🔥 اعلام توافق پنج حزب سیاسی کردستان ایران؛ گامی تازه در آرایش نیروهای اپوزیسیون کُرد
پنج حزب و سازمان سیاسی فعال در کردستان ایران با انتشار بیانیهای مشترک، از دستیابی به یک توافقنامه همکاری خبر دادند؛ توافقی که به گفته آنان با هدف «هماهنگی سیاسی و میدانی»، «تأکید بر حق تعیین سرنوشت» و «ایجاد نهادی ملی و دموکراتیک مبتنی بر اراده سیاسی ملت کُرد» شکل گرفته است.
این توافق در شرایطی اعلام میشود که فضای سیاسی ایران در سالهای اخیر با تحولات پرتنش داخلی و منطقهای همراه بوده و احزاب کُرد نیز تلاش کردهاند جایگاه خود را در معادلات آینده بازتعریف کنند.
احزاب عضو ائتلاف
1️⃣ حزب دموکرات کردستان ایران
4
از قدیمیترین احزاب سیاسی کُرد در ایران که در سال ۱۳۲۴ تأسیس شد. این حزب پس از انقلاب ۱۳۵۷ وارد تقابل نظامی و سیاسی با جمهوری اسلامی شد و طی دههها در اقلیم کردستان عراق پایگاه فعالیت داشته است. گفتمان آن عمدتاً بر خودمختاری در چارچوب فدرالیسم و ساختار دموکراتیک تأکید دارد.
2️⃣ حزب حیات آزاد کردستان (پژاک)
4
پژاک در اوایل دهه ۱۳۸۰ شکل گرفت و از نظر ایدئولوژیک به جریان نزدیک به عبدالله اوجالان و مدل «کنفدرالیسم دموکراتیک» شناخته میشود. این حزب سابقه درگیریهای مسلحانه با نیروهای جمهوری اسلامی را داشته و پایگاههای آن عمدتاً در مناطق مرزی ایران و اقلیم کردستان عراق قرار دارد.
3️⃣ حزب آزادی کردستان (پاک)
حزبی با گرایش ملیگرایانه کُرد که در سالهای اخیر مواضع تندی علیه جمهوری اسلامی اتخاذ کرده است. برخی نیروهای این حزب در تحولات منطقهای، از جمله نبرد با داعش در عراق و سوریه، حضور داشتهاند.
4️⃣ حزب کوملە زحمتکیشان کوردستان
شاخهای از جریان تاریخی کومله که ریشههای چپگرایانه و سوسیالیستی دارد. این حزب در دهه ۶۰ نقش فعالی در درگیریهای مسلحانه در کردستان ایران ایفا کرد و همچنان بر عدالت اجتماعی و ساختار غیرمتمرکز تأکید دارد.
5️⃣ سازمان خبات کوردستان ایران
سازمانی با پیشینه اسلامی-ملی که از دهه ۶۰ خورشیدی فعالیت خود را آغاز کرد. خبات در مقایسه با دیگر گروههای حاضر، هویت مذهبی پررنگتری دارد.
محورهای اصلی توافق
بر اساس بیانیه مشترک منتشرشده، مهمترین محورهای این توافق عبارتاند از:
- همکاری برای سرنگونی جمهوری اسلامی ایران
- تأکید بر حق تعیین سرنوشت ملت کُرد
- ایجاد یک نهاد ملی و دموکراتیک مشترک
- هماهنگی در عرصه سیاسی، رسانهای و دیپلماتیک
اگرچه جزئیات ساختار اجرایی این ائتلاف منتشر نشده، اما منابع نزدیک به احزاب از تشکیل کمیتههای مشترک برای هماهنگی راهبردی خبر دادهاند.
اهمیت سیاسی این ائتلاف
۱. شکستن پراکندگی تاریخی
احزاب کُرد در ایران طی دهههای گذشته با انشعابات متعدد و اختلافات ایدئولوژیک مواجه بودهاند. گردهم آمدن طیفی از احزاب ملیگرا، چپ و حتی اسلامی در یک چارچوب مشترک، از منظر سیاسی یک تحول قابل توجه به شمار میرود.
۲. پیام به تهران
این توافق میتواند بهعنوان پیامی سیاسی به جمهوری اسلامی تعبیر شود؛ پیامی مبنی بر افزایش سطح هماهنگی نیروهای مخالف در مناطق کردنشین.
۳. پیام به اپوزیسیون سراسری
در سالهای اخیر، بحث درباره ساختار آینده ایران – فدرالیسم، تمرکززدایی یا الگوهای دیگر – در میان نیروهای مخالف مطرح بوده است. این ائتلاف تلاش دارد «حق تعیین سرنوشت» را بهعنوان یک مطالبه کلیدی در این گفتوگوها تثبیت کند.
چالشهای پیشرو
با وجود اعلام توافق، پرسشهای مهمی مطرح است:
- آیا اختلافات ایدئولوژیک میان جریانهای چپ، ملیگرا و اسلامی قابل مدیریت خواهد بود؟
- چه میزان از بدنه اجتماعی در داخل کردستان ایران از این ائتلاف حمایت خواهد کرد؟
- واکنش جمهوری اسلامی و همچنین دولت اقلیم کردستان عراق چه خواهد بود؟
توافق پنج حزب سیاسی کردستان ایران را میتوان یکی از مهمترین تحرکات سیاسی اخیر در میان نیروهای کُرد مخالف جمهوری اسلامی دانست. این ائتلاف، در صورت تداوم و انسجام، میتواند وزن سیاسی احزاب کُرد را در معادلات آینده ایران افزایش دهد.
با این حال، موفقیت آن به میزان توانایی در عبور از اختلافات تاریخی، ایجاد ساختارهای عملیاتی مشترک و جلب حمایت اجتماعی بستگی خواهد داشت.