از احکام سنگین قضایی تا سایه «اقدام» نظامی بر مذاکرات هستهای
در شرایطی که دستگاه قضایی جمهوری اسلامی به صدور احکام سنگین علیه فعالان مدنی ادامه میدهد، تحولات همزمان در عرصه دیپلماسی هستهای و افزایش تهدیدهای منطقهای، تصویری از تشدید بحران در سطوح داخلی و خارجی ارائه میدهد؛ بحرانی که مقامهای رسمی میکوشند آن را با ادبیات «ایستادگی» و «عدم عقبنشینی» مدیریت کنند.
حکم زندان و تبعید برای نرگس محمدی
نرگس محمدی که از آذرماه بازداشت شده است، بنا بر اعلام مصطفی نیلی، وکیل دادگستری، مجموعاً به هفت سال و نیم حبس محکوم شده است. بر اساس این حکم، او به اتهام «اجتماع و تبانی» به شش سال زندان و به اتهام «فعالیت تبلیغی» به یک سال و نیم حبس محکوم شده است.
علاوه بر مجازات زندان، دادگاه دو سال ممنوعیت خروج از کشور و دو سال تبعید به شهرستان خوسف را نیز بهعنوان مجازات تکمیلی تعیین کرده است. صدور این حکم در ادامه روند برخورد قضایی با فعالان مدنی و سیاسی، بار دیگر توجه نهادهای حقوق بشری را به وضعیت حقوق بشر در ایران جلب کرده است.
مذاکرات هستهای؛ تأکید تهران بر خطوط قرمز
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، درباره مذاکرات اخیر ایران و آمریکا در مسقط اعلام کرد که این گفتوگوها از نظر تهران «غیرمستقیم» بوده و هیچ دیدار رسمی مستقیمی با هیئت آمریکایی انجام نشده است. به گفته او، ارتباط مستقیم صرفاً در حد «نزاکت دیپلماتیک و دست دادن» بوده است.
عراقچی ادامه مذاکرات را منوط به ارزیابی «میزان جدیت» آمریکا دانست و تصریح کرد که در صورت تداوم، گفتوگوها «صرفاً بر موضوع هستهای» متمرکز خواهد بود. او تأکید کرد که موضوعاتی مانند برنامه موشکی یا سیاستهای منطقهای جمهوری اسلامی «نه در دستور کار بوده و نه خواهد بود».
وزیر خارجه جمهوری اسلامی همچنین اعلام کرد که «غنیسازی صفر» برای ایران پذیرفتنی نیست و به رسمیت شناختن حق غنیسازی را شرط اصلی موفقیت مذاکرات با آمریکا دانست.
حاشیه حضور فرمانده سنتکام
عراقچی در واکنش به گزارشها درباره حضور دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، همزمان با مذاکرات در مسقط گفت که این موضوع «هیچ تفاوتی در اصل قضیه ایجاد نکرده است». با این حال، او تأکید کرد که ایران با حضور یک مقام نظامی در روند مذاکرات مخالفت کرده و این موضع را به طرف آمریکایی اعلام کرده است.
پیشتر روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داده بود که فرمانده سنتکام در ترکیب هیئت آمریکایی حضور داشته است؛ گزارشی که انتقاد برخی جریانهای داخلی حامی دولت پزشکیان را نیز برانگیخت.
سایه گزینه نظامی و تندتر شدن مواضع
همزمان با تحولات دیپلماتیک، مواضع مقامهای اسرائیلی و برخی چهرههای نزدیک به قدرت در ایران، از پررنگ بودن سناریوی «اقدام نظامی» حکایت دارد.
مهدی محمدی، مشاور رئیس مجلس، در واکنش به دیدار پیشروی بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ نوشت که گفتوگوهای آنها درباره «مذاکرات» نخواهد بود، بلکه محور اصلی آن «عملیات» است. دفتر نخستوزیر اسرائیل نیز اعلام کرده که این دیدار با تمرکز بر ایران و روند مذاکرات انجام میشود.
در همین راستا، الی کوهن، وزیر انرژی اسرائیل، هرگونه توافق احتمالی میان واشنگتن و تهران را «بیارزش» خوانده و تغییر رژیم در ایران را بهعنوان گزینهای مطلوب مطرح کرده است. او همچنین تأکید کرده که حتی در صورت دستیابی به توافق، اسرائیل در صورت احساس تهدید، دست به اقدام خواهد زد.
گفتمان «ایستادگی» و حذف منتقدان
در داخل کشور، عباس عراقچی در سخنرانیای خطاب به حامیان حکومت اعلام کرد که «ترسیدن در این شرایط سم مهلک است» و هشدار داد که عقبنشینی پایانی ندارد. این سخنان همزمان با اظهارات غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضائیه، مطرح شد که منتقدان داخلی و امضاکنندگان بیانیههای اعتراضی علیه جمهوری اسلامی را به «همصدایی با اسرائیل و آمریکا» متهم کرد.