کوردانه: محمدرضا اسکندری: در چند روز گذشته، بسیاری از افرادی که با من در تماس بودند، پیش از اعلام رسمی علت حادثه، به نکاتی اشاره می‌کردند که امروز نیز در گزارش‌ها و اظهارات مسئولان مطرح شده است؛ از جمله نقص فنی و معاینه‌نشدن اتوبوس، ناایمن بودن جاده‌های شهرستان، احتمال خستگی و کم‌خوابی راننده و حتی احتمال مصرف مواد مخدر.

اما پرسش اساسی این است: چرا همیشه پس از وقوع فاجعه، مسئولان به دنبال پیدا کردن مقصر در میان راننده و عوامل اجرایی می‌گردند، اما کمتر کسی درباره مسئولیت دولت، وزارت راه، استانداری، فرمانداری‌ها و دستگاه‌های مسئول ایمنی جاده‌ها پاسخ‌گو می‌شود؟

سرهنگ کامران آرمان، رئیس پلیس راه استان ایلام، در اظهارات خود سه عامل را در این حادثه مطرح کرده است:

۱. راننده اتوبوس ولوو به دلیل سرعت غیرمطمئنه و ناتوانی در کنترل وسیله نقلیه، با استناد به ماده ۱۲۹ آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مقصر شناخته شده است.

۲. شرکت راه‌اندازی و بهره‌برداری صنایع نفت، به دلیل رعایت‌نکردن مقررات حمل‌ونقل عمومی و استفاده از قرارداد اجاره‌ای نامنطبق با ضوابط قانونی، مسئول شناخته شده است.

۳. اداره راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای شهرستان آبدانان نیز به دلیل نصب‌نکردن حفاظ‌های طولی مناسب (گاردریل)، برخلاف ضوابط ایمنی راه‌ها عمل کرده و در تشدید پیامدهای حادثه نقش داشته است.

این‌ها نکاتی هستند که خود رئیس پلیس راه استان اعلام کرده است. اما هنوز یک پرسش بزرگ بی‌پاسخ مانده است:

مسئولیت کسانی که باید امنیت جاده‌ها را تأمین می‌کردند، کجاست؟

اگر راننده تخلف کرده، باید پاسخ‌گو باشد. اگر شرکت نفت بدون رعایت ضوابط قانونی، اتوبوس غیراستاندارد یا فاقد شرایط لازم را برای جابه‌جایی کارگران به کار گرفته، باید محاکمه و پاسخ‌گو شود. اگر اداره راهداری گاردریل نصب نکرده، باید درباره کوتاهی خود توضیح دهد.

اما مسئولیت اصلی نظارت بر همه این امور بر عهده چه کسانی است؟

آیا وزارت راه، استانداری ایلام، فرمانداری‌های مربوطه و سایر دستگاه‌های نظارتی نمی‌دانستند کارگران در چه مسیرهایی و با چه وسایلی جابه‌جا می‌شوند؟ چه کسی باید پیش از وقوع حادثه از ناایمن بودن جاده‌ها جلوگیری می‌کرد؟

نمی‌توان از یک طرف جاده ناامن، نبود حفاظ استاندارد و ضعف نظارت را تأیید کرد و از طرف دیگر، با معرفی چند مقصر اجرایی، پرونده را بست.

در کشوری که جان شهروندان ارزش داشته باشد، چنین فاجعه‌ای فقط یک خبر تصادف نیست؛ بلکه یک بحران جدی مدیریتی و ایمنی است که باید به استعفا، برکناری و پاسخ‌گویی مسئولان ذی‌ربط منجر شود.

اما در ساختاری که سال‌هاست قربانیان حوادث جاده‌ای به بهای ضعف زیرساخت‌ها و بی‌توجهی به ایمنی جان می‌بازند، ظاهراً ساده‌ترین راه این است که راننده را در جایگاه متهم اصلی قرار دهند و از مسئولیت‌های بالادستی عبور کنند.

کارگران برای تأمین معاش خانواده‌هایشان به جاده می‌روند، نه برای اینکه قربانی بی‌مسئولیتی و فقدان ایمنی شوند.

حادثه واژگونی اتوبوس حامل ۳۰ نفر از کارکنان NGL دهلران، شامگاه شنبه ۲۳ آبان، در مسیر دشت‌عباس به مورموری آبدانان و محدوده سه‌گر، حوالی چاه‌های نفت، اتفاق افتاد. این حادثه نباید به یک پرونده معمولی تصادف تبدیل شود.

مطالبه ما روشن است: بررسی مستقل و شفاف همه ابعاد حادثه، انتشار نتایج کارشناسی، شناسایی تمام عوامل مؤثر و پاسخ‌گویی مدیران و مسئولانی که وظیفه تأمین امنیت جاده‌ها و نظارت بر حمل‌ونقل کارگران را بر عهده داشته‌اند.

مردم ایلام دیگر فقط تسلیت نمی‌خواهند؛ آن‌ها حق دارند بدانند چه کسانی مسئول جان‌های ازدست‌رفته‌اند و چرا باید هر بار خانواده‌ای داغدار شود تا مسئولان به فکر ایمنی بیفتند.