بر اساس گزارشی که مجله «المجله» به نقل از منابع دیپلماتیک سوری و غربی منتشر کرده است، توافق میان دمشق و رهبری نیروهای سوریه دموکراتیک شامل انحلال ههسهده و نهادهای مدیریت خودگردان، ادغام نیروهای کورد در ارتش و وزارت کشور، به رسمیت شناختن رسمی زبان کوردی و اختصاص جایگاههای حکومتی به مظلوم عبدی و الهام احمد است. طبق این گزارش، عبدی قرار است به عنوان مشاور رئیسجمهور سوریه منصوب شود و برای الهام احمد نیز نقشهایی در پارلمان و دستگاه دیپلماسی این کشور در نظر گرفته شده است.
چهارشنبه ۲۶ اوت ۲۰۲۶ (۴ شهریور ۱۴۰۵)، مجله بریتانیایی ـ عربی «المجله» به نقل از منابع دیپلماتیک سوری و غربی، جزئیات و بندهای اصلی توافق میان دولت دمشق و رهبری نیروهای سوریه دموکراتیک (ههسهده) را، پیش از اعلام رسمی انحلال این نیروها، منتشر کرد.
بر اساس اطلاعات اختصاصی این نشریه، تصمیم برای انحلال تمامی نهادهای نظامی و غیرنظامی وابسته به ههسهده و مدیریت خودگردان شمال و شرق سوریه، پس از برگزاری دو نشست فشرده میان اسعد شیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، با مظلوم عبدی و الهام احمد در دمشق اتخاذ شده است.
بر پایه این گزارش، در مقابل انحلال ساختارهای نظامی و اداری ههسهده، دولت سوریه متعهد شده است شماری از مطالبات سیاسی و فرهنگی کوردها را بپذیرد و برخی از رهبران این جریان را در ساختار رسمی حکومت سوریه وارد کند.
از جمله، احمد شرع، رئیسجمهور سوریه، قرار است با صدور فرمانی ریاستی، مظلوم عبدی را به عنوان مشاور رئیسجمهور در امور اقلیتها یا پرونده کوردها منصوب کند. همچنین برای الهام احمد نیز مقامهایی در پارلمان و دستگاه دیپلماسی سوریه در نظر گرفته شده است.
متن توافق ۱۰بندی دمشق و ههسهده
۱. انحلال ههسهده و نهادهای مدیریت خودگردان
اسعد شیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، روزهای دوشنبه و سهشنبه دو نشست در دمشق با مظلوم عبدی و الهام احمد برگزار کرد.
بر اساس توافق حاصلشده، قرار بود شامگاه سهشنبه این دو مقام کورد با احمد شرع، رئیسجمهور سوریه، در کاخ ریاستجمهوری دیدار کنند و پس از آن، مظلوم عبدی در یک کنفرانس مطبوعاتی، انحلال تمامی نهادهای نظامی و مدنی وابسته به ههسهده، از جمله نیروهای سوریه دموکراتیک و ساختارهای مدیریت خودگردان را بهطور رسمی اعلام کند.
۲. انتصاب مظلوم عبدی در نهاد ریاستجمهوری
بر اساس توافق، مظلوم عبدی به عنوان مشاور رئیسجمهور سوریه منصوب خواهد شد.
یکی از پیشنهادهای مطرحشده این است که مسئولیت او شامل پرونده اقلیتهای سوریه یا بهطور مشخص امور مربوط به کوردها باشد. حدود اختیارات و حوزه مسئولیت نهایی عبدی قرار است از طریق فرمان ریاستجمهوری مشخص شود.
۳. حضور الهام احمد در پارلمان سوریه
بر اساس این گزارش، الهام احمد در چارچوب فهرست منصوبان ریاستجمهوری، به عنوان نماینده در مجلس خلق سوریه وارد پارلمان خواهد شد.
از جمله گزینههای مطرحشده برای نقش او، مشارکت در روند تدوین قانون اساسی جدید سوریه یا عضویت در کمیسیون روابط خارجی مجلس است. جزئیات نهایی این مسئولیتها در مراحل بعدی اعلام خواهد شد.
۴. احتمال تعیین سمت برای الهام احمد در دستگاه دیپلماسی
در جریان دیدارهای اخیر میان مظلوم عبدی و احمد شرع در دمشق، موضوع واگذاری یک سمت رسمی به الهام احمد در وزارت امور خارجه سوریه نیز مطرح شده است.
از جمله گزینههای مورد بررسی برای وی، معاونت وزیر امور خارجه، دستیاری وزیر یا مشاور ارشد وزارت خارجه عنوان شده است.
۵. ادغام یگانهای مدافع زنان در وزارت کشور
در نشستهای روزهای دوشنبه و سهشنبه، درباره ادغام نیروهای یگانهای مدافع زنان (یهپهژه) در ساختار نیروهای امنیت داخلی وابسته به وزارت کشور سوریه توافق شده است.
شمار این نیروها حدود یکهزار و ۵۰۰ زن مبارز اعلام شده است.
بر اساس توافق، این نیروها به بخشی از واحدهای ضدتروریسم وزارت کشور تبدیل خواهند شد و محل اصلی استقرار آنان نیز شمال و شمالشرق سوریه خواهد بود.
۶. بررسی ادغام اعضای یهپهژه در ارتش سوریه
دولت دمشق همچنین متعهد شده است که در مرحلهای بعد، موضوع پیوستن و ادغام اعضای یگانهای مدافع زنان در ساختار رسمی ارتش سوریه را مورد بررسی قرار دهد.
این موضوع هنوز در مرحله بررسی قرار دارد و جزئیات مربوط به نحوه ادغام و ساختار فرماندهی آنان در آینده مشخص خواهد شد.
۷. ادغام نیروهای ههسهده در ارتش و استقرار یگانهای کوردی در مرزها
بر اساس توافق، روند ادغام نیروهای مسلح ههسهده در قالب چهار تیپ وابسته به ارتش سوریه نهایی خواهد شد.
در حال حاضر هر یک از این تیپها حدود یکهزار و ۳۰۰ نیرو خواهند داشت. در عین حال، شماری از نیروها همچنان در انتظار تأیید رسمی برای ورود به ساختار ارتش هستند و روند ادغام برای آنان و حدود یکهزار و ۷۰۰ نیروی دیگر نیز ادامه خواهد یافت.
همچنین دو طرف درباره استقرار شماری از یگانهای کوردی در امتداد نوار مرزی سوریه توافق کردهاند.
۸. به رسمیت شناختن رسمی زبان کوردی
یکی از مهمترین بندهای توافق، به رسمیت شناختن زبان کوردی در سطح رسمی است.
بر اساس گزارش «المجله»، دولت سوریه تصمیمی رسمی صادر خواهد کرد که بر پایه آن، زبان کوردی در مناطق مربوطه جایگاه رسمی پیدا میکند.
همچنین قرار است برخی دروس نظری، از جمله تاریخ و جغرافیا، در کنار دیگر عناوین درسی، به زبان کوردی در مدارس تدریس شوند.
در صورت اجرایی شدن کامل این بند، به رسمیت شناختن زبان کوردی میتواند یکی از مهمترین تغییرات رسمی در سیاست دولت مرکزی سوریه در قبال هویت فرهنگی و زبانی کوردها باشد.
۹. سفر احتمالی عبدی و الهام احمد به ترکیه و دیدار با اوجالان
بر اساس اطلاعات منتشرشده، انتظار میرود مظلوم عبدی و الهام احمد برای دیدار با عبدالله اوجالان، رهبر زندانی حزب کارگران کوردستان (پکک)، به ترکیه سفر کنند.
منابع مورد استناد «المجله» گفتهاند که این سفر میتواند بخشی از تلاشها برای جلب حمایت اوجالان از روند ادغام نیروهای کورد در ساختار دولت سوریه باشد.
همچنین گفته شده است که این روند ممکن است با تلاشها برای تغییر وضعیت زندان اوجالان یا آزادی احتمالی وی نیز ارتباط داشته باشد.
با این حال، انجام این سفر همچنان منوط به تصمیم رسمی دولت ترکیه است و تاکنون تأیید نهایی آن از سوی آنکارا اعلام نشده است.
۱۰. بررسی حذف نام مظلوم عبدی از فهرست سیاه ترکیه
دولت ترکیه همچنین در حال بررسی موضوع حذف نام مظلوم عبدی از فهرست تروریسم این کشور است.
بر اساس این گزارش، چنین اقدامی میتواند مشابه تصمیم پیشین آنکارا درباره حذف نام سمیر اوسو، مشهور به سیپان حمو، از فهرست سیاه ترکیه باشد.
در صورت تحقق این بند، حذف نام مظلوم عبدی از فهرست تروریسم ترکیه میتواند نشانهای از تغییر قابل توجه در رویکرد آنکارا نسبت به بخشی از رهبری سیاسی و نظامی کوردهای سوریه باشد.
توافقی با پیامدهای گسترده برای آینده کوردها و سوریه
در صورت اجرای کامل این توافق، ساختار سیاسی و نظامی مناطق شمال و شمالشرق سوریه دستخوش تغییرات بنیادین خواهد شد.
از یک سو، ههسهده و نهادهای مدیریت خودگردان به عنوان ساختارهای مستقل نظامی و اداری منحل میشوند و نیروهای آنان در ارتش، وزارت کشور و دیگر نهادهای رسمی سوریه ادغام خواهند شد.
از سوی دیگر، به رسمیت شناختن زبان کوردی، ورود چهرههایی مانند مظلوم عبدی و الهام احمد به ساختار حکومت مرکزی و حفظ بخشی از نیروهای کورد در قالب یگانهای رسمی میتواند به معنای دستیابی کوردها به بخشی از مطالبات سیاسی و فرهنگی آنان در چارچوب دولت جدید سوریه باشد.
با این حال، میزان واقعی اجرای این بندها، حدود اختیارات مقامهای کورد، جایگاه حقوقی زبان کوردی، نحوه ادغام نیروهای نظامی و همچنین نوع رابطه آینده دمشق، آنکارا و نیروهای کورد، تعیین خواهد کرد که این توافق در عمل تا چه اندازه به تغییر واقعی در موقعیت سیاسی و حقوقی کوردهای سوریه منجر خواهد شد.