کوردانە – محەممەدڕەزا ئەسکەندەری: لێدوانە دواییەکانی نێچیرڤان بارزانی دژی حیزبەکانی کوردستانی ئێران، لە کاتێکدا دێنە ئاراوە کە کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ماوەی چەندین دەیەی ڕابردوودا، جارەها بارەگا و شوێنەکانی جێگیربوونی هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی لە خاکی هەرێمی کوردستاندا، بە هێرشی تۆپخانەیی، مووشەکی و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان کردووەتە ئامانج. سەدان خێزان ئاوارە بوون و دەیان مرۆڤ گیانیان لەدەست داوە. خەڵکی ڕۆژهەڵات، کە لە سەختترین قۆناغەکانی مێژوودا، بە گیان و ماڵی خۆیان پشتیوانییان لە خەباتی خەڵکی باشوور، باکوور و ڕۆژاڤا کردووە، ئەمڕۆ مافی ئەوەیان هەیە لە سەرکردەکانی هەرێم بپرسن: بۆچی دەبێت ئاسایشی هەرێم بە نرخی سنووردارکردنی مافە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات دابین بکرێت؟ ئایا قوربانییەکانی هێرشەکانی کۆماری ئیسلامیش بەشێک نین لە بەرپرسیارێتیی مرۆیی و سیاسیی حکومەتی هەرێم؟
بەڕێز کاک نێچیرڤان بارزانی
سەرۆکی هەرێمی کوردستانی عێراق
لەگەڵ ڕێز و سڵاو،
قسە و لێدوانە دواییەکانی ئێوە لە کۆبوونەوەی ساڵانەی پەیمانگای توێژینەوەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست (MERI) لە هەولێر، سەبارەت بە حیزبەکانی کوردستانی ئێران و تۆمەتبارکردنیان بە خستنە مەترسییەوەی ئاسایشی هەرێمی کوردستان، وای لێکردم وەک یەکێک لە کوردانی ڕۆژهەڵات، ئەم نامە کراوەیە بۆ ئێوە بنووسم.
ئەم نامەیە نە لەبەر دوژمنایەتی لەگەڵ خەڵکی باشوور نووسراوە و نە لەبەر دژایەتیکردنی ئاسایش و سەقامگیریی هەرێمی کوردستان. بە پێچەوانەوە، من ئاسایش، ئازادی و پێشکەوتنی خەڵکی باشوور بە بەشێک لە ئاواتە هاوبەشەکانی نەتەوەی کورد دەزانم.
بەڵام ناتوانرێت بە ئاسانی لە تەنیشت ئەو قسانە تێپەڕین کە تێیاندا بەرپرسیارێتیی خستنە مەترسییەوەی ئاسایشی هەرێم، بە شێوەیەکی سەرەکی دەخرێتە ئەستۆی هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات؛ لە کاتێکدا کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ماوەی ساڵانی زۆردا، جارەها بە مووشەک، تۆپخانە، فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و کردەوەی تیرۆریستی، سەروەریی هەرێم و گیانی دانیشتووانەکەی خستووەتە مەترسییەوە.
کاک بارزانی!
ئێوە وتووتانە کە هەرێمی کوردستان نابێت ببێتە بنکەیەک بۆ هەڕەشەکردن لە وڵاتانی دراوسێ.
دەتوانرێت لەگەڵ ئەم بنەمایەدا هاوڕا بوون. هیچ هێزێکی سیاسی مافی ئەوەی نییە کە بەبێ لەبەرچاوگرتنی گیان و ئاسایشی خەڵک، خاکێک بکاتە مەیدانی شەڕ.
بەڵام پرسیاری من ئەمەیە:
ئایا ئەم بنەمایە تەنها بۆ حیزبەکانی ڕۆژهەڵات دروستە، یان حکومەتە دراوسێکانیش ئەرکدارن ڕێز لە ئاسایش و سەروەریی هەرێم بگرن؟
ئەگەر ئامادەبوون و چالاکیی هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات بە هەڕەشەیەک بۆ ئاسایشی هەرێم دادەنرێت، ئەوا هێرشە دووبارەبووەکانی کۆماری ئیسلامی بۆ سەر خاکی هەرێم بە چی ناو دەبرێن؟
چۆن دەتوانرێت باس لە بەرپرسیارێتیی حیزبەکانی کوردستانی ئێران بکرێت، بەڵام بەرپرسیارێتیی ئەوانەی هێرشی سەربازییان کردووەتە سەر بارەگا سیاسییەکان، کەمپەکانی پەنابەران و ناوچە نیشتەجێبوونەکان، بخرێتە پەراوێزەوە؟
کاک بارزانی! ناتوانرێت مێژوو لە بیرەوەریی خەڵک بسڕدرێتەوە
ڕێگەم بدەن بەشێک لە مێژووی هاوبەشمان بیر بخەمەوە؛ مێژوویەک کە نەوەی من نەک تەنها لە ڕێگەی کتێب و گێڕانەوەکانەوە، بەڵکوو لە ئەزموونی ژیانی خۆیەوە ناسیویەتی.
پێش دامەزراندنی حکومەتی هەرێمی کوردستان، لەو کاتەدا کە خەڵکی باشوور لە ژێر گوشاری ڕژێمی بەعسی عێراقدا بوون، ڕۆژهەڵات یەکێک بوو لە گرنگترین پەناگا مرۆیی و کۆمەڵایەتییەکانی ئەوان.
لە سەردەمی شەڕ، ئۆپەراسیۆنی ئەنفال، بۆردومانی کیمیایی هەڵەبجە و ئاوارەبوونی بەرفراوانی خەڵکی باشووردا، خێزانێکی زۆر لەو دیوی سنوورەوە پەنایان بۆ ڕۆژهەڵات هێنا.
خەڵکی ڕۆژهەڵات، سەرەڕای بێبەشیی ئابووری و گوشارە سیاسی و ئەمنییەکانی کۆماری ئیسلامی، دەرگای ماڵەکانی خۆیان بە ڕووی ئەواندا کردەوە.
نانی خۆیان لەگەڵیاندا دابەش کرد، چاودێریی بریندارەکانیان کرد، پەنایان بە خێزانە ئاوارەکان دا و بە گوێرەی توانای خۆیان پشتیوانییان لە خەباتی خەڵکی باشوور کرد.
ئەوان لەو ڕۆژە سەختانەدا لە ئاوارەکان نەیاندەپرسـی کە سەر بە کام حیزب یان ڕەوتی سیاسییەن.
بۆ زۆرێک لە خەڵک، بابەتەکە پێش ئەوەی سەر بە حیزبێک بوون بێت، چارەنووسی هاوبەشی مرۆیی و مێژوویی بوو.
ئەم هاوپشتییە تەنها بە باشوور سنووردار نەبوو.
لە قۆناغە جیاوازەکاندا، خەڵک و تێکۆشەرانی ڕۆژهەڵات پشتیوانییان لە بزووتنەوە ئازادیخوازەکانی باکوور و ڕۆژاڤاش کردووە.
گەنجانی ڕۆژهەڵات لە خەباتی بەشەکانی دیکەی کوردستاندا گیانیان بەخت کردووە و خێزانێکی زۆر نرخی ئەم هاوپشتییەیان داوە.
ئەگەر زیادەڕەویم نەکردبێت، ئێمە کوردانی ڕۆژهەڵات لە زۆرێک لە قۆناغە مێژووییەکاندا، پشتیوان و یارمەتیدەری خەباتی کوردان لە سێ بەشەکەی دیکەی کوردستان بووین.
بێگومان ئەم مێژووە یەک‌لایەنە نەبووە. خەڵکی بەشەکانی دیکەی کوردستانیش لە قۆناغە جۆراوجۆرەکاندا پشتیوانییان لە خەباتی ڕۆژهەڵات کردووە.
بەڵام ڕاستییە تاڵەکە ئەوەیە کە لە تەنیشت ئەم هاوپشتییە جەماوەرییەدا، سیاسەتەکانی هەندێک لە سەرکردە و حیزبەکان، جارەها کەوتوونەتە ژێر کاریگەریی ملمـلانێی سیاسی، بەرژەوەندییە ئەمنییەکان و پەیوەندییان لەگەڵ دەوڵەتەکانی ناوچەکە.
ئەمڕۆ دەبێت بپرسین:
ئایا ئەوانەی دوێنێ سوودیان لە هاوپشتیی خەڵکی ڕۆژهەڵات وەرگرتووە، ئەمڕۆ مافی ئەوەیان هەیە کە ئازار و داخوازییەکانی هەمان خەڵک تەنها لە ڕوانگەی پەیوەندییە ئەمنییەکانیان لەگەڵ تارانەوە ببینن؟
هێرشەکانی کۆماری ئیسلامی بۆ سەر حیزبەکانی ڕۆژهەڵات؛ پرسێک گەورەتر لە ناکۆکییە حیزبییەکان
کاک بارزانی!
یەکێک لە گرنگترین ئەو ڕاستییانەی کە نابێت لە هەڵسەنگاندنی دۆخی ئەمنیی هەرێمدا پشتگوێ بخرێت، مێژووی درێژخایەنی هێرشەکانی کۆماری ئیسلامی بۆ سەر هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێرانە.
لە ماوەی چەندین دەیەی ڕابردوودا، بارەگا، کەمپ و شوێنەکانی جێگیربوونی حیزب و ڕێکخراوە جیاوازەکانی ڕۆژهەڵات، لەوانە حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران و ڕێکخراوە دێموکراتەکانی دیکە، باڵە جیاوازەکانی کۆمەڵە، پارتی ئازادیی کوردستان، ڕێکخراوی خەباتی کوردستانی ئێران، پژاک و ڕەوتە سیاسی و خەباتکارەکانی دیکە، لە قۆناغە جیاوازەکاندا ڕووبەڕووی هەڕەشە و کردەوەی سەربازیی کۆماری ئیسلامی بوونەتەوە.
ئەم ڕەوتانە لە ڕووی ئایدیۆلۆژی، بەرنامەی سیاسی، شێوازی خەبات و پێکهاتەی ڕێکخراوەییەوە یەکسان نین.
بەڵام جیاوازییە سیاسییەکانیان نە مافی ژیانی ئەندامەکانیان لەناو دەبات و نە پاساوێکە بۆ هێرشی سەربازی بۆ سەر کەمپە مەدەنییەکان و شوێنی ژیانی خێزانەکانیان.
لە ئەم نامەیەدا نە بەرگرییەکی تایبەت لە حیزبێک دەکەم و نە ئازار و قوربانییەکانی ڕەوتێک بەسەر ئەوی دیکەدا پێش دەخەم. بابەتی من گیانی مرۆڤەکان و مافە سیاسییەکانی خەڵکی ڕۆژهەڵاتە؛ بێ ئەوەی گرنگ بێت سەر بە کام حیزب یان ڕێکخراوێک بن.
لە هێرشەکانی کۆماری ئیسلامی بۆ سەر ناوچە شاخاوییەکانی قەندیل لە ساڵی ٢٠١١ و هێرش بۆ سەر بارەگای پارتی ئازادیی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٧، تا مووشەکبارانکردنی بارەگاکانی حیزبە دێموکراتەکان لە کۆیە لە ئەیلوولی ٢٠١٨، هێرشە بەرفراوانەکانی ئەیلوولی ٢٠٢٢ و شەپۆلی هێرشە مووشەکی و فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی ساڵی ٢٠٢٦، مێژووی ساڵانی دوایی پڕە لە نموونەی تۆمارکراوی توندوتیژیی دەرەوەی سنوورەکان دژی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران.
لە ئەنجامی ئەم هێرشانەدا، بارەگاکانی حیزبە جیاوازەکان کراونەتە ئامانج، ئەندامانی ڕێکخراوە سیاسییەکان کوژراون و بریندار بوون و خێزانێکی زۆر ناچار بوون ماڵ و کەمپەکانی خۆیان جێبهێڵن.
لە ساڵی ٢٠٢٦یشدا هێرشەکان بۆ سەر بارەگاکانی حیزب و ڕێکخراوە جیاوازەکانی ڕۆژهەڵات لە پارێزگاکانی هەولێر و سلێمانی بەردەوام بوون.
ڕاپۆرتەکانی مافەکانی مرۆڤ باس لە کوژرانی ئەندامانی چەندین ڕەوتی سیاسی و زیانگەیشتن بە ناوەندەکانی نیشتەجێبوون و شوێنی ژیانی خێزانە پەنابەرەکان دەکەن.
تۆڕی مافەکانی مرۆڤی کوردستان لە تەممووزی ٢٠٢٦دا ڕایگەیاند کە بە پێی زانیارییە تۆمارکراوەکانی ئەم ڕێکخراوەیە، لە ساڵی ٢٠١٧ەوە لانیکەم ٥٤ کەس لە ئەندامانی حیزبە سیاسییەکان و پەنابەران، لە هێرشە مووشەکی و فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکانی سوپای پاسداران بۆ سەر بارەگا و کەمپەکانی حیزبەکانی کوردستانی ئێران لە هەرێمی کوردستاندا کوژراون.
ئەم ئامارە تەنها پەیوەندیی بەو ماوەیە و ئەو حاڵەتانەوە هەیە کە لە ڕاپۆرتی ئەو ڕێکخراوەیەدا تۆمار کراون.
ئەم قوربانییانە سەر بە یەک حیزب و یەک ڕەوت نەبوون.
لە نێوانیاندا ئەندامانی ڕێکخراوە جیاوازەکان، پێشمەرگەکان، چالاکوانانی سیاسی و پەنابەران هەبوون.
لەوانەیە ئەوان سەبارەت بە داهاتووی سیاسیی کوردستان، شێوازی خەبات و پێکهاتەی دەسەڵات جیاوازیی بۆچوونیان هەبێت، بەڵام لە بەرامبەر مافی ژیان و ئاسایشی مرۆییدا، هیچ جیاوازییەک لە نێوانیاندا نییە.
کاک بارزانی!
ئایا کوژرانی ئەم مرۆڤانە لە خاکی هەرێمی کوردستاندا، بە ئەندازەی ناکۆکییە ئەمنییەکان لەگەڵ کۆماری ئیسلامی گرنگ نەبووە؟
ئایا حکومەتی هەرێم لە بەرامبەر ئەو خێزانانەدا کە ساڵانێکی زۆرە لە خاکی هەرێمدا دەژین، هیچ بەرپرسیارێتییەکی نییە؟
بۆچی سەرەڕای مەحکوومکردنە فەرمییەکان، هێرشەکانی کۆماری ئیسلامی هەر بەردەوام بوون و ئاسایشی دانیشتووانی ئەم کەمپانە بە شێوەیەکی کاریگەر دابین نەکراوە؟
لە تیرۆرە سیاسییەکانەوە تا هێرشە مووشەکییەکان؛ کێ دەبێت وەڵامدەرەوە بێت؟
بەڕێز کاک بارزانی!
تیرۆر و هەڕەشەکردن لە نەیارانی سیاسیی کۆماری ئیسلامی لە دەرەوەی سنوورەکانی ئێران، مێژوویەکی درێژی هەیە.
تیرۆری دکتۆر عەبدولڕەحمان قاسملوو و هاوڕێکانی لە ڤیەننا لە ساڵی ١٩٨٩ و تیرۆری دکتۆر سادق شەرەفکەندی و چالاکوانە سیاسییەکانی دیکە لە چێشتخانەی میکۆنۆسی بەرلین لە ساڵی ١٩٩٢، لە ناسراوترین نموونەکانی ئەم مێژووەن.
لە ناوچە سنوورییەکان و لە خاکی هەرێمی کوردستانیشدا، چالاکوانانی سیاسی و ئەندامانی ڕێکخراوە جیاوازەکانی ڕۆژهەڵات لە ماوەی چەندین دەیەی ڕابردوودا ڕووبەڕووی تیرۆر، هەڕەشە و هێرشی سەربازی بوونەتەوە.
ناتوانرێت ئەم توندوتیژییانە تەنها بە ناکۆکییەک لە نێوان کۆماری ئیسلامی و حیزبە ئۆپۆزسیۆنەکانی دابنرێن.
کاتێک هێرشێکی سەربازی لە خاکی عێراقدا ڕوودەدات، بابەتەکە پەیوەندیی بە سەروەریی خاک، ئاسایشی گشتی و بەرپرسیارێتیی دەوڵەتەکانیشەوە هەیە.
کاک بارزانی!
ئایا حکومەتی هەرێم ئامادەیە سەبارەت بە هەموو حاڵەتەکانی تیرۆر و هێرش بۆ سەر نەیارانی سیاسیی کۆماری ئیسلامی، لە هەر حیزب و ڕێکخراوێک بن، پشتیوانی لە لێکۆڵینەوەی سەربەخۆ و شەفاف بکات؟
ئایا خێزانەکانی قوربانییان مافی ئەوەیان نییە بزانن کێ بەرپرسی کوژرانی ئازیزەکانیان بووە؟
ئایا دەتوانرێت باس لە ئاسایش و یاسا بکرێت، بەڵام پرسی وەڵامدانەوەی ئەوانەی هێرشە دەرەوەسنوورییەکانیان ئەنجام داوە، بکرێتە بابەتێکی پلە دوو؟
ئاسایشی باشوور نابێت بە نرخی پشتگوێخستنی مافەکانی ڕۆژهەڵات دابین بکرێت
کاک بارزانی!
لە ساڵی ٢٠٢٣دا، ڕێککەوتنی ئەمنیی نێوان بەغدا و تاران بووە هۆی گواستنەوەی هێزەکانی حیزبەکانی کوردستانی ئێران لە ناوچە سنوورییەکان و سەپاندنی سنوورداریی نوێ بەسەر چالاکییەکانیاندا.
ئامانجی ڕاگەیەندراوی ئەم ڕێککەوتنە، کەمکردنەوەی گرژییە ئەمنییەکان و ڕێگریکردن لە بەکارهێنانی خاکی عێراق بۆ کردەوە دژی ئێران بوو.
بەڵام پرسیارەکە ئەوەیە: ئایا ئەم هەنگاوانە توانیویانە هێرشەکانی کۆماری ئیسلامی بۆ سەر خاکی هەرێم ڕابگرن؟
هێرشەکانی ساڵانی دواتر نیشانیان دا کە هەڕەشە ئەمنییەکان بۆ سەر کەمپەکان، خێزانەکان و هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات هەر بەردەوام بوون.
ئەگەر سنووردارکردنی چالاکیی حیزبەکان نەبووەتە هۆی ڕاگرتنی هێرشەکان، بۆچی هێشتا بەرپرسیارێتیی نائارامی و نائاسایشی بە شێوەیەکی سەرەکی دەخرێتە ئەستۆی هەمان حیزبانە؟
من پێم وایە هەموو هێزە سیاسییەکان، بەبێ هیچ جیاوازییەک، دەبێت لە بڕیارەکانیاندا گیانی هاووڵاتییانی مەدەنی و ئاسایشی خەڵکی هەرێم لەبەرچاو بگرن.
بەڵام لە بەرامبەردا، دەوڵەتی عێراق و حکومەتی هەرێمیش دەبێت بەرپرسیارێتیی خۆیان لە پاراستنی گیانی ئەو کەسانەی لە خاکەکەیاندا دەژین، قبووڵ بکەن.
ئەم بەرپرسیارێتییە ئەندامان و خێزانەکانی هەموو ڕەوتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات دەگرێتەوە؛ نەک تەنها ئەو حیزبانەی پەیوەندییەکی نزیکتریان لەگەڵ یەکێک لە ڕەوتە دەسەڵاتدارەکانی هەرێم هەیە.
هیچ حیزبێکی سیاسی نابێت بەهۆی نزیکی یان دووری لە ناوەندەکانی دەسەڵات لە هەولێر یان سلێمانی، لە مافی ئاسایشێکی زیاتر لەوانی دیکە بەهرەمەند بێت.
گیانی پەنابەرێک، چالاکوانێکی سیاسی یان پێشمەرگەیەک، سەرباری سەر بە کام حیزب بوونی، دەبێت لە پاراستنی یاسایی بەهرەمەند بێت.
ئاسایش ناتوانێت ببێتە ئیمتیازێکی سیاسی کە بە پێی پەیوەندییە حیزبییەکان دابەش بکرێت.
خەڵکی ڕۆژهەڵات نابێت ببنە قوربانیی پەیوەندییەکانی تاران و هەولێر
کاک بارزانی!
لە ماوەی چەندین دەیەی ڕابردوودا، خەڵکی ڕۆژهەڵات بۆ بەدەستهێنانی ئازادی، دادپەروەریی کۆمەڵایەتی و مافە نەتەوەیی و دێموکراتییەکانی خۆیان، نرخێکی زۆر قورسیان داوە.
چەندین نەوە لە گەنجانی ئێمە زیندانی کراون، ئێعدام کراون، تیرۆر کراون یان ئاوارە بوون.
خێزانێکی زۆر ئازیزەکانی خۆیان لەدەست داوە و هەزاران کەس ناچار بوون دوور لە زێد و خێزانی خۆیان بژین.
ئەم ئازارە تەنها هی حیزبێک یان ڕێکخراوێکی سیاسی نییە.
ئازاری هاوبەشی ئەو خەڵکەیە کە بەبێ لەبەرچاوگرتنی باوەڕ، ئاراستەی سیاسی و سەر بە ڕێکخراوە بوونیان، لە ژێر گوشاری سەرکوت و هەڵاواردندا ژیاون.
بۆیە لەم نامەیەدا نامەوێت وێنەیەکی پاڵەوانانە لە هیچ ڕەوتێکی سیاسی دروست بکەم یان ڕۆڵی ئەوانی دیکە لە خەباتی ڕۆژهەڵاتدا بچووک بکەمەوە.
حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتیش وەک هەموو ڕەوتە سیاسییەکان، دەبێت لە بەرامبەر کردار و بڕیارەکانی خۆیاندا وەڵامدەرەوە بن و ڕەخنەی مێژوویی لەوان پێویستە.
بەڵام ناکۆکییە حیزبییەکان و ڕەخنە لە کارکردی سیاسی، نابێت ببنە بیانوو بۆ پشتگوێخستنی مافە مرۆییەکانی ئەندامان و لایەنگرانیان.
پرسی ڕۆژهەڵات گەورەترە لە هەموو حیزبە سیاسییەکانی، و چارەنووسی خەڵک ناکرێت تەنها لە بەرژەوەندی و پەیوەندییەکانی هیچ ڕێکخراوێکدا کورت بکرێتەوە.
لە لایەکی دیکەوە، هەروەک چۆن سەرکردەکانی هەرێم مافی ئەوەیان هەیە نیگەران بن لە ئاسایشی خاکی خۆیان، خەڵکی ڕۆژهەڵاتیش مافی ئەوەیان هەیە چاوەڕوانیی هەڵسوکەوتێکی بەرپرسیارانە، دادپەروەرانە و لەسەر بنەمای هاوپشتیی مرۆیی لەوان هەبێت.
حکومەتی هەرێم نابێت ڕێگە بدات ناکۆکییەکانی حیزبەکانی ڕۆژهەڵات یان پەیوەندییە سیاسییەکانی لەگەڵ تاران، کاریگەرییان لەسەر چۆنیەتیی پاراستنی گیانی پەنابەران هەبێت.
کاک بارزانی! ناتوانرێت مێژووی هاوپشتی بە بەرژەوەندیخوازیی سیاسی بگۆڕدرێتەوە
من وەک کەسێک کە بەشێکی گرنگی تەمەنی خۆی لەگەڵ پرسە سیاسی، کۆمەڵایەتی و مرۆییەکانی کوردستان بەسەر بردووە، پێم وایە یەکێک لە گەورەترین زیانە مێژووییەکانی بزووتنەوەی کوردستان، پێشخستنی بەرژەوەندییە کورتخایەنە حیزبییەکانە بەسەر بەرپرسیارێتیی هاوبەش لە بەرامبەر خەڵکدا.
لە قۆناغە جیاوازەکاندا، ملمـلانێی سیاسی و پەیوەندیی هەندێک لە حیزبەکان لەگەڵ دەوڵەتەکانی ناوچەکە، بووەتە هۆی بێمتمانەیی و تەنانەت ڕووبەڕووبوونەوە لە نێوان هێزە کوردییەکاندا.
نرخی ئەم سیاسەتانە زیاتر لە هەمووان، خەڵکی ئاسایی، خێزانە ئاوارەکان و نەوە گەنجەکان داویانە.
ئێمە نابێت ڕێگە بدەین ئەم ئەزموونە جارێکی دیکە دووبارە ببێتەوە.
خەڵکی ڕۆژهەڵات لە ڕۆژە سەختەکاندا پشتیوانییان لە خەڵکی باشوور، باکوور و ڕۆژاڤا کرد؛ نەک بۆ ئەوەی ڕۆژێک داوای قەرز و قەرەبوو بکەنەوە، بەڵکوو لەبەر ئەوەی ئازار و مەینەتیی ئەوانیان بە ئازار و مەینەتیی خۆیان دەزانی.
ئەمڕۆش خەڵکی ڕۆژهەڵات خوازیاری ئاسایش و پێشکەوتنی باشوورن.
بەڵام ئەم هاوپشتییە دەبێت دوولایەنە بێت.
ناکرێت لە ڕۆژەکانی پێویستیدا باس لە یەک نەتەوە و چارەنووسی هاوبەش بکرێت، بەڵام لە ڕۆژەکانی بەرژەوەندیخوازیی سیاسیدا، مافەکانی خەڵکی بەشێکی دیکەی کوردستان بخرێتە پەراوێزەوە.
من ناڵێم هەرێمی کوردستان دەبێت بۆ بەرگریکردن لە حیزبەکانی ڕۆژهەڵات بچێتە ناو شەڕەوە.
چاوەڕوانییەکی لەم شێوەیە نە واقیعبینانەیە و نە بەرپرسیارانە.
بەڵام لە نێوان چوونە ناو شەڕ و بەرگریی یاسایی، سیاسی، دیپلۆماسی و مرۆیی لەو کەسانەی لە خاکی هەرێمدا دەژین، جیاوازییەکی زۆر گەورە هەیە.
ئەگەر کۆماری ئیسلامی بارەگا و شوێنی ژیانی پەنابەرە سیاسییەکان بکاتە ئامانج، بەرپرسیارێتیی ڕاستەوخۆی ئەو هێرشانە دەکەوێتە ئەستۆی ئەنجامدەران و فەرماندەکانی ئەو ئۆپەراسیۆنانە.
لە هەمان کاتدا، حکومەتی هەرێم و دەوڵەتی عێراقیش دەبێت سەبارەت بەو هەنگاوانەی بۆ ڕێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی هێرشەکان و پاراستنی هاووڵاتییانی مەدەنی هەڵیانگرتووە، وەڵامدەرەوە بن.
پێنج پرسیاری ڕوون لە سەرۆکی هەرێمی کوردستان
بەڕێز کاک بارزانی!
دەمەوێت لە کۆتایی ئەم نامەیەدا پێنج پرسیاری دیاریکراو بخەمە ڕوو.
یەکەم: بە پشتبەستن بە کام بەڵگەی دیاریکراو، کردارەکانی حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتتان بە هۆکاری خستنە مەترسییەوەی ئاسایشی هەرێم لە شەڕی ئەم دواییەدا ناساندووە؟ ئایا ئامادەن ئەم بەڵگانە بە ئاشکرا بخەنە بەردەم ڕای گشتی؟
دووەم: بۆچی سەرەڕای هێرشە دووبارەبووەکان بۆ سەر بارەگا و کەمپەکانی حیزب و ڕێکخراوە جیاوازەکانی کوردستانی ئێران، هێشتا میکانیزمێکی کاریگەر و یەکسان بۆ پاراستنی گیانی ئەندامان، خێزانەکان و پەنابەرانی سەر بە هەموو ڕەوتە سیاسییەکان دابین نەکراوە؟
سێیەم: حکومەتی هەرێم بۆ بەدواداچوونی یاسایی و نێودەوڵەتیی هێرشە مووشەکی، فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان و تیرۆرە دەرەوەسنوورییەکانی کۆماری ئیسلامی چ هەنگاوێکی هەڵگرتووە و ئەنجامی کرداریی ئەم هەنگاوانە چی بووە؟
چوارەم: ئایا ئامادەن پشتیوانی لە پێکهێنانی لێژنەیەکی سەربەخۆ و بێلایەن بکەن بۆ لێکۆڵینەوە لە هەموو هێرشەکان دژی هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات، بەبێ هیچ جۆرە هەڵاواردن و پێشخستنێکی حیزبی؟
پێنجەم: ئایا دەتوانن گەرەنتی بدەن کە هیچ ڕێککەوتنێکی ئەمنی لەگەڵ کۆماری ئیسلامی نابێتە هۆی پشتگوێخستنی مافەکانی پەنابەرە سیاسییەکان، خستنە مەترسییەوەی گیانیان یان هەڵسوکەوتی جیاکارانە لەگەڵ حیزبەکانی ڕۆژهەڵات؟
ئەم پرسیارانە نە بانگەواز بۆ شەڕن و نە داواکاری بۆ پشتگوێخستنی یاساکانی عێراق.
ئەمانە داواکارییەکی مرۆیین سەبارەت بە مافی ژیان، ئاسایش، دادپەروەری و بەرپرسیارێتیی سیاسی.
قسەی کۆتایی؛ ڕۆژهەڵات مەڕی شین و شاییی سیاسەتە ناوچەییەکان نییە
بەڕێز کاک نێچیرڤان بارزانی!
ئێوە لە لێدوانە دواییەکانتاندا وتووتانە کە پرسی کورد لە ئێران و تورکیا ناتوانرێت بۆ هەتاهەتایە بە نکۆڵیکردن ڕووبەڕوو بکرێتەوە.
من لەگەڵ ئەم قسەیەتاندا هاوڕام.
بەڵام دانپێدانان بە پرسی کورد تەنها بە وتنی چەند ڕستەیەکی سیاسی بەدی نایەت.
بەرگریکردن لە مافەکانی کورد کاتێک مانای ڕاستەقینەی خۆی دەدۆزێتەوە کە سیاسەتمەداران ئامادە بن تەنانەت لە بارودۆخی سەختیشدا پابەندی بن بە بنەما مرۆییەکان و مافە یەکسانەکان.
خەڵکی ڕۆژهەڵات ناتوانن قبووڵ بکەن کە لە ڕۆژە سەختەکاندا پشتیوانیی خەباتی بەشەکانی دیکەی کوردستان بن، بەڵام کاتێک ڕۆڵەکانی خۆیان دەبنە ئامانجی مووشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان، لەبری بیستنی قسەی هاوپشتی و هاوخەمی، ڕووبەڕووی سەرزەنشت و تۆمەت ببنەوە.
من ئەم نامەیەم نە بە نوێنەرایەتیی هیچ حیزبێکی سیاسی، بەڵکوو لە پێگەی کوردێکی ڕۆژهەڵاتی و بە پشتبەستن بە ئەزموونی مێژوویی و نیگەرانییە مرۆییەکانی خۆم نووسیوە.
لە دیدی منەوە، هیچ کام لە حیزب و ڕێکخراوە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات خاوەنی تاک و تەنهای خەباتی خەڵکی کوردستان نین.
هیچ حیزبێک نابێت لە خەڵک گەورەتر دابنرێت و هیچ قوربانییەک نابێت بەهۆی سەر بە حیزبێک بوونی لەبیر بکرێت.
بابەتی من بەرگریکردن لە ناوی حیزبێک نییە؛ بەڵکوو بەرگریکردنە لە مافی ژیان، ئازادی و کەرامەتی مرۆییی هەموو کوردانی ڕۆژهەڵات.
کاک بارزانی!
مێژوو تەنها قسەکانی ئێوە لە کۆبوونەوەی میری تۆمار ناکات.
مێژوو هەروەها لەبیری دەمێنێتەوە کە لە ماوەی چەندین دەیەی ڕابردوودا، بارەگا و شوێنی ژیانی هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات جارەها کرانە ئامانجی هێرش، مرۆڤێکی زۆر کوژران و بریندار بوون و خێزانێکی بێشومار لە ترس و ئاوارەییدا ژیان.
مێژوو لە سەرکردە سیاسییەکان دەپرسێت کە لە بەرامبەر ئەم ئازارە هاوبەشەدا چییان کرد.
من هێشتا باوەڕم وایە کە داهاتووی نەتەوەی کورد دەبێت لەسەر بنەمای ڕێزی دوولایەنە، مافە یەکسانەکان، هاوپشتیی مرۆیی و بەرپرسیارێتیی سیاسی بنیات بنرێت.
بەڵام ئەم داهاتووە بە بێدەنگی لە بەرامبەر ئازاری یەکتر دروست نابێت.
ڕۆژهەڵات نە حەوشەی پشتی حیزبە دەسەڵاتدارەکانی هەرێمە، نە قەڵغانی بەڵا و مەترسیی پەیوەندییەکانی تاران و هەولێرە و نە مەڕی شین و شاییی سیاسەتە ناوچەییەکانە.
ئێمە چاوەڕوانیی شەڕتان لێ ناکەین.
چاوەڕوانین بە هەمان ئەندازەیەی کە ئاسایشی خەڵکی باشوور بە گرنگ دەزانن، مافە مرۆییەکان و ئاسایشی گیانی کوردانی ڕۆژهەڵاتیش بە جدی وەربگرن.
چاوەڕوانین لەگەڵ هەموو ڕەوتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات، بەبێ لەبەرچاوگرتنی پەیوەندییە حیزبییەکان و ناکۆکییە ئایدیۆلۆژییەکان، لەسەر بنەمای یەکسان هەڵسوکەوت بکرێت.
هەروەها چاوەڕوانین هیچ مامەڵەیەکی سیاسی و ئەمنی نەبێتە هۆی ئەوەی مافە مرۆییەکانی پەنابەران بکرێتە بابەتێک کە بتوانرێت چاوی لێ بپۆشرێت.
کاک بارزانی! خەڵکی ڕۆژهەڵات لە ڕۆژە سەختەکاندا لە تەنیشت خەڵکی باشوور وەستان؛ ئەمڕۆش چاوەڕوانن سەرکردەکانی باشوور لە تەنیشت مافە مرۆییەکان و ئاسایشی ئەواندا بوەستن.
دەسەڵاتی سیاسی، دەوڵەتەکان و پەیوەندییە ناوچەییەکان دەگۆڕێن، بەڵام بیرەوەریی مێژوویی نەتەوەکان دەمێنێتەوە.
ڕۆژهەڵات نابێت لە ڕۆژەکانی شەڕدا ببێتە قوربانی و لە ڕۆژەکانی دانوستاندا لەبیر بکرێت.
لەگەڵ ڕێز بۆ خەڵکی باشوور و بە باوەڕ بە مافی ژیان، ئازادی و کەرامەتی مرۆییی هەموو کوردان،
محەممەدڕەزا ئەسکەندەری
١٣ی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٦
