در حالی که غرب کوردستان (روژآوا) و مناطق شمال و شرق سوریه با یکی از پیچیدهترین بحرانهای امنیتی و انسانی سالهای اخیر روبهرو شدهاند، گزارشها از درگیریهای شدید میان نیروهای دموکراتیک سوریه (هسد) و گروههای مسلح وابسته به دمشق حکایت دارد. همزمان با تشدید درگیریها در کوبانی و رقه، موجی از آوارگی غیرنظامیان شکل گرفته و کشورهای همسایه نظیر عراق و ترکیه تدابیر امنیتی خود را در مرزها افزایش دادهاند.
مرکز رسانهای نیروهای دموکراتیک سوریه (هسد) اعلام کرد که بامداد امروز سهشنبه، ۲۰ ژانویه ۲۰۲۶ (۳۰ دی ۱۴۰۴)، نیروهای این گروه موفق شدند حملات سنگین گروههای مسلح وابسته به حکومت دمشق را در محورهای جنوبی کوبانی دفع کنند. طبق این بیانیه، درگیریها از ساعت ۳:۰۰ بامداد تا ۶:۰۰ صبح در محور «سرین» و همچنین «ابو سره» و روستای «خان ممد» جریان داشت که در پی آن، چندین خودروی نظامی و زرهی مهاجمان منهدم شد و آنان ناچار به عقبنشینی شدند.
در جبههای دیگر، وضعیت در زندان «اقتان» در شمال رقه که محل نگهداری زندانیان داعش است، بسیار بحرانی گزارش شده است. گروههای مسلح پس از محاصره و توپباران این زندان، جریان آب را بهطور کامل قطع کردهاند. مقامات هسد هشدار دادهاند که این اقدام، علاوه بر ایجاد قحطی آب و کمبود دارو، جان زندانیان را به خطر انداخته و مسئولیت هرگونه پیامد امنیتی یا شورش احتمالی داعشیها بر عهدهی حکومت دمشق خواهد بود. همزمان، درگیریها در مناطق رقه، شدادی و عین عیسی با شدت ادامه دارد.
هشدار نسبت به فاجعهی انسانی و موج گستردهی آوارگان
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل (UNHCR) در گزارشی رسمی اعلام کرد که هزاران نفر از ساکنان مناطق درگیر در شمال شرق سوریه آواره شدهاند. این نهاد بینالمللی بر تلاش برای رساندن کمکهای فوری به آسیبدیدگان تأکید کرده است.
همسو با این نگرانیها، سازمان بینالمللی «چنج» به نقل از فعالان مدنی هشدار داد که شهرهای حسکه، قامیشلو و کوبانی در آستانهی یک فاجعهی انسانی تمامعیار قرار دارند. در بیانیهی این سازمان آمده است که شهروندان غیرنظامی، بهویژه در مناطق کوردستانی، تحت فشار خشونتهای سیستماتیک و کوچ اجباری قرار گرفتهاند و خدمات اولیه در این شهرها کاملاً فلج شده است. فعالان حقوق بشری همچنین نسبت به خطر فرار تروریستهای داعش از زندانها و بازگشت ناامنی به منطقه و جهان هشدار دادهاند.
بسیج عمومی و حمایتهای سیاسی-نظامی
در پی تشدید حملات، رهبران و فرماندهان کورد واکنشهای تندی نشان دادهاند. مراد قرهیلان، عضو کمیتهی اجرایی پارت کارگران کوردستان (پکک)، با انتشار پیامی حملات گروههای مسلح (که آنها را وابسته به تحریرالشام و تحت حمایت ترکیه دانست) محکوم کرد و گفت: «مردم غرب کوردستان را تنها نخواهیم گذاشت و هر اقدامی که لازم باشد برای دفاع از دستاوردهای کوردستان انجام میدهیم.»
همزمان، گزارشها حاکی از بسیج عمومی مردم در شهرهای غرب کوردستان است که سلاح به دست گرفته و در کنار نیروهای هسد به دفاع از شهرهای خود پرداختهاند. فوزا یوسف، از اعضای ارشد پارت اتحاد دموکراتیک (PYD)، طی فراخوانی از جوانان شمال و جنوب کوردستان خواسته است برای دفاع از «کرامت ملی» مرزها را درنوردیده و به یاری برادران خود بشتابند.
در عرصهی دیپلماسی نیز مظلوم عبدی، فرماندهی کل نیروهای دموکراتیک سوریه، برای رایزنی با احمد شرع وارد دمشق شده است، هرچند تاکنون جزئیاتی از نتایج این گفتگوها منتشر نشده است.
دیپلماسی منطقهای و رایزنی با دولت آمریکا
تحولات سوریه محور اصلی دیدار هاکان فیدان، وزیر امور خارجهی ترکیه و تام باراک، نمایندهی ویژهی دولت آمریکا در امور سوریه بود. این دیدار امروز در آنکارا برگزار شد. اگرچه جزئیات دقیق مذاکرات افشا نشده، اما حضور فرستادهی دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نشاندهندهی اهمیت راهبردی این تحولات برای کاخ سفید است.
در همین حال، دولت ترکیه موضعی هشدارآمیز اتخاذ کرده است. علی یرلیکایا، وزیر امور داخلی ترکیه، اعلام کرد که آنکارا تحولات سوریه را با دقت زیر نظر دارد و اجازهی هیچگونه «تحریک یا تهدید امنیتی» را در مرزهای خود نخواهد داد.
تدابیر شدید امنیتی در مرزهای عراق
عراق نیز برای جلوگیری از سرایت بحران، نیروهای خود را به حالت آمادهباش درآورده است. سپهبد عبدالامیر رشید یارالله، رئیس ستاد ارتش عراق، در رأس هیئتی بلندپایه از نوار مرزی با سوریه بازدید کرد.
ثابت عباسی، وزیر دفاع عراق، طی بیانیهای تأکید کرد: «امنیت عراق خط قرمز ماست.» وی با اشاره به خطر نفوذ عناصر داعش از خاک سوریه، اطمینان داد که نیروهای مسلح عراق با طرحهای دقیق نظامی، اجازهی هیچگونه تعرضی را به خاک این کشور نخواهند داد و مرزها تحت کنترل کامل قرار دارند.
کوردستان 24