کوردانه | گزارش تکمیلی ـ ۱۲ آبان ۱۴۰۵
شاهین شکوهی، دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه تهران که پیش‌تر در جریان اعتراضات دانشجویی بازداشت شده بود، روز یکشنبه ۱۰ آبان در برابر ساختمان فولاد دانشگاه تهران دست به اقدامی شدیداً آسیب‌رسان علیه خود زد. دوستان و شاهدان حادثه از احضارهای مکرر، فشارهای انضباطی، محرومیت از خوابگاه و نگرانی او درباره آینده تحصیلی‌اش سخن می‌گویند. دانشگاه تهران وقوع خودسوزی را تکذیب کرده و وضعیت جسمی این دانشجو را پایدار اعلام کرده است. بااین‌حال، پرسش‌های مهمی درباره برخوردهای انضباطی، شرایط تحصیل و حمایت از دانشجویان در وضعیت بحرانی همچنان بی‌پاسخ مانده است.
چه اتفاقی برای شاهین شکوهی افتاد؟
بر اساس گزارش کانال دانشجویی «تهران-دانشجو»، شاهین شکوهی، دانشجوی مقطع دکتری جامعه‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، روز یکشنبه ۱۰ آبان ۱۴۰۵ در مقابل ساختمان فولاد این دانشگاه اقدام به خودسوزی کرد.
این ساختمان در خیابان ۱۶ آذر تهران قرار دارد و محل استقرار بخش‌هایی از ساختار اداری مرتبط با رسیدگی به پرونده‌های انضباطی دانشجویان است.
منابع دانشجویی اعلام کرده‌اند که شکوهی پیش از این حادثه بارها به کمیته انضباطی احضار شده و با فشارهایی از سوی نهادهای امنیتی خارج از دانشگاه روبه‌رو بوده است.
این گزارش‌ها در رسانه‌هایی از جمله ایران‌اینترنشنال، ایران‌وایر و سازمان حقوق بشری هانا بازتاب یافت.
بااین‌حال، گزارش‌های بعدی روزنامه شرق و اطلاعیه دانشگاه تهران نشان می‌دهد که در توصیف دقیق حادثه باید میان تلاش برای خودسوزی، وقوع آتش‌سوزی و آسیب جسمی ایجادشده تفاوت قائل شد.
روایت دوستان شاهین؛ فشارهای انضباطی و نگرانی از ادامه تحصیل
روزنامه شرق در گزارشی به قلم محمدحسین موسوی، با دو نفر از دوستان شاهین شکوهی به نام‌های سارا و سمیرا گفت‌وگو کرده است.
این دو دانشجو از مجموعه‌ای از مشکلات و فشارهایی سخن گفته‌اند که به ادعای آنان، در ماه‌های گذشته بر شکوهی وارد شده بود.
به گفته دوستان او، شاهین بارها برای پاسخ‌گویی به موضوعات انضباطی و امنیتی احضار شده بود و نسبت به تعهدنامه‌ها و اسنادی که در جریان رسیدگی‌های دانشگاهی از او گرفته شده بود، اعتراض داشت.
یکی از شاهدان به روزنامه شرق گفته است که شکوهی در روز حادثه، در اعتراض به احضارهای مکرر و آنچه رفتار آزاردهنده مسئولان می‌دانست، خواستار بازگرداندن مدارک و تعهدنامه‌های مربوط به پرونده خود شده بود.
دوستان او همچنین مدعی شده‌اند که دانشگاه از ارائه خوابگاه و برخی خدمات رفاهی به این دانشجو خودداری می‌کرد و او حتی در مقاطعی ناچار شده بود شب را خارج از خوابگاه و در پارک سپری کند.
در این گزارش، ادعایی نیز درباره اختلاف بر سر مالکیت یک مقاله علمی مطرح شده است. یکی از دوستان شکوهی مدعی شده که مقاله‌ای متعلق به او توسط یکی از استادان دانشگاه تصاحب شده است.
این ادعا تاکنون به‌طور مستقل تأیید نشده و نباید آن را به‌عنوان تخلف اثبات‌شده یک استاد دانشگاه تلقی کرد.
به گفته دوستان شکوهی، نگرانی درباره احتمال محرومیت از ادامه تحصیل و ناتوانی در تکمیل دوره دکتری از دیگر مسائل مهم زندگی دانشگاهی او بوده است.
اطلاعیه دانشگاه تهران؛ تکذیب وقوع خودسوزی
معاونت فرهنگی و دانشجویی دانشگاه تهران روز دوشنبه ۱۱ آبان در واکنش به انتشار خبر خودسوزی این دانشجو اطلاعیه‌ای صادر کرد.
دانشگاه اعلام کرد که اقدام اولیه دانشجو متوقف شده و حادثه خودسوزی رخ نداده است.
بر اساس این اطلاعیه، دانشجوی یادشده از ناحیه دست دچار جراحت شده و بلافاصله با کمک اورژانس دانشگاه به بیمارستان منتقل شده است.
دانشگاه همچنین تأکید کرده که وضعیت عمومی این دانشجو پایدار و طبیعی گزارش شده است.
در بخش دیگری از اطلاعیه آمده است که هیچ حکم انضباطی برای این دانشجو در کمیته انضباطی دانشگاه وجود ندارد و معاونت فرهنگی و دانشجویی همچنان پیگیر وضعیت و حمایت از اوست.
بااین‌حال، این توضیح رسمی به تمام پرسش‌های مطرح‌شده از سوی دوستان شکوهی پاسخ نمی‌دهد؛ از جمله اینکه آیا احضارهای مکرر صورت گرفته، چه تعهدنامه‌هایی از او دریافت شده و وضعیت بهره‌مندی او از امکانات رفاهی و آموزشی چگونه بوده است.
آخرین وضعیت جسمی شاهین شکوهی
بر اساس گزارش روزنامه شرق، شکوهی پس از دریافت کمک‌های اولیه در درمانگاه ۱۶ آذر، به بیمارستان امام خمینی تهران منتقل شده است.
دوستان او گفته‌اند که هنگام انتقال به بیمارستان هوشیار بوده و وضعیت عمومی او مساعد گزارش شده است.
منابع دانشگاهی نیز از احتمال ترخیص او خبر داده‌اند.
تا زمان تنظیم این گزارش در ۱۲ آبان، خبر مستقلاً تأییدشده‌ای درباره ترخیص قطعی او از بیمارستان یا پایان کامل روند درمان در دست نیست.
همچنین برخی منابع دانشجویی از احتمال برخورد امنیتی یا تشکیل پرونده تازه علیه شکوهی ابراز نگرانی کرده‌اند، اما وقوع چنین اقدامی پس از حادثه هنوز به‌طور مستقل تأیید نشده است.
سابقه بازداشت در اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴
شاهین شکوهی پیش از این حادثه نیز سابقه بازداشت در جریان اعتراضات دانشجویی را داشته است.
روز سه‌شنبه ۹ دی‌ماه ۱۴۰۴، هم‌زمان با گسترش اعتراضات در تهران، گزارش‌هایی از بازداشت تعدادی از دانشجویان دانشگاه تهران و دانشگاه صنعتی شریف منتشر شد.
در میان دانشجویانی که نام آنان در گزارش‌های بازداشت آمده بود، شاهین شکوهی، عارف هادی‌نژاد، مبین امینیان، مانی ایدی و ابوالفضل مروتی حضور داشتند.
بر اساس گزارش ایران‌وایر در ۱۰ دی‌ماه ۱۴۰۴، این پنج دانشجو پس از حدود یک روز بازداشت آزاد شدند.
همچنین در گزارش‌های دیگری از بازداشت شایان آدمی دهکردی و تعدادی دیگر از دانشجویان دانشگاه تهران نام برده شده بود.
بازداشت‌های دی‌ماه نشان می‌دهد که نام شاهین شکوهی پیش از حادثه اخیر نیز در گزارش‌های مربوط به برخوردهای امنیتی با دانشجویان مطرح بوده است.
شاهین شکوهی؛ دانشجویی که پیش‌تر از فعالیت داوطلبانه او گزارش شده بود
نکته قابل توجه دیگر در پیشینه شاهین شکوهی، گزارشی است که خبرگزاری فارس در مردادماه ۱۳۹۹ درباره فعالیت‌های داوطلبانه او منتشر کرده بود.
بر اساس بازتاب این گزارش در رسانه‌های داخلی، خبرگزاری فارس در آن زمان از شکوهی به‌عنوان دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه تهران و فردی با رتبه برتر علمی یاد کرده بود.
در آن گزارش آمده بود که او در دوران شیوع ویروس کرونا، در قالب فعالیت‌های داوطلبانه گروه جهادی «مسرور»، در امور مربوط به غسل و آماده‌سازی پیکر بیش از ۳۰ نفر از جان‌باختگان کرونا در استان فارس مشارکت داشته است.
این پیشینه، جنبه دیگری از زندگی فردی و اجتماعی او را نشان می‌دهد؛ دانشجویی که نامش پیش‌تر در گزارش‌های مربوط به فعالیت‌های داوطلبانه مطرح شده بود، اکنون موضوع نگرانی درباره وضعیت سلامت و آینده تحصیلی‌اش شده است.
پرسش‌های بی‌پاسخ درباره مسئولیت دانشگاه
صرف‌نظر از اختلاف میان روایت دانشجویان و اطلاعیه رسمی دانشگاه تهران، حادثه اخیر پرسش‌هایی جدی درباره سازوکار رسیدگی به مشکلات دانشجویان مطرح می‌کند.
اگر ادعای احضارهای مکرر، محرومیت از امکانات رفاهی و نگرانی از جلوگیری از ادامه تحصیل درست باشد، مسئولان دانشگاه باید درباره مبنای قانونی و اداری این اقدامات توضیح دهند.
همچنین ضروری است روشن شود که چه سازوکاری برای رسیدگی به اعتراض دانشجویان نسبت به پرونده‌های انضباطی، تعهدنامه‌ها و رفتار مأموران حراست وجود دارد.
از سوی دیگر، نمی‌توان بدون بررسی مستقل، مجموعه مشکلات مطرح‌شده را علت قطعی اقدام آسیب‌رسان شاهین شکوهی دانست. بررسی شرایط این حادثه نیازمند شنیدن روایت خود او، اظهارات شاهدان، بررسی اسناد و ارائه پاسخ شفاف مسئولان است.
رسیدگی به چنین بحرانی نباید صرفاً به تأیید یا تکذیب وقوع خودسوزی محدود شود.
سلامت جسمی و روانی دانشجو، امکان ادامه تحصیل، دسترسی به خدمات درمانی و رفاهی و رسیدگی بی‌طرفانه به شکایت‌های احتمالی او باید در اولویت قرار گیرد.
سخن پایانی
حادثه شاهین شکوهی بار دیگر توجه افکار عمومی را به رابطه میان دانشجویان، نهادهای انضباطی، حراست دانشگاه و نهادهای امنیتی جلب کرده است.
دانشگاه باید محیطی برای آموزش، پژوهش، نقد و گفت‌وگو باشد؛ محیطی که در آن اختلاف‌نظر و اعتراض دانشجو از مسیرهای قانونی و شفاف رسیدگی شود.
رادیو کوردانه بر ضرورت روشن‌شدن تمام ابعاد این حادثه، انتشار اطلاعات معتبر درباره وضعیت سلامت شاهین شکوهی، رسیدگی مستقل به ادعاهای مطرح‌شده و فراهم‌کردن شرایط امن برای ادامه تحصیل و درمان او تأکید می‌کند.
پرسش اساسی همچنان پابرجاست:
آیا مسئولان دانشگاه تهران تنها به تکذیب وقوع خودسوزی بسنده خواهند کرد، یا درباره شرایط و فشارهایی که دوستان این دانشجو از آن سخن می‌گویند نیز توضیح خواهند داد؟