جنگ ایران و آمریکا پس از دومین شب پیاپی حملات سنگین آمریکا به خاک ایران، وارد مرحلهای خطرناکتر شده است. فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد نیروهای این کشور در تازهترین موج حملات، حدود ۹۰ هدف نظامی در ایران را هدف قرار دادهاند؛ اهدافی که شامل سامانههای پدافند هوایی، تجهیزات مراقبت ساحلی، انبارهای موشکی و پهپادی، توان دریایی و زیرساختهای لجستیکی نظامی در امتداد سواحل ایران بوده است. سنتکام گفته این حملات برای کاهش توان جمهوری اسلامی در تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز انجام شده است.
ایران نیز در پاسخ، دور تازهای از حملات موشکی و پهپادی را علیه اهداف و پایگاههای آمریکا در کشورهای عرب خلیج فارس اعلام کرد. مقامهای ایرانی گفتند اهدافی در بحرین، کویت، قطر و اردن هدف قرار گرفتهاند. کویت اعلام کرد پدافند هوایی این کشور چند موشک و پهپاد را رهگیری کرده و دستکم یک نفر بر اثر اصابت ترکش زخمی شده است. بحرین و اردن نیز از رهگیری حملات خبر دادهاند و قطر پس از افزایش موقت سطح هشدار امنیتی، وضعیت را عادی اعلام کرد.
حملات تازه آمریکا پس از آن انجام شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پس از اجلاس ناتو در ترکیه گفت توافق موقت برای توقف جنگ با ایران از نظر او «تمام شده است». ترامپ این حملات را پاسخ به حمله ایران به سه نفتکش در تنگه هرمز خواند و هشدار داد اگر چنین حملاتی تکرار شود، واکنش آمریکا «بسیار بدتر» خواهد بود. او در عین حال گفته است باور ندارد این درگیری به جنگی طولانی و تمامعیار تبدیل شود.
رسانههای ایران از انفجار در چند نقطه در جنوب، جنوبشرق و شرق کشور خبر دادهاند. بندرعباس، بوشهر و مناطقی در نزدیکی تأسیسات مهم ساحلی و نظامی از جمله مناطقی بودهاند که گزارشهایی از انفجار در آنها منتشر شده است. به گفته مقامهای ایرانی، حملات اخیر آمریکا در روزهای هشتم و نهم ژوئیه دستکم ۱۴ کشته و ۷۸ زخمی برجای گذاشته است. بیشتر قربانیان، بر اساس گزارشها، از نیروهای نظامی بودهاند.
گزارشها همچنین از آسیبدیدن بخشی از زیرساختهای حملونقل ایران حکایت دارد. رسانههای دولتی ایران از حمله به پلهای راهآهن در مسیرهای مرتبط با شرق کشور خبر دادهاند؛ موضوعی که در آستانه مراسم خاکسپاری آیتالله علی خامنهای در مشهد، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، در نخستین روز جنگ، در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل کشته شد و مراسم تشییع و خاکسپاری او همزمان با دور تازه حملات ادامه دارد.
در خلیج فارس، سپاه پاسداران و مقامهای ایرانی تأکید کردهاند که تنگه هرمز تنها بر اساس «ترتیبات ایران» باز خواهد ماند. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و از چهرههای اصلی مذاکرات با آمریکا، در پیامی در شبکه ایکس نوشت آمریکا هنوز نفهمیده است که «زورگویی و نقض تعهدات» بیهزینه نیست و افزود: «اگر بزنید، ضربه میخورید.» این موضع نشان میدهد جمهوری اسلامی همچنان کنترل عبور و مرور از تنگه هرمز را بهعنوان اهرم اصلی خود در برابر حملات نظامی و فشارهای آمریکا حفظ کرده است.
همزمان با تشدید جنگ در خلیج فارس، جبهه اربیل نیز بار دیگر فعال شده است. منابع امنیتی به رویترز گفتهاند یک حمله پهپادی اردوگاهی متعلق به یکی از گروههای اپوزیسیون کورد ایرانی را در شمالشرق اربیل هدف قرار داده است. در گزارش اولیه، تلفاتی اعلام نشده است. این حمله در ادامه رشته حملاتی انجام شده که طی ماههای گذشته مواضع احزاب کورد ایرانی در اقلیم کوردستان عراق، از جمله کومله و حزب دموکرات کردستان ایران، را هدف قرار دادهاند.
رسانه روداو نیز پیشتر گزارش داده بود که ایران با دو موشک و دو پهپاد پایگاههای مرتبط با کومله و حزب دموکرات کردستان ایران را در شمالشرق اربیل هدف قرار داده است. به گفته مقامهای این احزاب، در آن حملات تلفاتی گزارش نشد؛ اما دستکم دو موشک به پایگاه کومله اصابت کرد و یکی از پهپادها نیز در نزدیکی پایگاه حزب دموکرات کردستان ایران در دره آلانا سقوط کرد.
ادامه حملات به اردوگاهها و مقرهای احزاب کورد ایرانی در اربیل نشان میدهد جمهوری اسلامی تلاش دارد همزمان با درگیری مستقیم با آمریکا، مانع فعالشدن جبههای کوردی در غرب ایران شود. این حملات همچنین خطر کشیدهشدن دوباره اقلیم کوردستان عراق به متن جنگ منطقهای را افزایش داده است؛ منطقهای که مقامهای آن بارها تأکید کردهاند طرف درگیری میان ایران، آمریکا و اسرائیل نیست.
بازار نفت نیز به سرعت به دور تازه حملات واکنش نشان داده است. نگرانی اصلی بازار، وضعیت تنگه هرمز و احتمال اختلال دوباره در انتقال نفت و گاز از این مسیر است؛ مسیری که پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز از آن عبور میکرد. هرچند عبور کشتیها در هفتههای گذشته تا حدی از سر گرفته شده بود، اما حملات اخیر امید به بازگشایی کامل و پایدار تنگه را تضعیف کرده است.
با وجود این تشدید کمسابقه، ترامپ همچنان میگوید انتظار ندارد جنگ با ایران طولانی شود. او گفته است هر اتفاقی بیفتد «خیلی سریع» تمام خواهد شد و نتیجه آن حتی برای بازار نفت نیز «ایمنتر» خواهد بود. اما همزمان، پایان آتشبس موقت، حملات متقابل ایران و آمریکا، هدف قرار گرفتن پایگاههای آمریکا در خلیج فارس، و حملات تازه به اردوگاههای احزاب کورد ایرانی در اربیل، نشان میدهد جنگ وارد مرحلهای گستردهتر، پیچیدهتر و غیرقابل پیشبینیتر شده است.