسر نیز اشاره کرده و گفته نامزدی یک دختر دانشجو به هم خورده و زن دیگری از کار بهدلیل «حاشیه» اخراج شده است.
در حالیکه در گزارشهای رسانههای رسمی تنها جان باختن یک دختر جوان، بهنام کوچک «اسما» تایید شده، در شبکههای اجتماعی گزارشهایی از پایاندادن به زندگی توسط پنج زن جوان و کشته شدن یک دختر به دست پدرش در حال دست به دست شدن است. «فرشته تابانیان»، وکیل دادگستری نیز در حساب کاربری شبکه اجتماعی ایکس خود نوشته است: «انتشار تصویر یک زن در شهر ما ممکن است موجب مرگش شود. پنج دختر خودکشی کردند و یک دختر توسط پدرش به قتل رسید.»
یک فرد مطلع که با شماری از قربانیان این اخاذی در ارتباط است، به ایرانوایر میگوید: «همانطور که در بعضی اسکرینشاتهای گرفته شده از پستهای کانال هم هست اگر کسی دنبال پاک کردن عکسش بوده، ادمین درخواست پول کرده، از طریق رمزارز یا استارز خود تلگرام.»
او توضیح میدهد: «میگفتند برای ما پول بفرستید تا عکستان را پاک کنیم. تعدادی تسلیم شدند و اقدام به پرداخت کردند تا عکسشان پاک شود، اما خیلی ها هم نکردند تا اینکه صفحه بالاخره بسته شد.»
صفحه لرستان پایین کشیده شد، دهها صفحه هنوز هست
«سعید سوزنگر»، فعال اینترنت آزاد که پیشتر اطلاعرسانی او در زمینه صفحات مجرمانه درباره پورنوگرافی کودکان خبرساز شده بود با همکاری «جامعه دیو» از پایین کشیدن ۴ کانال، از جمله کانال اصلی مربوط به لرستان و کانالهای با محتوای مشابه در شهرهای دیگر خبر داده است.
با اینحال بررسیهای ایرانوایر نشان میدهد، که چندین کانال هنوز در تلگرام با محتوایی مشابه فعالیت میکنند. از جمله یک کانال به زبان کُردی سورانی که تصاویر زنان کُرد در مناطقی چون بانه و سقز را با الفاظ رکیک و افتراهای جنسی منتشر میکند.
منبع مطلعی که با ایرانوایر گفتوگو کرده معتقد است که چنین محتوایی تا زمانیکه مفاهیمی چون «ناموسپرستی» در جامعهای ارزش است در شبکههای اجتماعی وجود خواهد داشت. او توضیح میدهد: «درست است افکار عمومی توافق دارند که کسانی که عکسهایشان در کانال منتشر شده، قربانیاند و مسایلی که دربارهشان نوشته شده به واقعیت نزدیک هم نیست. منتها بهدلیل ویژگیهای قومیتی که مردم ما دارند، حساسیت سر مساله ناموس و غیرتکشی، مساله خیلی گسترده شده و مطالبه جدی برای برخورد با اینها بهوجود آمده. یک مساله هم الان سر پستهایی است که جوانها میگذارند که باید گردانندگان این کانال را به سزای اعمالشان برسانیم. بنابراین مساله پیچیده شده است. حالا حکومت بگوید که خارج از استان بودند و بازداشت شدند یا تصاویر دیپفیک بوده، چه فایده دارد؟!»
اشاره او به اخباری است که از سوی دادستانی استان لرستان منتشر شده و مدعی شده، سه مرد از مدیران یک کانال تلگرامی را که تصاویر شخصی و تصاویر دیپفیک (جعل عمیق) دختران و زنان را منتشر میکردند، بازداشت کرده است. «علی حسنوند»، دادستان عمومی و انقلاب مرکز استان لرستان، گفته است که این افراد خارج از استان لرستان دستگیر شدهاند. او همچنین اعلام گفت که تاکنون بیش از «۲۰۰ شکایت» در این زمینه در دادسرای مرکز استان ثبت شده است. مقامات قوه قضاییه همچنین اخاذی این افراد از شهروندان در ازای حذف تصاویرشان را نیز تایید کردهاند.
این فرد با تاکید بر اینکه افکار عمومی خواهان حمایت خانوادهها از فرزندانشان است و قربانینکوهی حداقل در فضای عمومی کمتر رخ داده، میگوید: «لطفا از طرف من هم به خانوادهها بگویید هوای بچههایشان را بیشتر در این مدت داشته باشند. از آنها حمایت کنند و حامی و پناه فرزندانشان باشند.»
