کوردانه: محمدرضا اسکندری: در پی بیانیه کمیتهی روابط خارجی حزب حیات آزاد کوردستان ـ پژاک دربارهی «کنگره آزادی ایران» و طرح این پرسش که «کدام دست پنهان، کنگرهی آزادی ایران را به بیراهه برد؟»، محمدرضا اسکندری، خبرنگار رادیو کوردانه، در تماسهای جداگانه با رهبری کومله و حزب دموکرات کوردستان ایران، خواستار روشن شدن ادعای مطرحشده درباره نقش نمایندگان این دو حزب در حذف نام پژاک از فهرست دعوتشدگان شد؛ ادعایی که از سوی هر دو حزب رد شده است.
در پی بیانیه کمیتهی روابط خارجی حزب حیات آزاد کوردستان ـ پژاک دربارهی «کنگره آزادی ایران» و طرح این پرسش که «کدام دست پنهان، کنگرهی آزادی ایران را به بیراهه برد؟»، همچنین در پی اعلام این موضوع از سوی گردانندگان کنگره که نمایندگان کومله، خانم ناهید بهمنی و آقای خالد عزیزی، در حذف نام پژاک از فهرست دعوتشدگان نقش داشتهاند، محمدرضا اسکندری، خبرنگار رادیو کوردانه، بهصورت جداگانه با رهبری کومله و حزب دموکرات تماس تلفنی گرفت و خواستار روشن شدن این مسئله شد.
رهبری این دو حزب اعلام کردند که دربارهی این موضوع، به هیچ عنوان از آنان نظرخواهی نشده است و دو عضوی که از سوی این احزاب در کنگره حضور دارند، صرفاً شرکتکننده هستند و هیچ نقشی در برگزاری، تقسیم کار، مسئولیتها و هیئت اجرایی آن ندارند.
در همین رابطه، رهبری حزب دموکرات نیز تأکید کرد: در شرایطی که این دو حزب در یک همپیمانی کوردی قرار دارند، به هیچ عنوان ممکن نیست بهجای حمایت از حضور پژاک، مخالف شرکت آنان در این کنفرانس باشند؛ چرا که چنین اقدامی را خلاف عهد و پیمان خود میدانند.
این دو حزب، با رد این ادعا، از پژاک خواستند این مسئله را پیگیری کرده و اسناد و مدارک خود را برای مردم کورد و مردم ایران در اختیار افکار عمومی قرار دهد.
در ادامه این پیگیریها، محمدرضا اسکندری در تماسی با مسئولان «کنگره آزادی ایران» نیز این مسئله را مطرح کرد و دربارهی ادعای مطرحشده پرسش نمود.
به گفتهی وی، یکی از مسئولان روابط عمومی کنگره در پاسخ اعلام کرده است: «ما در حال بررسی این پرسش پژاک هستیم و در کوتاهترین زمان، از طریق سایت و شبکههای اجتماعی کنگره، پاسخ آن را منتشر خواهیم کرد.»
بر پایهی بیانیهی کمیتهی روابط خارجی حزب حیات آزاد کوردستان ـ پژاک، این حزب اعلام کرده است که پس از گفتوگوهای اولیه با برگزارکنندگان «کنگره آزادی ایران» و دریافت دعوت رسمی، با این تصور که قرار است فضایی باز، دموکراتیک و مبتنی بر احترام متقابل برای مشارکت همهی نیروها فراهم شود، تصمیم به حضور در این کنگره گرفته بود.
با این حال، پژاک میگوید بدون هماهنگی و بدون اخذ نظر این حزب، نام نمایندگانش از فهرست دعوتشدگان حذف شده و همین مسئله، پرسشهای جدی دربارهی شفافیت، دموکراسی و نحوهی تصمیمگیری در این کنگره بهوجود آورده است.
پژاک در بیانیهی خود تأکید کرده است آنچه رخ داده، نهتنها با اصول اعلامشدهی این کنگره در تضاد است، بلکه این شائبه را نیز ایجاد کرده که «دستهای پنهان» و مداخلات پشتپرده در روند تصمیمگیری آن نقش داشتهاند.
این حزب همچنین خواستار پاسخگویی شفاف، صریح و مسئولانهی دستاندرکاران کنگره شده و تصریح کرده است که افکار عمومی کورد و ایرانی حق دارند بدانند چه عامل یا چه جریانهایی باعث شکلگیری چنین روندی شدهاند.
با رد دخالت کومله و حزب دموکرات در حذف نام پژاک از فهرست دعوتشدگان «کنگره آزادی ایران» و نیز اعلام مسئولان کنگره مبنی بر بررسی این موضوع، اکنون نگاهها به پاسخ رسمی برگزارکنندگان دوخته شده است؛ پاسخی که میتواند ابعاد این مناقشه و منشأ تصمیم اتخاذشده را روشنتر کند.
متن کامل بیانیەی کمیتهی روابط خارجی حزب حیات آزاد کوردستان – پژاک در مورد “کنگرە آزادی ایران”
کدام دست پنهان، کنگرهی آزادی ایران را به بیراهه برد؟
همچنانکه مدتیست در رسانهها نیز بازتاب یافته، قرار است طی روزهای ۲۸ و ۲۹ مارس در لندن، کنگرهای با عنوان «کنگرهی آزادی ایران» برگزار شود. در فضای سیاسی فوقالعاده حساسی که حول تحولات ایران شکل گرفته است، ما در حزب حیات آزاد کوردستان (پژاک) تلاش داشتهایم با تمامی جریانات سیاسی که مدعی دموکراسی و آزادیخواهی هستند، وارد گفتوگو و تعامل شویم.
در همین چارچوب، طی هفتههای اخیر نشست مشترکی با برگزارکنندگان «کنگرهی آزادی ایران» داشتیم و گفتوگویی سازنده صورت گرفت. در این گفتوگو، دیدگاهها، برنامهها و پروژهی سیاسی پژاک را با آنان در میان گذاشتیم؛ دیدگاهها و برنامههایی که طرف مقابل نیز مثبت ارزیابیشان نمود.
متعاقباً، دستاندرکاران «کنگرهی آزادی ایران» از حزب ما نیز، همچون دیگر احزاب و سازمانهای سیاسی کورد و ایرانی، برای شرکت در این کنگره دعوت رسمی بهعمل آوردند. ما نیز با توجه به گفتوگوی مثبت انجامشده و با این تصور که این کنگره درصدد ایجاد همگرایی گسترده در میان نیروهای سیاسی و مدنی ایران است، مسئولانه تصمیم گرفتیم به این دعوت پاسخ مثبت داده و در آن مشارکت کنیم.
از محتوای گفتوگوها و نیز نوشتههای رسمی دستاندرکاران کنگره، چنین برداشت کردیم که امکان شکلگیری فضایی باز، دموکراتیک و مبتنی بر احترام متقابل برای بهاشتراکگذاری ایدهها و برنامهها فراهم خواهد شد. انتظار میرفت این روند بهصورت شفاف، تکثرگرا، دموکراتیک و عاری از هرگونه تحمیل پیش برود. با این حال، از همان آغاز، بدون اخذ نظر ما و بدون کوچکترین هماهنگی، بهصورت ناباورانه شاهد انتشار خبر تشکیل نهادی تحت عنوان «شورای هماهنگی کنگرهی آزادی ایران» در وبسایت رسمی کنگره بودیم. ما از ابتدا نسبت به این شیوهی انتصابی، ناشفاف و غیردموکراتیک با دیدهی تردید نگریستیم و این نگرانی را نیز با دستاندرکاران کنگره در میان گذاشتیم. پاسخ آنها این بود که این شورا بههیچوجه مرجع تصمیمگیری یا اجرایی نیست. اما در ادامه، عملکرد این شورا نشان داد که این اطمینانبخشیها با واقعیت منطبق نبوده است.
با وجود آنکه دعوتنامههای رسمی از سوی نمایندگی کمیتهی اجرایی کنگره برای حزب ما ارسال شده بود، مطلع شدیم که طی رفتاری غیرمسئولانه و مغایر با اصول شفافیت، همگرایی و دموکراسی، نام نمایندگان حزب ما از فهرست دعوتشدگان حذف شده است. این اقدام نهتنها فاقد پختگی سیاسی بود، بلکه آشکارا در تعارض با اصول اعلامی کنگره قرار داشت.
متأسفانه، برخلاف عنوان این کنگره، عملکرد شورای هماهنگی آن یادآور رویکردهای سلیقهای، تحکمآمیز و تحمیلی نهادهایی نظیر شورای نگهبان بوده است. آنچه رخ داد، نه نشانی از دموکراسیخواهی و صداقت سیاسی ـ اخلاقی داشت و نه بیانگر مشارکت برابر و آزاد بود؛ بلکه جلوهای از رفتار تبعیضآمیز، گزینشی و حذفگرایانه و محصول نوعی زدوبند پنهان در پشت پرده بود.
بر اساس پیگیریهای انجامشده و اطلاعات بهدستآمده، جلسهای رأیگیری بهصورت قیممآبانه و با شیوهای استبدادی در شورای هماهنگی برگزار شده و در نتیجه، حق مشارکت پژاک در این کنگره سلب گردیده است. در عین حال، افرادی که با آنان نشست مشترک داشتیم، همچنان از نظر ما دارای حسن نیت هستند و خود نیز اذعان داشتهاند که در روند حذف پژاک، «دستهای پنهانی» در کار بوده است.
اما پرسش اساسی اینجاست: چگونه ممکن است در روند فعالیت کنگرهای که هدف آن اعتمادسازی و همگرایی اعلام شده، چنین دستهای پنهانی مداخلهگر باشند و رفتارهایی تا این حد حذفی، ناشفاف و مخرب اعتماد از سوی دستاندرکاران آن بروز یابد؟ بر اساس اطلاعاتی که از منابع داخلی این شورا دریافت کردهایم، ادعا شده است که دو حزب کوردی دیگرِ حاضر در کنگره یعنی حزب دموکرات کوردستان ایران و حزب کوملهی کوردستان ایران در روند حذف پژاک نقش داشتهاند.
این ادعا، فارغ از صحت و سقم آن، موضوعی است که باید در چارچوب روابط میان احزاب کوردی و با نظارت جامعهی کورد بررسی شود؛ اما در هر صورت، از مسئولیت و تبعات اقدام انجامشده در حذف پژاک از “کنگره آزادی ایران” نمیکاهد.
پرسش ما از برگزارکنندگان و مسئولان کنگره روشن است: آیا این رویکرد حذفی و تحمیلی ناشی از نفوذ، سفارش یا فشار یک دولت یا جریان سیاسی مشخص بوده است؟ در این زمینه، انتظار پاسخگویی شفاف و مسئولانه داریم.
شما در تبلیغات خود از همگرایی، مسئولیتپذیری و کثرتگرایی سخن گفتهاید؛ پس چه عامل یا عواملی—اعم از تشویق، تهدید یا منافع مقطعی—شما را به عدول از این ادعاها سوق داده است؟ در حالی که در متون رسمی خود از تقابل با مداخلات بیرونی و مذاکرات پشتپرده سخن گفتهاید، شواهد نشان میدهد که همان سازوکارهای غیرشفاف و زدوبندهای سودجویانه که سالهاست فضای سیاسی ایران را مخدوش کرده، در نخستین گام کنگرهی شما نیز بازتولید شده است.
پرسش دیگر آن است که آیا این اقدام را باید سرآغازی برای روندی از حذفهای بعدی تلقی کرد؟ تجربهی تاریخی ایران نشان داده است که حذفهای نرم اولیه، در مواردی به حذفهای خشونتبار در مراحل بعدی انجامیدهاند.
در وبسایت خود اعلام کردهاید که «این کنگره محلی برای انتخاب یا ترویج رهبر و تشکیل ائتلاف نیست، بلکه هدف آن بررسی سازوکارهای میانجیگری برای حکمرانی انتقالی مشارکتی است». با این حال، آنچه در عمل رخ داده، شکلگیری نوعی ائتلاف نانوشته برای ممانعت از مشارکت آزاد و دموکراتیک بوده است؛ روندی که از همین ابتدا، اصول دموکراسی، برابری و کثرتگرایی را نقض کرده است.
صریح و بیپرده میگوییم: رفتار حذفگرایانه، سلیقهای و تحمیلی شورای هماهنگی کنگره، فاقد هرگونه توجیه قابل قبول است و فاصلهای معنادار با عنوان و ادعای «کنگرهی آزادی ایران» دارد.
آیا با چنین عملکردی، این کنگره در مسیر تولید نسخهای دیگر از «دفترچههای اضطرار» گام برمیدارد؟ آیا با این رویکرد، همچنان خود را در جایگاه نقد نیروهای سلطهطلب—از جمله جریانهایی نظیر پهلوی—میبینید، یا آنکه عملاً در حال بازتولید همان الگوهای سلطه و حذف هستید؟
شما که از «بازسازی اعتماد در جامعهی ایران» سخن میگویید، این تخریب اعتماد را چگونه توجیه میکنید؟ از منظر ما، هیچ توجیهی قابل پذیرش نیست؛ چرا که ابتداییترین اصول تعامل دموکراتیک و روابط سیاسی را نقض کردهاید. با چنین رویکردی، چگونه میخواهید در برابر افکار عمومی از آزادی، برابری، عدالت، شهروندی، دموکراسی و مشارکت سخن بگویید؟
عملکرد شورای هماهنگی کنگره بهروشنی نشان داد که صرف ادعای گذار از جمهوری اسلامی، تضمینی برای تحقق ارزشهای دموکراتیک نیست. خطر بازتولید رفتارهای استبدادی، قیممآبانه و تحمیلی—در میان مدعیان دموکراسی—همچنان جدی است. ذهنیتهای غیرشفاف و غیر دموکراتیک نمیتوانند مسیر آزادی و برابری را هموار کنند، و چنین رویکردهایی هرگز زمینهساز اعتماد، همگرایی و همکاری مشترک نخواهند بود.
کنگرهی آزادی ایران در نخستین گام خود، از منظر ما، خارج از چارچوب همگرایی و مغایر با معیارهای دموکراسیخواهی عمل کرده است. پذیرش این واقعیت، حداقل اقدامی است که دستاندرکاران آن میتوانند در مسیر اصلاح انجام دهند.
ما، حزب حیات آزاد کوردستان -پژاک، در قبال پرسشهای مطرحشده، انتظار پاسخگویی شفاف، صریح و مسئولانه داریم.
کمیتهی روابط خارجی حزب حیات آزاد کوردستان – پژاک
۲۷ / ۳ / ۲۰۲۶