آیا جمهوری اسلامی در پی کشاندن کوردستان به میدان جنگ است؟
ادعای استقرار هزاران پهپاد اوکراینی؛ واقعیت امنیتی یا زمینه‌سازی برای تشدید فشار نظامی؟
۲۰ اکتبر ۲۰۲۶
خبرگزاری تسنیم، رسانه نزدیک به سپاه پاسداران، به نقل از یک منبع امنیتی ناشناس مدعی شده است که اوکراین هزاران پهپاد کوچک را در اقلیم کوردستان عراق مستقر کرده و شبکه‌ای عملیاتی برای به‌کارگیری این پهپادها در کشورهای منطقه ایجاد کرده است. بر اساس این گزارش، تهران فعالیت‌های ادعایی اوکراین را بخشی از اقدامات خصمانه اروپا و ناتو علیه جمهوری اسلامی می‌داند و در حال بررسی واکنش مناسب است. با این حال، در گزارش تسنیم شواهد مستقلی برای اثبات این ادعا ارائه نشده است.
انتشار این ادعا در شرایطی که اقلیم کوردستان با حملات پهپادی و تنش‌های امنیتی روبه‌روست، پرسش مهمی را مطرح می‌کند: آیا تهران در حال آماده‌سازی زمینه سیاسی و تبلیغاتی برای افزایش فشار نظامی بر کوردستان است؟
کوردستان؛ میان واقعیت امنیتی و بهره‌برداری سیاسی
گزارش‌های منتشرشده از سوی روداو نشان می‌دهند که در هفته‌های اخیر، مواضع احزاب کورد ایرانی در استان اربیل هدف حملات پهپادی قرار گرفته‌اند.
روداو در گزارش‌های ۸، ۱۲ و ۱۷ اکتبر از حملات پهپادی به مواضع سازمان خبات، حزب دموکرات کوردستان ایران و حزب کومله در اقلیم کوردستان خبر داده است. در این حملات خساراتی به ساختمان‌ها و تأسیسات وارد شده، اما در گزارش‌های یادشده تلفاتی اعلام نشده است. این گزارش‌ها وجود تنش‌های نظامی در منطقه را نشان می‌دهند، اما به‌خودی‌خود ادعای استقرار پهپادهای اوکراینی را تأیید نمی‌کنند.
در چنین شرایطی، طرح ادعای حضور نظامی اوکراین می‌تواند پیامدهای سیاسی و امنیتی مهمی داشته باشد. اگر این ادعا مبنای تصمیم‌گیری‌های امنیتی قرار گیرد، ممکن است برای توجیه افزایش تدابیر نظامی، تشدید کنترل‌های امنیتی یا حملات بیشتر به اهدافی که تهدید معرفی می‌شوند، مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، در حال حاضر شواهد کافی برای نتیجه‌گیری قطعی درباره چنین هدفی وجود ندارد.
چرا کوردستان در معرض خطر قرار دارد؟
موقعیت جغرافیایی اقلیم کوردستان، هم‌مرزی آن با ایران و حضور احزاب مخالف جمهوری اسلامی در این منطقه، کوردستان را به یکی از موضوعات حساس در محاسبات امنیتی تهران تبدیل کرده است.
در چنین فضایی، پیوند دادن فعالیت‌های ادعایی قدرت‌های خارجی به خاک اقلیم می‌تواند دامنه نگرانی‌های امنیتی را گسترش دهد و خطر قرار گرفتن مردم و زیرساخت‌های غیرنظامی در معرض پیامدهای درگیری‌های نظامی را افزایش دهد.
با این حال، باید میان احتمال بهره‌برداری سیاسی و تبلیغاتی از یک ادعا و وجود طرحی قطعی برای کشاندن کوردستان به جنگ تفاوت گذاشت. اطلاعات منتشرشده تاکنون برای اثبات وجود چنین طرحی کافی نیست.
هدف؛ بازدارندگی یا آماده‌سازی افکار عمومی؟
درباره انگیزه انتشار این ادعا دست‌کم دو احتمال قابل بررسی است.
نخست، تهران ممکن است با طرح موضوع استقرار پهپادهای اوکراینی، به اوکراین و کشورهای غربی هشدار دهد که هرگونه فعالیت نظامی ادعایی در نزدیکی مرزهای ایران را تهدیدی علیه امنیت خود تلقی خواهد کرد.
احتمال دیگر این است که چنین روایتی در آینده برای توجیه اقدامات امنیتی یا نظامی احتمالی مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، بدون شواهد بیشتر نمی‌توان مشخص کرد که کدام‌یک از این احتمالات به انگیزه اصلی انتشار گزارش مربوط است؛ همچنین نمی‌توان فرض کرد که این دو احتمال الزاماً هدف انتشار خبر بوده‌اند.
نکته مهم این است که ادعای مطرح‌شده از سوی یک منبع ناشناس، بدون ارائه شواهد قابل راستی‌آزمایی، نباید به‌عنوان واقعیتی اثبات‌شده درباره حضور نظامی اوکراین در اقلیم کوردستان تلقی شود.
جمع‌بندی؛ کوردستان نباید به میدان رقابت قدرت‌ها تبدیل شود
پرسش اصلی این است که آیا ادعای استقرار هزاران پهپاد اوکراینی در اقلیم کوردستان بر شواهد قابل راستی‌آزمایی استوار است یا ممکن است در چارچوب رقابت‌های سیاسی و امنیتی منطقه‌ای مورد بهره‌برداری قرار گیرد.
آنچه گزارش‌های موجود نشان می‌دهند، تداوم حملات پهپادی به مواضع احزاب کورد ایرانی در اقلیم کوردستان و وجود نگرانی‌های امنیتی در این منطقه است. اما این واقعیت به‌تنهایی، ادعای حضور پهپادهای اوکراینی یا وجود برنامه‌ای مشخص برای گسترش جنگ به کوردستان را اثبات نمی‌کند.
هرگونه ارزیابی از تحولات پیش‌رو باید بر شواهد مستقل، اطلاعات قابل بررسی و تفکیک ادعا از واقعیت استوار باشد. در هر سناریویی، امنیت مردم و حفاظت از غیرنظامیان باید در اولویت قرار گیرد.
کوردستان نباید به میدان تسویه‌حساب قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی تبدیل شود. ادعاهای نظامی، پیش از آنکه مبنای اقدام قرار گیرند، باید به‌طور مستقل و مستند بررسی شوند.