با ادامه شمارش آرای انتخابات پارلمانی سوئد، ائتلاف چپ میانه به رهبری ماگدالنا اندرسون با ۱۷۶ کرسی در برابر ۱۷۳ کرسی بلوک راست پیش افتاده است؛ اختلافی بسیار اندک که هنوز نتیجه نهایی را قطعی نمیکند. همزمان، عقبنشینی دموکراتهای سوئد و اختلافات درونی احزاب اپوزیسیون، روند تشکیل دولت آینده را پیچیده کرده است.
انتخابات پارلمانی سوئد به یکی از نزدیکترین و حساسترین رقابتهای سیاسی سالهای اخیر این کشور تبدیل شده است. تازهترین شمارش آرا در صبح دوشنبه نشان میدهد که موقعیت اپوزیسیون چپ میانه
اندکی تقویت شده و این بلوک اکنون از برتری محدودی نسبت به احزاب راست برخوردار است.
بر اساس تازهترین برآورد اداره انتخابات سوئد که خبرگزاری رویترز منتشر کرده است، احزاب مخالف به رهبری ماگدالنا اندرسون، رهبر حزب سوسیالدموکرات، در مجموع ۱۷۶ کرسی از ۳۴۹ کرسی پارلمان را در اختیار دارند؛ در حالی که بلوک راست به رهبری اولف کریسترسون، نخستوزیر کنونی، صاحب ۱۷۳ کرسی است.
اختلاف آرای دو اردوگاه تنها حدود ۰٫۴۵ درصد اعلام شده و به همین دلیل نتیجه انتخابات هنوز قطعی نیست.
این وضعیت نسبت به ساعات نخست شمارش آرا اندکی به سود اپوزیسیون تغییر کرده است. یکشنبهشب و در زمانی که بخش عمدهای از آرا شمارش شده بود، اختلاف دو اردوگاه تنها یک کرسی بود و چپ میانه با ۱۷۵ کرسی در برابر ۱۷۴ کرسی بلوک راست پیشتاز بود.
با این حال، هنوز نتایج شماری از حوزههای انتخاباتی و همچنین بخشی از آرای پستی و آرای شهروندان سوئدی مقیم خارج از کشور باقی مانده است. انتظار میرود شمارش نهایی آرا روز چهارشنبه تکمیل شود.
تجربه انتخابات سال ۲۰۲۲، که در آن برتری اولیه چپ میانه در ادامه شمارش آرا تغییر کرد، سبب شده است که هیچیک از دو اردوگاه سیاسی فعلاً حاضر به اعلام پیروزی قطعی نباشند.
ماگدالنا اندرسون یکشنبهشب در جمع هواداران خود گفت که در صورت تثبیت نتیجه کنونی، سوئد «دولت جدیدی» خواهد داشت؛ با این حال او تأکید کرد که باید تا شمارش آخرین رأی منتظر ماند.
در سوی دیگر، اولف کریسترسون نیز از پذیرش شکست خودداری کرده و گفته است هنوز مشخص نیست چه دولتی در چهار سال آینده مسئولیت اداره کشور را بر عهده خواهد گرفت.
در صورت تأیید نتایج فعلی، اندرسون که پیشتر نیز نخستوزیر سوئد بوده است، بیشترین شانس را برای آغاز مذاکرات تشکیل دولت خواهد داشت.
چالش بزرگ؛ تشکیل دولت
با وجود برتری احتمالی چپ میانه، تشکیل دولت برای اپوزیسیون آسان نخواهد بود.
این اردوگاه از حزب سوسیالدموکرات، حزب چپ، حزب سبز و حزب مرکز تشکیل شده است؛ اما میان این احزاب بر سر مسائل اقتصادی و نحوه مشارکت در دولت اختلافهای جدی وجود دارد.
حزب مرکز اعلام کرده است که حاضر نیست در دولتی مشترک با حزب چپ حضور داشته باشد. در مقابل، حزب چپ نیز تأکید کرده است که بدون مشارکت واقعی در قدرت و تأثیرگذاری بر سیاستهای دولت، حاضر به حمایت بیقیدوشرط از کابینه جدید نخواهد بود.
اختلاف بر سر مالیات بر ثروتمندان، میزان هزینههای رفاهی، سیاستهای اقتصادی و نقش دولت در توزیع منابع از مهمترین شکافهای میان احزاب این بلوک به شمار میرود.
رئیس پارلمان سوئد نیز هشدار داده است که در چنین شرایطی روند تشکیل دولت میتواند پیچیده و طولانی شود و مذاکرات میان احزاب ممکن است هفتهها ادامه پیدا کند.
عقبنشینی دموکراتهای سوئد
یکی دیگر از نتایج مهم این انتخابات، کاهش حمایت از دموکراتهای سوئد است؛ حزبی در جناح راست افراطی که ریشههای تاریخی آن با جریانهای نئونازی پیوند داشته است.
این حزب در چهار سال گذشته، با وجود آنکه بهطور رسمی در کابینه حضور نداشت، نقشی مهم در حمایت پارلمانی از دولت کریسترسون و همچنین سختگیرانهتر شدن سیاستهای مهاجرتی سوئد ایفا کرده است.
بر اساس برآوردهای اولیه، دموکراتهای سوئد حدود ۱۱ کرسی خود را از دست دادهاند؛ نتیجهای که میتواند برنامه این حزب برای ورود مستقیم به دولت و در اختیار گرفتن وزارتخانهها را با مانع جدی روبهرو کند.
این حزب در جریان کارزار انتخاباتی نیز با تبلیغات تند علیه مهاجرت و مهاجران و استفاده از شعارهایی مشابه برخی کارزارهای پوپولیستی در آمریکا، از جمله کارزارهای دونالد ترامپ، بحثها و انتقادهای زیادی برانگیخت.
تغییر دولت، اما نه لزوماً تغییر سیاست مهاجرتی
پیروزی احتمالی چپ میانه الزاماً به معنای بازگشت سوئد به سیاستهای مهاجرتی گذشته نخواهد بود.
ماگدالنا اندرسون در جریان کارزار انتخاباتی تأکید کرده بود که بخش عمده سیاست سختگیرانه کنونی در زمینه مهاجرت و پناهندگی باید ادامه پیدا کند.
در مقابل، او وعده داده است که در صورت تشکیل دولت، سرمایهگذاری بیشتری در حوزه خدمات رفاهی و عمومی صورت گیرد، نظام مالیاتی عادلانهتر شود و سیاستهایی برای تقویت همبستگی اجتماعی و کاهش نابرابری در پیش گرفته شود.
در حوزه سیاست خارجی نیز انتظار نمیرود تغییر دولت باعث چرخشی اساسی شود. نزدیکی سوئد به کشورهای غربی، همکاریهای امنیتی و ادامه حمایت از اوکراین از جمله محورهایی است که احتمالاً در صورت روی کار آمدن دولت جدید نیز ادامه خواهد یافت.
زنگ خطر برای سوسیالدموکراتها
نتیجه انتخابات، با وجود پیشتازی احتمالی بلوک چپ میانه، برای خود حزب سوسیالدموکرات نیز بدون هشدار نیست.
این حزب همچنان بزرگترین نیروی سیاسی سوئد باقی مانده است، اما نتایج اولیه از عملکردی نسبتاً ضعیف در مقایسه با دورههای تاریخی قدرتمند این حزب حکایت دارد.
انتخابات امسال پس از کارزاری بهشدت قطبی برگزار شد؛ کارزاری که با حملات شخصی، اتهامهای مربوط به انتشار اطلاعات نادرست و مناقشههای شدید درباره مهاجرت، جرم و امنیت، خدمات درمانی، مالیات و افزایش هزینههای زندگی همراه بود.
اگر برتری فعلی اپوزیسیون در شمارش نهایی حفظ شود، سوئد پس از چهار سال حاکمیت بلوک راست شاهد تغییر دولت خواهد بود؛ اما حتی در این صورت نیز تعیین ترکیب کابینه و رسیدن احزاب چپ میانه به توافقی پایدار میتواند به یکی از دشوارترین مراحل سیاسی پس از انتخابات تبدیل شود.