بنا بر دادههای تجمیعی هرانا، شمار جانباختگانِ تأییدشده به ۵۱۳۷ نفر و مواردِ در حال بررسی به ۱۲,۹۰۴ نفر رسیده است. همچنین دستکم ۷۴۰۲ نفر در جریان اعتراضات دچار جراحات شدید شده و مجموع بازداشتها به ۲۷,۷۹۷ نفر افزایش یافته است. این آمارها در شرایطی ثبت شده که همزمان قطعی و اختلال اینترنت در سراسر ایران وارد سومین هفته خود شده است.
به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، در روز پنجشنبه، روند تحولات بیش از آنکه با کاهش تنش همراه باشد، در سه محور اصلی تداوم یافت: ۱) استمرار محدودیت ارتباطات و گزارش نتبلاکس از ورود قطعی به سومین هفته (۳۴۸ ساعت)، ۲) گسترش بازداشتها و احضارها و برجستهشدن پروندههای امنیتی و “اعترافات اجباری”، و ۳) تشدید واکنشهای بینالمللی با محوریت نشست ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل و تصویب قطعنامه تمدید مأموریت گزارشگر ویژه و کمیته حقیقتیاب.
قطع اینترنت همچنان ادامه دارد. بر اساس اعلام نتبلاکس، قطعی سراسری اینترنت در ایران وارد سومین هفته شده و به ۳۴۸ ساعت رسیده است. نتبلاکس در عین اشاره به «افزایش اندک اتصال»، از نشانههایی درباره تلاش برای ایجاد ترافیک جعلی و القای بازگشت گسترده اینترنت سخن گفته است.
همزمان، گزارشهای رسانهای نیز تصویر مشابهی ارائه میدهد: از یک سو، برخی کاربران در بازههای کوتاه امکان اتصال محدود پیدا کردهاند، اما از سوی دیگر، نهادهای رصدکننده میگویند این اتصال پایدار و فراگیر نیست و نشانههای «نمایش بازگشت اینترنت» در دادهها دیده میشود.
در سطح پیامدها، ادامه قطعی اینترنت دو اثر مستقیم برای روند اعتراضات دارد:
- کاهش سرعت و دقت مستندسازی نقض حقوق بشر (از جمله شناسایی قربانیان، ثبت زمان/مکان رخدادها، و ارتباط خانوادهها با رسانهها و نهادهای مدنی).
- تغییر شکل اعتراضات و کنشگری؛ با محدودشدن ابزارهای هماهنگی، بخشی از کنشها به اشکال پراکندهتر، محلیتر و کمهزینهتر منتقل میشود و همزمان، امکان انتشار سریع هشدارها درباره خطر بازداشت یا خشونت میدانی کاهش مییابد.
همچنین در نشستهای بینالمللی امروز نیز «قطع اینترنت» بهعنوان یکی از مصادیق اصلی نقض حقوق بشر برجسته شد و شورای حقوق بشر سازمان ملل، در متن مطالبات و انتظارها، بر ضرورت بازگرداندن دسترسی شهروندان به اینترنت تأکید کرده است.
بازداشتهای مربوط به اعتراضات اخیر همچنان ادامه دارد. بر اساس گزارش منتشرشده، دستکم ۲۲ شهروند در شهرهای کرمان، تهران، سمنان و لومار در ایلام بازداشت شدند و همزمان، ویدیویی از “اعترافات اجباری” پنج تن از شهروندان منتشر شد؛ ویدیویی که شرایط ضبط آن نامشخص اعلام شده است. همچنین خبر بازداشت عبدالرضا قندهاری (معلم) و محسن باویر در روزهای اخیر در نیشابور و آبدانان منتشر شده است.
در کنار آمارها و بازداشتهای پراکنده، بازداشتهای شاخص نیز بخشی از تصویر روز بیستوهفتم را ساخت. هرانا گزارش داد آرتین غضنفری، شهروند بهائی و عکاس خبری، در تاریخ ۲۹ دیماه در منزل شخصی خود در تهران بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده است. همزمان با بازداشت، محل سکونت و کار او تفتیش شده و شماری از وسایل الکترونیکی، کتابها و تجهیزات کاری و شخصی او ضبط شده است.
در گزارش دیگری نیز به بازداشتهای موردی اشاره شده است: سعید درودی (دانشجو) در تهران، دانیال بهرامی در جوانرود، وحید لطیفنژاد و یزدان عزیزی در ایلام بازداشت شدهاند. افزون بر این، فرمانده سپاه عبدالعظیم شهرستان ری از بازداشت پنج نفر در این شهرستان تحت عنوان «لیدرهای اعتراضات» خبر داده است.
رسانههای حکومتی نیز از بازداشتهای گسترده خبر دادهاند؛ از جمله گزارشهایی درباره بازداشت ۱۴۸ نفر در همدان با اتهاماتی نظیر «ساخت و توزیع نارنجک دستی» و نسبتدادن ارتباط به «اسرائیل و شبکه ایران اینترنشنال»، و نیز خبر بازداشت «سه تیم چهار نفره تخریب اموال عمومی» و دو شهروند خارجی.
سازمان اطلاعات سپاه در روایت رسمی خود از بازداشت و احضار ۷۳۵ نفر و نیز «دعوت و ارشاد ۱۱ هزار نفر» سخن گفته و همزمان ادعاهایی درباره کشف سلاح و شناسایی شبکههای مرتبط با سرویسهای بیگانه مطرح کرده است.
در این میان، موضوع اعترافات اجباری همچنان یکی از ابزارهای کلیدی در «پروژه روایتسازی» حکومت است. انتشار ویدیوهای اعتراف، معمولاً دو کارکرد همزمان دارد: نخست، ایجاد فضای بازدارندگی و ترس اجتماعی؛ دوم، تولید خوراک رسانهای برای نسبتدادن اعتراضات به «عامل بیرونی/سازمانیافته» و مشروعیتبخشی به سرکوب.