بر پایه گزارش آکسیوس، رویترز، سنتکام و آخرین موضعگیریهای مقامهای آمریکایی تا بامداد سهشنبه ۵ مه ۲۰۲۶
ایالات متحده همزمان با بهکارگیری نیروی نظامی در تنگه هرمز و تلاش دیپلماتیک در شورای امنیت سازمان ملل، میکوشد کنترل ایران بر این گذرگاه حیاتی کشتیرانی را در هم بشکند؛ اقدامی که بار دیگر تهران و واشنگتن را در آستانه رویارویی مستقیمتر قرار داده است.
بر اساس گزارش آکسیوس، دونالد ترامپ از صبح دوشنبه عملیاتی با عنوان «پروژه آزادی» را برای هدایت و حفاظت از کشتیهای تجاری در تنگه هرمز آغاز کرده است. ایران در مقابل هشدار داده که شناورهایی را که بدون هماهنگی با نیروهای نظامی این کشور وارد مسیر عبور شوند، هدف قرار خواهد داد.
دریادار برد کوپر، فرمانده سنتکام، روز دوشنبه در یک نشست خبری اعلام کرد نیروهای ایرانی پس از آغاز عملیات آمریکا، چندین موشک کروز، پهپاد و قایق تندرو را به سوی ناوهای آمریکایی و کشتیهای تجاری تحت حفاظت آمریکا روانه کردهاند. به گفته او، همه این تهدیدها رهگیری و خنثی شده و هیچ ناو آمریکایی یا کشتی دارای پرچم آمریکا هدف قرار نگرفته است. کوپر همچنین گفت نیروهای آمریکا شش قایق کوچک ایرانی را، از جمله با استفاده از بالگردهای آپاچی و سیهاوک، منهدم کردهاند.
سنتکام میگوید نیروهای آمریکایی توانستهاند عبور دو کشتی تجاری با پرچم آمریکا از تنگه هرمز را پشتیبانی کنند. کوپر این عملیات را «دفاعی» توصیف کرده و گفته است آمریکا برای ایجاد یک «چتر دفاعی» در منطقه از ناوشکنهای مجهز به سامانه دفاع موشکی، بیش از ۱۰۰ هواپیمای زمینی و دریایی، سامانههای بدونسرنشین چندحوزهای و حدود ۱۵ هزار نیروی نظامی استفاده میکند.
در تازهترین تحول، رویترز گزارش داد یک کشتی تحت بهرهبرداری کره جنوبی در تنگه هرمز دچار انفجار و آتشسوزی شده است. ترامپ در شبکه تروثسوشال ایران را مسئول این حمله دانسته، اما سئول اعلام کرده در حال بررسی علت حادثه است. گزارش تازه رویترز بامداد سهشنبه ۵ مه منتشر شد و نشان میدهد موضوع کشتی کرهجنوبی هنوز از نظر رسمی در مرحله بررسی قرار دارد.
در سوی مقابل، سپاه پاسداران ادعای عبور کشتیهای تجاری از تنگه را رد کرده و رسانههای دولتی ایران نیز گزارشهای آمریکا درباره انهدام شناورهای ایرانی را تکذیب کردهاند. سپاه هشدار داده هرگونه فعالیت دریایی مغایر با دستورالعملهای اعلامشده نیروی دریایی این نهاد، با «خطرات جدی» روبهرو خواهد شد.
همزمان، واشنگتن مسیر دیپلماتیک را نیز فعال کرده است. مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، اعلام کرده ایالات متحده به همراه بحرین و با مشارکت مشورتی کویت، قطر، امارات متحده عربی و عربستان سعودی، پیشنویس قطعنامهای را برای شورای امنیت آماده میکند. این قطعنامه قرار است ایران را به دلیل حمله به کشتیرانی تجاری، تلاش برای اخذ عوارض از عبور کشتیها و مینگذاری دریایی در تنگه هرمز محکوم کند و از تهران بخواهد محل مینها را افشا کند.
این پیشنویس پس از آن مطرح میشود که ماه گذشته روسیه و چین قطعنامهای مشابه را که با هدف بازگرداندن آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تهیه شده بود، مسدود کردند. به گفته والتز، نسخه جدید قطعنامه محدودتر و متمرکزتر است و بیش از همه بر مینگذاری و اخذ عوارض از مسیرهای بینالمللی تمرکز دارد.
با وجود ادعای واشنگتن مبنی بر باز شدن مسیر عبور، تردیدها درباره امنیت عملی کشتیرانی در منطقه همچنان پابرجاست. دریادار کوپر گفته آمریکا در ۱۲ ساعت گذشته با دهها کشتی و شرکت کشتیرانی تماس گرفته تا آنها را به عبور از مسیر جدید تشویق کند؛ اما دادههای ردیابی دریایی نشان میدهد صدها شناور همچنان در خلیج فارس متوقف یا منتظر تصمیم شرکتهای خود هستند.
آنچه اکنون باید زیر نظر داشت، میزان مشارکت متحدان آمریکا در عملیات مینروبی و حفاظت دریایی، واکنش احتمالی چین و روسیه در شورای امنیت، و تصمیم شرکتهای بزرگ کشتیرانی برای ازسرگیری عبور از تنگه هرمز است. در حالی که واشنگتن عملیات خود را دفاعی میخواند، هر حمله تازه به کشتیهای تجاری یا اهداف منطقهای میتواند دامنه درگیری را از تنگه هرمز فراتر ببرد.