مرگ مشکوک دکتر مسعود مسجودی در کانادا؛ پرسشها، قرائن و ضرورت تحقیق مستقل
گزارش:کوردانه
مرگ دکتر مسعود مسجودی در کانادا، بهویژه در جامعه ایرانیان خارج از کشور، موجی از پرسشها و نگرانیها را برانگیخته است. پلیس کانادا این مرگ را غیرطبیعی و مشکوک اعلام کرده و گفته است که تحقیقات همچنان ادامه دارد. با این حال، تا زمان تنظیم این گزارش، اطلاعات رسمی و شفافی درباره چگونگی وقوع قتل، انگیزهها یا مظنونان منتشر نشده است. خلأ اطلاعرسانی، در کنار مجموعهای از قرائن پیشین، ضرورت پیگیری دقیق، مستقل و غیرسیاسی پرونده را برجسته میکند.
پیشینه سیاسی و مواضع دکتر مسجودی
دکتر مسجودی از اعضای هیئت مؤسس جریان «فرشگرد» بود که بهدلیل اختلافات عمیق فکری و سیاسی، از این جریان و از جبهه سیاسی رضا پهلوی جدا شد. پس از جدایی، او مواضع انتقادی صریحی اتخاذ کرد و نسبت به آنچه وابستگیها، مخاطرات و پیامدهای سیاسی این جریان میدانست، هشدار داد. به گفته نزدیکان، مسجودی بر اصول خود ایستاد و حاضر نشد از مواضع انتقادیاش عقبنشینی کند.
نبود انگیزههای غیرسیاسی
بر اساس اظهارات خانواده، دوستان و آشنایان، دکتر مسجودی هیچ اختلاف شخصی یا مالی شناختهشدهای نداشت و ارتباطی با باندهای خلافکار نیز به او نسبت داده نشده است. سبک زندگی، پیشینه حرفهای و روابط اجتماعی او بهگونهای توصیف شده که تبیین قتل با انگیزههای غیرسیاسی را دشوار میکند. این نکته، بدون صدور حکم، صرفاً بهعنوان یک قرینه در ارزیابی انگیزهها مطرح میشود.
روندهای حقوقی پیش از مرگ
به گفته منابع نزدیک، مسجودی پیش از مرگ، شکایتهای قضایی علیه رضا پهلوی و چند چهره سلطنتطلب ساکن ونکوور مطرح کرده بود. بنا بر همین منابع، او در برخی مراحل روند حقوقی، پیشرفتهایی داشته است. جزئیات این پروندهها در اختیار عموم قرار نگرفته، اما اصلِ وجود دعاوی حقوقی، یکی از محورهای مورد توجه در بررسی زمینههای احتمالی پرونده تلقی میشود.
تهدیدهای پیشین و مستندات موجود
بر پایه نوشتهها، پیامها و اسناد منتشرشده در فضای عمومی و نزد برخی منابع، گزارشهایی وجود دارد مبنی بر اینکه برخی افراد منتسب به هواداران رضا پهلوی پیش از مرگ، دکتر مسجودی را بهصورت علنی و مستقیم تهدید به قتل کردهاند. گفته میشود این تهدیدها ثبتشده و قابل بررسی هستند.
همچنین، طبق شهادت دوستان نزدیک، مسجودی حدود دو هفته پیش از مرگ در تماسهایی از ونکوور، از دریافت تهدیدهای جانی خبر داده و نسبت به امنیت خود ابراز نگرانی کرده بود. این موارد، در صورت ارائه رسمی به مراجع ذیصلاح، میتوانند بهعنوان قرائن قابل تحقیق مورد بررسی قرار گیرند.
مسئولیت تحقیق و استانداردهای رسیدگی
در نظامهای حقوقی دموکراتیک، بهویژه در پروندههای دارای ابعاد سیاسی یا تهدید علیه آزادی بیان، اصلِ بیطرفی، شفافیت و استقلال تحقیقات اهمیت مضاعف دارد. انتظار میرود پلیس و نهادهای امنیتی کانادا، با رعایت استانداردهای حرفهای، تمامی فرضیهها را بدون پیشداوری بررسی کنند؛ از جمله:
- بررسی جامع سوابق تهدیدهای ثبتشده
- تطبیق زمانی و مکانی تماسها و پیامها
- ارزیابی زمینههای حقوقی و سیاسی فعال پیش از مرگ
- حفاظت از شهود و تضمین امنیت منابع اطلاعاتی
مسئولیت سیاسی و اخلاقی (در صورت اثبات)
بدیهی است که مسئولیت کیفری تنها پس از اثبات در دادگاه و بر اساس ادله معتبر قابل انتساب است. با این حال، در ادبیات عمومی و حقوق بشری، اگر در روند تحقیقات مشخص شود که قتل با انگیزههای سیاسی و توسط افراد یا شبکههایی مرتبط با یک جریان سیاسی انجام شده، بحث مسئولیت سیاسی و اخلاقی رهبران و چهرههای تأثیرگذار آن جریانها نیز مطرح میشود.
در چنین چارچوبی، سکوت در برابر تهدیدها، عادیسازی خشونت یا عدم مرزبندی روشن با رفتارهای خشونتطلبانه میتواند بهعنوان موضوعی برای پاسخگویی سیاسی و اخلاقی مورد پرسش قرار گیرد—بیآنکه جایگزین فرآیند قضایی شود.
نقش جامعه مدنی و رسانهها
جامعه ایرانی، بهویژه ایرانیان ساکن ونکوور، رسانهها و نهادهای مدنی میتوانند با مطالبهگری مسئولانه، خواستار اطلاعرسانی شفاف، حفاظت از آزادی بیان و پیگیری مستقل پرونده شوند. تأکید بر اصول حقوق بشر، پرهیز از اتهامزنی قطعی و اتکا به اسناد، شرطِ حفظ اعتبار این مطالبه است.
مرگ دکتر مسعود مسجودی، با توجه به اعلام رسمی «غیرطبیعی و مشکوک» بودن، پیشینه اختلافات سیاسی، گزارشهای مربوط به تهدیدهای پیشین و دعاوی حقوقی فعال، نیازمند رسیدگی دقیق، مستقل و غیرسیاسی است.
دادخواهی برای مسعود مسجودی نه مطالبه انتقام، بلکه دفاع از حق زندگی، امنیت فردی و آزادی بیان است—حقوقی بنیادین که پاسداشت آنها به سود همه جریانها و جامعه مدنی است