
مخازن نفت در بندر صلاله عمان پس از حمله به تأسیسات ذخیرهسازی نفت در آتش سوختند. شرکت امنیت دریایی امبری اعلام کرد این تأسیسات ذخیرهسازی در ۱۱ مارس مورد حمله قرار گرفتند. خبرگزاری دولتی عمان اعلام کرد هیچ اختلالی در عرضه نفت وجود نداشته است
یک تحقیق تصویری گسترده رویترز نشان میدهد ایران و نیروهای همسو با آن از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، دستکم ۱۳۵ حمله موشکی و پهپادی به ۸۴ مرکز زیرساختی در کشورهای عربی خلیج فارس انجام دادهاند؛ حملاتی که در بسیاری موارد نه بهصورت پراکنده، بلکه با هدف قرار دادن اجزای بسیار حساس و حیاتی تأسیسات انرژی، بنادر، فرودگاهها، نیروگاهها و صنایع بزرگ صورت گرفته است.
بررسی رویترز نشان میدهد این حملات در عربستان سعودی، امارات، قطر، کویت، عمان، بحرین و عراق رخ داده و توانسته در مواردی زنجیرهای از اختلالهای اقتصادی و فنی ایجاد کند. به نوشته این خبرگزاری، برخی اهداف تنها چند متر عرض داشتهاند یا درون ساختمانهایی قرار داشتهاند که از تصاویر ماهوارهای قابل شناسایی نبودهاند؛ موضوعی که به گفته کارشناسان نشاندهنده سطح بالای شناسایی و هدفگیری است.
یکی از اصلیترین اهداف، بندر فجیره در امارات بوده است؛ بندری که به دلیل قرار گرفتن در خارج از تنگه هرمز، برای دور زدن محدودیتهای عبور از هرمز اهمیت راهبردی دارد. رویترز میگوید از آغاز جنگ، فجیره دستکم ۱۹ بار هدف قرار گرفته و حملات متعدد به مخازن نفت، خطوط انتقال و دو «مانیفولد» اصلی بندر، برای هفتهها عملیات آن را مختل کرده است. در یکی از این حملات، سه مخزن هرکدام با ظرفیت ۲۵۰ هزار بشکه نفت آتش گرفتند و یکی از مسیرهای اصلی انتقال نفت بندر از کار افتاد.
به گفته رویترز، صادرات فرآوردههای نفتی فجیره پس از حمله چهارم مه تقریباً برای یک ماه متوقف شد و تنها یک کشتی از زمان حمله تا اول ژوئن توانست از بندر خارج شود. صادرات فرآوردههای نفتی این بندر تا ماه سپتامبر به سطح عادی بازنگشت.
تأسیسات گاز طبیعی مایع راسلفان قطر نیز از مهمترین اهداف بودهاند. دو «جعبه سرد» که تجهیزات اصلی فرایند مایعسازی گاز را در خود جای میدهند، در حملات ایران آسیب دیدند. مدیرعامل قطرانرژی پیشتر گفته بود تعمیر کامل این تجهیزات ممکن است سه تا پنج سال زمان ببرد. رویترز نوشته است حملات به راسلفان در مقطعی نزدیک به ۲۰ درصد از جریان جهانی گاز طبیعی مایع را تهدید کرده است.
در امارات، نیروگاه هستهای براکه نیز هدف قرار گرفته است. بر اساس تحقیق رویترز، یک ساختمان حاوی تجهیزات برق نیروگاه مورد اصابت قرار گرفت و یکی از چهار رآکتور مجبور شد به ژنراتورهای اضطراری دیزلی متکی شود. آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفته است این حمله نشاندهنده شناخت دقیق از ساختار نیروگاه بوده است. شرکت بهرهبردار نیروگاه اعلام کرده ایمنی هستهای حفظ شده، هیچ نشت رادیواکتیوی رخ نداده و خطری متوجه مردم یا محیط زیست نبوده است.
در کویت، حملات نه تنها پالایشگاهها و بنادر، بلکه نیروگاههای تولید برق و آبشیرینکنها را نیز هدف قرار دادهاند. رویترز میگوید ایران از دوم مارس تا ۲۰ ژوئیه دستکم چهار مورد از هشت مجموعه مشترک برق و آبشیرینکن کویت را هدف قرار داده است. یکی از کارشناسان هشدار داده است که اگر بخش بزرگی از ظرفیت آبشیرینکنهای کویت از کار بیفتد، کشوری که حدود ۹۰ درصد آب آشامیدنی خود را از این تأسیسات تأمین میکند، ممکن است ظرف چند روز یا چند هفته با بحران جدی آب مواجه شود.
حملات همچنین فرودگاهها و زیرساختهای دیجیتال را دربر گرفته است. فرودگاه کویت هشت بار هدف قرار گرفته و مراکز داده آمازون در امارات و بحرین نیز آسیب دیدهاند. در صنایع فلزی، حمله به مجتمع آلومینیوم «الطویله» در امارات تمام ۱۲۶۲ سلول ذوب آن را از کار انداخت و پیشبینی شده است تولید کامل این مجتمع تا سال ۲۰۲۷ به حالت عادی بازنگردد.
عربستان سعودی نیز یکی از اصلیترین میدانهای این جنگ زیرساختی بوده است. حملات به پالایشگاهها، ایستگاههای پمپاژ و خط لوله شرق ـ غرب که نفت عربستان را به دریای سرخ منتقل میکند، بارها صادرات این کشور را مختل کرده است. حمله ۱۰ سپتامبر به این خط لوله، جریان نفت را برای ۱۱ روز متوقف کرد و بخشی از صادرات دوباره به مسیر تنگه هرمز بازگشت. رویترز میگوید حملات مرتبط با ایران از آغاز جنگ به پنج مورد از ۹ پالایشگاه بزرگ عربستان و سه مرکز عمده فرآوری نفت این کشور آسیب زده است.
بر اساس این تحقیق، تولید روزانه نفت عربستان در بیشتر شش ماه نخست جنگ به کمتر از هفت میلیون بشکه سقوط کرده بود، در حالی که پیش از جنگ بیش از ۱۰ میلیون بشکه در روز تولید میکرد. رویترز ارزش این کاهش تولید را با قیمتهای جاری بیش از ۵۰ میلیارد دلار برآورد کرده است.
در همین حال، دولتهای منطقه در بسیاری موارد دامنه خسارتها را کوچکتر از واقعیت توصیف کردهاند. رویترز میگوید در دستکم ۳۴ بیانیه رسمی، خسارتها به «سقوط بقایای موشکها و پهپادهای رهگیریشده» نسبت داده شده است. اما ۱۴ کارشناس و فرد آشنا با زیرساختهای مورد حمله که تصاویر و یافتههای رویترز را بررسی کردهاند، گفتهاند بسیار بعید است آسیب دقیق به تجهیزات حیاتی در دهها مرکز صرفاً نتیجه سقوط تصادفی بقایا باشد.
رویترز برای تهیه این گزارش با ۳۶ نفر آشنا با حملات و زیرساختهای منطقه گفتوگو کرده، تصاویر و ویدئوهای حملات را بررسی کرده و دادههای ماهوارهای راداری، نوری و هواشناسی را با اظهارات رسمی مقایسه کرده است. نتیجه این بررسی، تصویری از جنگی است که در آن زیرساختهای انرژی و اقتصادی به یکی از میدانهای اصلی نبرد تبدیل شدهاند.
تحقیق رویترز همچنین نشان میدهد که تأثیر این حملات تنها به کشورهای خلیج فارس محدود نمانده است. ضربه به فجیره، راسلفان، خطوط لوله عربستان و مراکز فرآوری نفت، قیمت انرژی را در بازار جهانی بالا برده و برخی مسیرهای جایگزین تنگه هرمز را نیز از کار انداخته است. قیمت نفت برنت که پیش از آغاز جنگ حدود ۷۰ دلار بود، در ماههای مارس، آوریل و مه به حوالی یا بالاتر از ۱۲۰ دلار رسید و در زمان انتشار این گزارش حدود ۱۰۶ دلار معامله میشد.
منبع اصلی: تحقیق تصویری رویترز، ۲۳ مهر ۱۴۰۵ / ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶
