تیز:
گزارشهای تشکلهای مستقل فرهنگیان از گسترش برخوردهای امنیتی، قضایی و اداری با معلمان در ماههای اخیر حکایت دارد. بر اساس دادههای غیررسمی گردآوریشده، از دیماه ۱۴۰۴ تا مرداد ۱۴۰۵ دستکم ۶۰ معلم و فعال صنفی بازداشت، محاکمه یا زندانی شدهاند؛ آماری که به گفته فعالان صنفی، تنها بخش آشکار فشارهایی است که در شهرهای مختلف ایران جریان دارد.
گزارشهای منتشرشده از سوی تشکلهای مستقل فرهنگیان نشان میدهد که طی ماههای اخیر دامنه برخوردهای امنیتی، قضایی و اداری با معلمان و فعالان صنفی به شکل قابل توجهی افزایش یافته است.
بر اساس دادههای غیررسمی گردآوریشده، از دیماه ۱۴۰۴ تا مرداد ۱۴۰۵ دستکم ۶۰ معلم و فعال صنفی بازداشت، محاکمه یا زندانی شدهاند. فعالان صنفی میگویند این آمار تنها مواردی را دربرمیگیرد که رسانهای شده و شمار واقعی افراد تحت فشار میتواند بهمراتب بیشتر باشد.
در گزارشی که «امتداد» به قلم لیلا رزاقی منتشر کرده، سهماهه پایانی سال ۱۴۰۴ و چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵ از پرتنشترین دورههای جنبش صنفی معلمان در سالهای اخیر توصیف شده است. همزمانی اعتراضات دیماه، شرایط جنگی و تشدید فضای امنیتی، به گفته فعالان، موجب افزایش احضارها، بازداشتها و تشکیل پروندههای قضایی و اداری برای فرهنگیان شده است.
بررسی اطلاعیهها و گزارشهای تشکلهای فرهنگیان نشان میدهد که معلمان و فعالان صنفی در استانهای خوزستان، فارس، کرمانشاه، کردستان، گیلان، بوشهر، خراسان رضوی، آذربایجان غربی، اصفهان، تهران، کرمان و چند استان دیگر با احضار، بازجویی، بازداشت، حبس، اخراج، انفصال از خدمت، بازنشستگی اجباری، تبعید و محرومیتهای اجتماعی روبهرو شدهاند.
در برخی موارد، فشارهای امنیتی تنها به فعالان محدود نمانده و خانوادههای آنان را نیز دربرگرفته است.
بخش قابل توجهی از افرادی که هدف این برخوردها قرار گرفتهاند، از اعضای هیأتمدیره کانونهای صنفی معلمان، مسئولان انجمنهای استانی یا اعضای شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران هستند. فعالان صنفی این روند را نشانه آن میدانند که برخوردها صرفاً متوجه افراد نیست، بلکه ظرفیت سازماندهی و تشکلیابی مستقل معلمان نیز تحت فشار قرار گرفته است.
فعالیت صنفی؛ از مطالبهگری تا پرونده امنیتی
انتشار بیانیه، دعوت به تجمع، حضور در مراسم یادبود، فعالیت در کانالهای تلگرامی، ارسال تصاویر برای رسانهها و حتی اظهارنظر در گروههای پیامرسان، در شماری از پروندهها بهعنوان مستند اتهام مورد استناد قرار گرفته است.
فعالیتهایی از این دست در برخی پروندهها با اتهامهایی چون «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور»، «تبلیغ علیه نظام» و «اخلال در نظم عمومی» مواجه شدهاند؛ اتهامهایی که از نگاه فعالان صنفی، مطالبات مربوط به حقوق کار، معیشت و آموزش را به حوزه پروندههای امنیتی منتقل میکنند.
محمد حبیبی، سخنگوی شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران، این وضعیت را «مرحلهای تازه از سرکوب سازمانیافته» علیه جامعه مدنی و تشکلهای مستقل معلمان توصیف کرده است.
او میگوید انتظار میرفت حکومت در شرایط جنگی و برای تقویت انسجام اجتماعی از تنشهای داخلی بکاهد، اما در عمل بازداشتها، احضارها و صدور احکام سنگین علیه فعالان صنفی افزایش یافته است.
ادامه فشارها در زندان
به گفته محمد حبیبی، فشار بر برخی فعالان صنفی پس از انتقال آنان به زندان نیز ادامه یافته است.
مسعود فرهیخته، معلم زندانی در کرج، بنا بر گزارشهای منتشرشده بارها به سلول انفرادی منتقل شده است.
ابوالفضل خوران، زندانی محبوس در اراک، نیز به بیماری «کلستئاتوم» گوش مبتلاست و به عمل جراحی نیاز دارد. شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان اعلام کرده است که او همچنان از دسترسی به درمان تخصصی مناسب محروم مانده است.
رضا امانیفر، عضو هیأتمدیره کانون صنفی معلمان بوشهر و بازرس شورای هماهنگی، روز ۱۵ فروردین بازداشت شد و بنا بر آخرین گزارشها همچنان در زندان بوشهر و در وضعیت بازداشت موقت به سر میبرد.
تشکلهای فرهنگیان نسبت به وضعیت جسمی او، نبود رسیدگی پزشکی مناسب و ادامه بلاتکلیفی پروندهاش اعتراض کردهاند.
احکام قضایی و اداری علیه فعالان صنفی
در یکی دیگر از پروندهها، رضا مسلمی، فعال صنفی معلمان همدان، با اتهامهای «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» و «تبلیغ علیه نظام» به سه سال و شش ماه و یک روز حبس و همچنین هفت ماه و شانزده روز حبس محکوم شده است.
علیحسن بهامین، معلم و فعال صنفی یاسوج، نیز با رأی هیأت رسیدگی به تخلفات اداری آموزشوپرورش به بازنشستگی اجباری با تقلیل دو گروه محکوم شده است.
در مستندات پرونده او، دعوت همکاران به تجمعهای صنفی و انتشار مطالب مرتبط با مطالبات فرهنگیان، از مصادیق تخلف اداری عنوان شده است.
آزادی مشروط دو معلم زندانی در کرمان
در همین حال، آخرین اطلاعیههای شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان از موافقت دادگاه تجدیدنظر کرمان با آزادی مشروط محمدرضا بهزادپور و حسین رشیدی، دو معلم زندانی، پس از تحمل یکسوم دوران محکومیت آنان خبر داده است.
این شورا با استقبال از آزادی مشروط این دو معلم تأکید کرده است که این تصمیم، اعتراض بنیادی نسبت به زندانیشدن معلمان به دلیل فعالیتهای صنفی را تغییر نمیدهد.
«آمار واقعی بیش از موارد رسانهایشده است»
محمد حبیبی معتقد است آمار دستکم ۶۰ مورد بازداشت، محاکمه یا زندانیشدن معلمان و فعالان صنفی، همه واقعیت موجود را منعکس نمیکند.
به گفته او، بازداشت و احضار معلمان در بسیاری از شهرهای کوچک رسانهای نمیشود، برخی خانوادهها به دلیل نگرانی از پیامدهای امنیتی سکوت میکنند و محدودیتهای اینترنتی نیز روند مستندسازی و انتشار اطلاعات مربوط به پروندهها را دشوار کرده است.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران خواستار آزادی بیقیدوشرط معلمان و فعالان صنفی زندانی، لغو احکام قضایی و اداری، پایان دادن به پروندهسازی امنیتی و بهرسمیتشناختن حق تشکلیابی، اعتراض صنفی و آزادی بیان معلمان شده است.
محمد حبیبی با تأکید بر پیامدهای چنین فشارهایی برای نظام آموزشی میگوید:
«هیچ نظام آموزشی با سرکوب معلمان اصلاح نمیشود.»