گزارش ویژه رویترز از مرز ایران و عراق نشان میدهد یکی از سناریوهای مهم جنگ اخیر ــ باز کردن جبههای زمینی علیه جمهوری اسلامی با اتکا به نیروهای کرد ایرانی مستقر در عراق ــ در عمل فروپاشید؛ سناریویی که به نوشته این خبرگزاری، نه از سوی آمریکا و اسرائیل هیچگاه به یک طرح روشن عملیاتی تبدیل شد و نه در برابر فشار، تهدید و حملات هدفمند سپاه پاسداران مجال تحقق پیدا کرد.
خبرگزاری رویترز در یک گزارش تحقیقی نوشته است که امید آمریکا و اسرائیل به ورود نیروهای کرد ایرانی به جنگ، زیر ضرب دو عامل همزمان از هم پاشید: از یک سو، پیامهای متناقض و ناپایدار واشینگتن و نبود هرگونه نقشه روشن برای نقشآفرینی این نیروها؛ و از سوی دیگر، کارزار فشرده جمهوری اسلامی برای سرکوب، ارعاب و هدفگیری کردها در دو سوی مرز ایران و عراق.
رویترز میگوید در روزهای نخست جنگ، اظهارات دونالد ترامپ این تصور را در میان برخی گروههای کرد ایجاد کرد که شاید آمریکا از ورود آنان به میدان حمایت کند. اما این سیگنالها خیلی زود تغییر کرد و در نهایت، به گفته فرماندهان کردی که با رویترز گفتوگو کردهاند، نه از سوی آمریکا و نه از سوی اسرائیل هیچ برنامه مشخص، زمانبندیشده و قابل اتکایی برای گشودن جبهه کردی ارائه نشد. نتیجه، سردرگمی کامل در میان نیروهایی بود که قرار بود در محاسبات بیرونی، به ابزار فشار زمینی علیه تهران تبدیل شوند.
در برابر این ابهام، جمهوری اسلامی بهسرعت وارد عمل شد. بر اساس گزارش رویترز، سپاه و نهادهای امنیتی ایران با ترکیبی از تهدید مستقیم، نظارت دیجیتال، ردیابی ارتباطات و عملیات امنیتی در مناطق کردنشین، تلاش کردند هرگونه زمینه ارتباط یا هماهنگی با نیروهای کرد مستقر در عراق را از بین ببرند. همزمان، حملات پهپادی و موشکی به مواضع و پایگاههای این نیروها در اقلیم کردستان عراق، هزینه هرگونه ورود به جنگ را بهشدت بالا برد.
این گزارش همچنین نشان میدهد که اقلیم کردستان عراق نیز حاضر نشد خاک خود را به سکوی جنگی علیه ایران تبدیل کند. مقامهای اقلیم، به نوشته رویترز، تأکید کردهاند که نمیخواستند منطقهشان به میدان تسویهحساب دیگران بدل شود؛ موضعی که عملاً یکی دیگر از ستونهای این سناریوی ناکام را فرو ریخت. همزمان، فشارهای ایران و نگرانیهای منطقهای، از جمله حساسیت ترکیه نسبت به هرگونه تحرک فرامرزی نیروهای کرد، فضای مانور را باز هم محدودتر کرد.
رویترز در جمعبندی خود تصویری روشن ارائه میدهد: طرحی که در سطح تبلیغاتی و در محاسبات برخی بازیگران بیرونی مطرح بود، در میدان عمل چیزی جز تشویق لفظی، ابهام سیاسی و رها کردن نیروهای محلی در برابر آتش و سرکوب نبود. حتی ادعای ترامپ درباره ارسال سلاح از طریق کردها نیز، به نوشته رویترز، از سوی فرماندهان دو گروه عمده کرد ایرانی رد شده است.
بر پایه این گزارش، جمهوری اسلامی توانست پیش از آنکه این سناریو به یک جبهه واقعی تبدیل شود، آن را در نطفه خفه کند: نه شورشی در داخل شکل گرفت، نه نیرویی از مرز عبور کرد، و نه «جبهه کردی»ای که برخی بیرون از میدان درباره آن خیالپردازی میکردند، از حد حرف فراتر رفت. آنچه باقی ماند، یک سناریوی شکستخورده بود؛ سناریویی که نشان داد میان شعارهای جنگی واشینگتن و تلآویو با واقعیت پرهزینه میدان، فاصلهای عمیق وجود دارد.
منبع: گزارش ویژه خبرگزاری رویترز، ۸ آوریل ۲۰۲۶.
