محەممەدڕەزا ئەسکەندەری، چالاکوانی سیاسیی کورد و بەڕێوەبەری ڕادیۆ و ماڵپەڕی “کوردانە”، لە نامەیەکی کراوەدا کە ئاراستەی خەڵک، حیزبەکان و نوخبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان کراوە، وێڕای هۆشداریدان لەبارەی هەوڵەکانی ڕەوتی سەڵتەنەتخواز بۆ گەڕانەوە بۆ دەسەڵات، داوای پێکهێنانی “بەرەی یەکگرتووی نیشتمانی و بەرگری” و دامەزراندنی “سوپای نیشتمانیی کوردستان”ی کرد.
بەپێی ڕاپۆرتی کوردانە، ئەم چالاکوانە سیاسییە لە نامەکەیدا کە لە ڕێکەوتی ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ بڵاو کراوەتەوە، جەختی لەسەر ئەوە کردووەتەوە کە لە دۆخی هەستیاری ئێستای ئێران و ناوچەکەدا، یەکگرتوویی نیشتمانی، سیاسی و بەرگری “پێویستییەکی مێژووییە” بۆ پاراستنی دەستکەوتەکانی گەلی کورد. ناوبراو ڕەتکردنەوەی هەرچەشنە سیستەمێکی بنەماڵەیی (میراتی) بە پێویست زانی و داوای کرد بەپەلە کۆمەڵەیەکی سیاسیی گشتگیر پێک بێت.
ئەسکەندەری لە بەشێکی نامەکەیدا بە توندی ڕەخنەی لەو ڕەوتانە گرت کە بە میحوەرییەتی ڕەزا پەهلەوی چالاکی دەکەن. ئەو ئەم لایەنانەی تۆمەتبار کرد کە بە بەکارهێنانی سەرچاوە داراییەکانی سەردەمی پەهلەوی و دروشمی “جاوید شا”، بەدوای زیندووکردنەوەی سیستەمێکەوەن کە بەرپرسیار بووە لە سەرکوتکردنی ڕێبەرانی کورد.
لە بەراوردکردنی هەردوو ڕژێمی پەهلەوی و کۆماری ئیسلامیدا، محەممەدڕەزا ئەسکەندەری نووسیویەتی: “بۆ من ساواک و گاردی جاویدانی شا هیچ جیاوازییەکیان لەگەڵ سوپای پاسدارانی ئیسلامی نییە. بۆ من خەڵخاڵی و تارانی و سابتی یەک ماهییەتیان هەیە.”
ناوبراو جەختی کردەوە کە خەباتی ئەو دژی هەردوو دیکتاتۆرییەکە بووە و دیاردەکانی وەک سانسۆر، سەرکوتکردنی حیزبەکان و لەسێدارەدانی زیندانیانی سیاسی لە هەردوو سەردەمدا خاوەنی یەک ماهییەتن.
سەبارەت بە ئەگەری هەرچەشنە هاوپەیمانییەک لەگەڵ ڕەزا پەهلەوی، ئەسکەندەری مەرجی داناوە و ڕایگەیاندووە کە ناوبراو تەنیا کاتێک دەتوانێت ببێتە لایەنی گفتوگۆ یان هاوپەیمانی، کە بە فەرمی و ئاشکرا “کوشتاری قازی محەممەد و یارانى و سەرکوتکردنی کۆماری کوردستان” مەحکووم بکات. هەروەها دەبێت ڕەزا پەهلەوی نەک وەک میراتگری تاج و تەخت، بەڵکوو وەک سیاسەتمەدارێک لە چوارچێوەیەکی نامیراتیدا چالاکی بکات.
لە بەشێکی دیکەی نامەکەدا، نووسەر داوای لە هەموو نەتەوەکانی ئێران کردووە بۆ گەیشتن بە ئێرانێکی “ئازاد، دیموکراتیک و فیدراڵ” یەک بگرن، بەڵام ڕووی قسەکانی بەتایبەت لە حیزبەکان و ناوەندە مەدەنییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بووە. ئەو هۆشداریی دا کە هەرچەشنە دواکەوتنێک لە دروستکردنی هاوگرایی سیاسی، ڕەنگە ببێتە هۆی سەپاندنی دیکتاتۆرییەکی دیکە بەسەر گەلدا.
محەممەدڕەزا ئەسکەندەری لە کۆتایی نامەکەیدا پرۆژەیەکی بۆ ئاییندەی بەرگریی کوردستان خستووەتە ڕوو و نووسیویەتی: “بەرەو سوپای نیشتمانیی کوردستان – ڕۆژهەڵات، بە میحوەرییەتی پێشمەرگەی حیزبەکان و هێزە بەرگرییە ڕێکخراوەکانی نەتەوەی کورد.” ئەو داوای لە ڕێبەران و ڕووناکبیرانی کورد کرد پێش ئەوەی درەنگ بێت، هەنگاو بۆ دروستکردنی چوارچێوەیەکی هاوبەشی بەرگری و سیاسی بنێن.
محمدرضا اسکندری، فعال سیاسی کورد مدیر رادیو وبسایت کوردانه با انتشار نامهای سرگشاده خطاب به مردم، احزاب و نخبگان «روژهلات کوردستان»، نسبت به تلاش جریانهای سلطنتطلب برای بازگشت به قدرت هشدار داد.
وی در این نامه که در تاریخ ۱۰ ژانویه ۲۰۲۶ منتشر شد، ضمن رد هرگونه نظام موروثی، بر ضرورت فوری ایجاد یک مجمع فراگیر سیاسی و تشکیل «ارتش ملی کردستان» برای دفاع از دستاوردهای تاریخی مردم کُرد تأکید کرد.
به گزارش کوردانه، محمدرضا اسکندری در این بیانیه با اشاره به شرایط حساس کنونی ایران و منطقه، وحدت ملی، سیاسی و دفاعی را یک «ضرورت تاریخی» خواند. او با انتقاد شدید از جریانهایی که با محوریت رضا پهلوی فعالیت میکنند، آنها را متهم کرد که با استفاده از منابع مالی باقیمانده از دوران پهلوی و با شعار «جاوید شاه»، در پی احیای نظامی هستند که مسئول سرکوب رهبران کور بوده است.
اسکندری در بخشی از نامه خود با مقایسه عملکرد دو نظام پهلوی و جمهوری اسلامی نوشت: «برای من ساواک و گارد جاویدان شاه با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تفاوتی ندارد. برای من خلخالی با تهرانی و ثابتی یکی است.»
وی تأکید کرد که مبارزه او علیه هر دو دیکتاتوری بوده و سانسور، سرکوب احزاب و اعدام زندانیان سیاسی در هر دو دوره دارای ماهیتی یکسان است.
این فعال سیاسی، هرگونه ائتلاف با رضا پهلوی را مشروط به برائت رسمی و علنی وی از عملکرد پدر و پدربزرگش دانست.
اسکندری تصریح کرد که رضا پهلوی تنها زمانی میتواند طرف گفتوگو یا ائتلاف باشد که «کشتار قاضی محمد و یارانش و سرکوب جمهوری کوردستان» را محکوم کرده و نه بهعنوان وارث تاج و تخت، بلکه بهعنوان یک سیاستمدار در ساختاری غیرموروثی فعالیت کند.
در ادامه این نامه، نویسنده ضمن فراخواندن تمام اقوام ایرانی به اتحاد برای دستیابی به ایرانی «آزاد، دموکراتیک و فدرال»، خطاب اصلی خود را متوجه احزاب و نهادهای مدنی کوردستان ایران کرد.
او هشدار داد که تعلل در ایجاد همگرایی سیاسی ممکن است به تحمیل دیکتاتوری دیگری منجر شود.
محمدرضا اسکندری در پایان نامه خود، طرحی را برای آیندهٔ دفاعی کردستان پیشنهاد داد و نوشت: «پیش به سوی ارتش ملی کوردستان روژهلات، با محوریت پیشمرگان احزاب و نیروهای دفاعی سازمانیافتهٔ ملت کورد.»
او از رهبران و روشنفکران کورد خواست تا پیش از آنکه دیر شود، در مسیر ایجاد یک چارچوب مشترک دفاعی و سیاسی گام بردارند.