گزارش تازه نیویورکتایمز نشان میدهد بخشی از راست آمریکا و حزب جمهوریخواه، پس از جنگ اخیر و تلاش دونالد ترامپ برای دفاع از توافق مقدماتی با ایران، در حال فاصله گرفتن از نگاه سنتی و سرسختانه به تهران است.
گزارش تازه نیویورکتایمز نشان میدهد در بخشی از راست آمریکا و حزب جمهوریخواه، نگاه سنتی و سختگیرانه نسبت به ایران در حال تغییر است؛ تغییری که با تلاش دونالد ترامپ برای دفاع از توافق مقدماتی صلح با ایران آشکارتر شده و اکنون از حلقه نزدیک به او فراتر رفته است.
در سیاست خارجی جمهوریخواهان آمریکا، حکومت ایران برای دههها یکی از دشمنان اصلی و نماد «بدترینِ بدترینها» معرفی میشد. این نگاه در دوران جورج بوش پسر، با تعبیر «محور شرارت»، به یکی از پایههای سیاست خارجی راست آمریکا تبدیل شد. اما اکنون، بهویژه پس از جنگ اخیر و تلاش دولت ترامپ برای خروج از آن از مسیر توافق، لحن بخشی از راست آمریکا تغییر کرده است. در این نگاه تازه، ایران دیگر فقط حکومتی نیست که باید شکست داده شود، بلکه کشوری عملگرا معرفی میشود که آمریکا ناچار است با آن زندگی و معامله کند.
به نوشته نیویورکتایمز، این تغییر بیش از همه با خود ترامپ آغاز شده است. او که در آغاز جنگ، رهبران ایران را «مردمانی بسیار سخت و وحشتناک» خوانده بود، هفته گذشته از آنان به عنوان «افرادی قوی و باهوش» یاد کرد. اما گزارش تأکید میکند این چرخش فقط به شخص ترامپ محدود نیست. جی.دی. ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، به یکی از مدافعان اصلی این رویکرد تبدیل شده و بخشی از محافظهکاران انزواطلب، و حتی شماری از چهرههایی که پیشتر به جریانهای تندرو نزدیک بودند، اکنون با لحنی نرمتر درباره ایران سخن میگویند.
این تغییر هنوز قطعی و تثبیتشده نیست. بسیاری از جمهوریخواهان همچنان موضعی تند علیه ایران دارند و خود ترامپ نیز هر از گاهی تهدید کرده است که جنگ میتواند از سر گرفته شود. با این حال، نیویورکتایمز مینویسد مصاحبهها نشان میدهد چرخش کنونی فقط ناشی از میل ترامپ به پایان دادن به جنگ نیست، بلکه ریشه در تحول نسلی در حزب جمهوریخواه، کاهش حمایت بیچونوچرا از اسرائیل در میان جوانترهای راست آمریکا، و نوعی پذیرش ناخواسته توان حکومت ایران در تاب آوردن در برابر بمبارانهای سنگین دارد.
کرت میلز، مدیر اجرایی نشریه محافظهکار آمریکایی، در توضیح پیام تازه ترامپ به هوادارانش میگوید: «ایران از خودش دفاع کرد؛ خوب کرد.» به گفته او، در نتیجه آمریکا دیگر علاقه چندانی ندارد که برای پایین کشیدن ایران وارد جنگی بیپایان شود. این نشریه از سنت محافظهکاری انزواطلب در آمریکا میآید؛ سنتی که با جنگهای عراق و افغانستان بار دیگر در میان نسل جوانتر جمهوریخواهان نیرو گرفته است.
استیون بنن، مشاور پیشین ترامپ، نیز رئیسجمهور آمریکا را «معاملهگر و عملگرا» توصیف کرده و گفته است ترامپ اکنون میداند که قرار نیست در بندرعباس مراسم تسلیم ایران برگزار کند. او با اشاره به تاریخ ایران باستان و جنگهای ایران با یونان و روم، مقاومت ایران را به سنتی دیرپا پیوند داده و نوشته است که ایرانیان «به زمین میروند و سخت سنگر میگیرند».
در برابر این نگاه تازه، جریانهای تندروتر جمهوریخواه همچنان توافق با ایران را خطرناک میدانند. تد کروز، سناتور جمهوریخواه ایالت تگزاس، گفته است ترامپ درباره ایران «مشاوره بد» دریافت میکند و دادن میلیاردها دلار به «دیوانگان دینسالار» را خطایی بزرگ خوانده است. تیم شیهی، سناتور جمهوریخواه ایالت مونتانا، نیز گفته است رهبران ایران همچنان «میخواهند ما را بکشند».
با وجود این، حتی در سنا، که پایگاه سنتی سیاستهای تهاجمی محافظهکاران بوده، تغییر لحن محسوس است. راجر مارشال، سناتور جمهوریخواه کانزاس، که پیشتر مذاکره با تهران را تقریباً ناممکن میدانست، اکنون گفته است ایران میتواند موشک داشته باشد، زیرا باید بتواند از خود دفاع کند. او همزمان تأکید کرده است نمیخواهد «مدافع ایران» به نظر برسد، اما شعار «نه به جنگهای ابدی» را دلیل ضرورت مذاکره برای خروج آمریکا از جنگ دانسته است.
نیویورکتایمز این تغییر را با دادههای نظرسنجی نیز توضیح میدهد. بر اساس نظرسنجی این روزنامه و مؤسسه سیینا، ۵۳ درصد از هواداران بالقوه جمهوریخواه زیر ۴۵ سال با جنگ ایران مخالف بودهاند، در حالی که این رقم در میان افراد ۴۵ ساله و بالاتر فقط ۲۲ درصد بوده است. همچنین ۵۴ درصد از جمهوریخواهان جوانتر گفتهاند ترامپ بیش از حد از اسرائیل حمایت کرده است، در حالی که این نظر در میان نسل مسنتر جمهوریخواه فقط ۱۶ درصد بوده است. نزدیک به سهچهارم جمهوریخواهان زیر ۴۵ سال نیز گفتهاند آمریکا باید توجه کمتری به مشکلات خارج از کشور نشان دهد.
در این میان، تاکر کارلسون، مجری پیشین فاکسنیوز و از بلندترین صداهای راست مخالف جنگ، به چهرهای اثرگذار در این تغییر بدل شده است. او در گفتوگویی با تریتا پارسی، از بنیانگذاران مؤسسه کوئینسی، گفته است ایران به دلیل توانایی خود در بستن تنگه هرمز، از جنگ به عنوان «یک قدرت بزرگ جهانی» بیرون خواهد آمد. پارسی نیز گفته است از آغاز جنگ به مقامهای دولت ترامپ هشدار داده بود که ورود به جنگ با ایران اشتباه است.
بر اساس این گزارش، آنچه اکنون در راست آمریکا رخ میدهد فقط اختلافی تاکتیکی بر سر یک توافق نیست؛ بلکه نشانهای از تغییر عمیقتر در نگاه بخشی از محافظهکاران آمریکایی به نقش آمریکا در جهان است. برای این جریان، مسئله اصلی دیگر لزوماً شکست ایران نیست، بلکه پرهیز از جنگی تازه و پرهزینه در خاورمیانه است؛ جنگی که پیامدهای آن نه فقط بر سیاست داخلی آمریکا، بلکه بر امنیت خلیج فارس، بازار انرژی اروپا و آسیا و جایگاه اسرائیل در محاسبات جمهوریخواهان اثر میگذارد.
نیویورکتایمز در پایان نتیجه میگیرد هنوز نمیتوان گفت این تغییر پایدار خواهد ماند یا نه. ترامپ همچنان میتواند مسیر خود را عوض کند و بخش بزرگی از حزب جمهوریخواه هنوز به سیاستهای سختگیرانه علیه ایران وفادار است. اما همین که در دل راست آمریکا، مخالفت با جنگ ایران دیگر مانند گذشته تابو نیست، خود نشانهای مهم از جابهجایی در یکی از ستونهای قدیمی سیاست خارجی جمهوریخواهان به شمار میآید.
منبع خبر:
نیویورکتایمز