با نزدیک شدن به پایان آتشبس دو هفتهای ایران و آمریکا در چهارشنبه ۲۲ آوریل، نشانههایی از احتمال برگزاری دور تازه مذاکرات در پاکستان دیده میشود، اما تهران هنوز تصمیم نهایی خود را علنی نکرده است. همزمان، توقیف یک کشتی باری ایرانی، ادامه فشار دریایی آمریکا و پیامهای متناقض دونالد ترامپ، بر تردیدها درباره سرنوشت این گفتوگوها افزوده است.
رویترز به نقل از منابع آگاه گزارش داده است که ایران پیشنهاد شرکت در مذاکرات را «بهصورت مثبت» بررسی میکند، در حالی که پاکستان از دریافت نشانههای امیدوارکننده از تهران سخن گفته و واشنگتن نیز از پیشرفت در مسیر دیپلماسی خبر میدهد. با این حال، تا عصر سهشنبه ۲۱ آوریل، هنوز تأیید رسمی از سوی جمهوری اسلامی برای اعزام هیئت مذاکرهکننده منتشر نشده و همین فاصله میان خوشبینی بیرونی و احتیاط تهران، به محور اصلی بحران تبدیل شده است.
در آستانه پایان آتشبس، تازهترین نشانهها حاکی از آن است که در واشنگتن و اسلامآباد ارادهای جدی برای کشاندن تهران به دور تازه گفتوگوها وجود دارد. رویترز گزارش داده است که مقامهای آمریکایی نسبت به ازسرگیری مذاکرات خوشبیناند و یک مقام ارشد پاکستانی نیز گفته کشورش «سیگنالهای مثبت» از ایران دریافت کرده و انتظار دارد گفتوگوها ظرف یک یا دو روز آغاز شود. اما در تهران، موضع رسمی همچنان محتاطانه باقی مانده و مواضع علنی جمهوری اسلامی از نبود تصمیم قطعی حکایت دارد.
این احتیاط فقط ناشی از ملاحظات فنی دیپلماتیک نیست، بلکه بازتاب شکافی آشکارتر در درون ساختار قدرت ایران است. از یک سو، دولت و بخشی از دستگاه دیپلماسی بر ضرورت استفاده از همه راههای معقول و دیپلماتیک برای مهار بحران تأکید میکنند. از سوی دیگر، بیاعتمادی به واشنگتن همچنان در بالاترین سطوح رسمی تکرار میشود و رسانههای نزدیک به جناحهای سختگیرتر، بازگشت به مذاکره را در شرایط فعلی پرهزینه و حتی خطا میدانند. این دوگانگی نشان میدهد که مسئله فقط زمان برگزاری مذاکرات نیست، بلکه اصل شرکت در آن نیز هنوز در تهران محل اختلاف است.
یکی از اصلیترین عوامل این تردید، تحولات میدانی روزهای اخیر است. آمریکا یک کشتی باری با پرچم ایران را که بهسوی بندرعباس در حرکت بود، در دریای عرب متوقف کرده و این اقدام را بخشی از اجرای محاصره دریایی توصیف کرده است. ایران این اقدام را محکوم کرده و آن را نشانهای از ادامه سیاست فشار در میانه بحث درباره مذاکره دانسته است. رویترز همچنین گزارش داده که همین برخورد، همراه با ادامه محدودیتها در مسیرهای دریایی و تنش بر سر تنگه هرمز، نگرانیها درباره شکنندگی آتشبس را تشدید کرده است.
در همین حال، دونالد ترامپ همچنان دو پیام متفاوت را بهطور همزمان مخابره میکند: از یک طرف از امکان رسیدن سریع به توافق سخن میگوید و از طرف دیگر هشدار میدهد که اگر تهران شرایط واشنگتن را نپذیرد، با حملات شدیدتری روبهرو خواهد شد. این تضاد در پیامرسانی، در تهران بهعنوان نشانهای از نبود تضمین واقعی برای پایبندی آمریکا به تعهدات تعبیر میشود و دست منتقدان مذاکره را در داخل ایران تقویت کرده است.
برای پاکستان، این مذاکرات فقط یک میزبانی معمولی نیست، بلکه آزمونی برای نقش میانجیگرانه این کشور در یکی از پرتنشترین بحرانهای منطقهای است. رویترز نوشته است که اسلامآباد خود را برای برگزاری این گفتوگوها آماده کرده و از دید مقامهای پاکستانی، هنوز شانس واقعی برای نشستن دو طرف پای میز مذاکره وجود دارد. اما همزمان، نبود تأیید رسمی از سوی تهران و ادامه تنشهای دریایی باعث شده که حتی در آستانه موعد اعلامشده، برگزاری این دور از مذاکرات همچنان قطعی نباشد.
در مجموع، تصویر کنونی از پرونده ایران و آمریکا، تصویری از دیپلماسی زیر سایه تهدید است: مذاکرهای که از آن سخن گفته میشود، اما هنوز تضمینی برای وقوعش وجود ندارد؛ آتشبسی که برقرار مانده، اما هر لحظه ممکن است فروبپاشد؛ و تهران که میان جلوگیری از بازگشت جنگ و پرهیز از پذیرش یک گفتوگوی پرهزینه، در حال سبکسنگین کردن تصمیمی دشوار است. تا زمان انتشار این گزارش، معتبرترین نشانهها از «باز بودن درِ دیپلماسی» حکایت دارد، اما نه به اندازهای که بتوان از قطعی بودن مذاکرات پاکستان سخن گفت.