محمدرضا اسکندری، گزارشگر رادیو کوردانه، از حاشیههای حضور رضا پهلوی در پارلمان هلند گزارش میدهد؛ حضوری که با همراهی چند نماینده راستگرا و حمایت چهرههایی چون افشین الیان سازماندهی شد، اما به گفته منتقدان، به جای نمایش حمایت گسترده، به صحنهای برای آشکار شدن شکافها، اعتراضها و ناکامی پروژه معرفی پهلوی بهعنوان تنها آلترناتیو سیاسی مردم ایران تبدیل شد.
گزارش از رادیو کوردانه
حضور رضا پهلوی در یکی سالنهای پارلمان هلند فقط با همراهی سه نماینده راستگرا، که از سوی حامیان او بهعنوان فرصتی برای معرفی وی بهعنوان «رهبر» و «آلترناتیو» مردم ایران تبلیغ میشد، با اعتراض، حاشیه و واکنشهای گسترده همراه شد.
من بهعنوان گزارشگر رادیو کوردانه در محل حضور داشتم و از نزدیک شاهد بخشهایی از این رویداد، رفتار حامیان رضا پهلوی، واکنش مخالفان و فضای داخل و بیرون پارلمان هلند بودم.
برگزارکنندگان تجمعهای حامی رضا پهلوی در هفتههای گذشته تلاش کرده بودند با کمک افشین الیان و پسرش، که نماینده پارلمان هلند از یکی از احزاب راستگراست، رضا پهلوی را بهعنوان تنها رهبر و آلترناتیو سیاسی مردم ایران به سیاستمداران هلندی معرفی کنند. اما این تلاش با مخالفت جدی بخشی از ایرانیان ساکن هلند، فعالان سیاسی، نیروهای چپ، میانه و سوسیالدموکرات روبهرو شد.
منتقدان این برنامه را تلاشی برای ساختن یک روایت تکصدایی از جامعه متکثر ایران میدانستند؛ روایتی که به باور آنان، با واقعیت جامعه ایرانیان و بهویژه جامعه ایرانیان ساکن هلند همخوانی ندارد.
در نهایت، کمیسیون امور خارجی پارلمان هلند برنامه را از حالت تکمحور خارج کرد و سه پنل جداگانه برگزار شد. بهجز نشست رضا پهلوی که پشت درهای بسته برگزار شد، دیگر نشستها بهصورت زنده پخش شدند و امکان حضور محدود شماری از مردم نیز فراهم بود.
به باور من، این تغییر نشان داد که افشین الیان و پسرش نتوانستند گنجشک را رنگ کنند و به نام قناری به سیاستمداران هلندی بفروشند.
حاشیهها از آنجا شدت گرفت که برگزارکنندگان تجمع، بر اساس اطلاعاتی که در اختیار پلیس لاهه گذاشته بودند، انتظار حضور دستکم ۲۰ هزار نفر از سراسر اروپا و جهان را مطرح کرده بودند. پلیس نیز با توجه به این برآورد و حساسیتهای سیاسی پس از جنگ ۳۹ روزه، نیرو و امکانات لازم را برای تأمین امنیت تجمعی بزرگ آماده کرده بود.
اما آنچه در عمل دیده شد، فاصله زیادی با این ادعا داشت. طبق گفتههای مطرحشده از سوی پلیس هلند، برگزارکنندگان حدود ۲۰ اتوبوس از کشورهای مختلف، عمدتاً از آلمان، به محل آورده بودند و شمار شرکتکنندگان در سه نقطه برگزاری حدود هزار نفر اعلام شد.
بخشی از هواداران رضا پهلوی در نزدیکی پارلمان مستقر شدند و گروهی دیگر با پرچمها، عکسها، تیشرتهای پهلوی و نمادهای مرتبط با دوره پهلوی به سمت ورودی پارلمان رفتند. بسیاری از این افراد از آلمان آمده بودند.
در ورودی پارلمان، به آنان اجازه داده نشد با پرچم، عکس و نماد وارد ساختمان شوند. هنگام ورود، تنها افرادی که بدون نشانه، پرچم یا تصویر بودند اجازه ورود پیدا کردند و دیگران بیرون ماندند.
در حالی که نشست رضا پهلوی پشت درهای بسته برگزار شد و حتی خبرنگاران و بخشی از هواداران او نیز امکان حضور در آن را نداشتند، برخی از هوادارانش در پنلهای دیگر شرکت کردند. در یکی از این نشستها، تعدادی از آنان تلاش کردند با صحبت کردن به زبان آلمانی، صدای مخالفان پهلوی را تحت تأثیر قرار دهند. رئیس جلسه در واکنش به این رفتار تأکید کرد که اینجا پارلمان است و هیچکس حق ندارد صدای دیگری را خاموش کند.
در سالن داخلی پارلمان نیز تنشهایی شکل گرفت. من در محل شاهد بودم که شماری از طرفداران رضا پهلوی با توهین، ادبیات تحریکآمیز و رفتارهای تنشزا تلاش کردند فضای جلسه را به درگیری بکشانند. محافظان پارلمان و پلیس برای جلوگیری از تشدید تنش، برخی از این افراد را از سالن خارج کردند.
در بیرون از ساختمان نیز برخی از هواداران رضا پهلوی با فیلمبرداری از مخالفان، توهین و ایجاد فضای تهدیدآمیز تلاش کردند فشار روانی ایجاد کنند. اما این رفتارها بیش از آنکه به سود برگزارکنندگان باشد، به زیان آنان تمام شد و تصویر نامناسبی از این جریان در برابر افکار عمومی و نهادهای هلندی به نمایش گذاشت.
در ادامه، مصاحبه رضا پهلوی با تلویزیون هلند نیز به بحثها دامن زد. در این گفتوگو، خبرنگار هلندی از او درباره ساواک، شکنجه، اعدامها و میراث سیاسی پدرش پرسید. رضا پهلوی در پاسخ، از محکوم کردن صریح این موارد خودداری کرد و منتقدان خود را متأثر از تبلیغات دشمنانش دانست.
این بخش از مصاحبه، بهویژه در میان مخالفان بازگشت پهلوی، واکنشبرانگیز شد. منتقدان میگویند او در برابر رسانهای آزاد و پرسشگری حرفهای، پاسخ روشنی درباره گذشته حکومت پدرش نداد و تلاش کرد از میراث آن دوره دفاع کند.
همچنین هنگام سخنرانی رضا پهلوی در کمیسیون، به گفته حاضران، شمار کمی از نمایندگان در سالن باقی ماندند و بسیاری از آنان جلسه را ترک کردند. بسته بودن نشست و نبود امکان حضور آزاد خبرنگاران و حتی بخشی از هواداران او، باعث شد این بخش از برنامه نیز با پرسشهای بیشتری روبهرو شود.
در مجموع، آنچه من بهعنوان گزارشگر رادیو کوردانه در پارلمان هلند دیدم، شکست یک پروژه تبلیغاتی بود؛ پروژهای که میخواست رضا پهلوی را بهعنوان تنها رهبر و آلترناتیو مردم ایران به سیاستمداران هلندی معرفی کند، اما در عمل با اعتراض جامعه ایرانیان، واکنش نیروهای دموکرات و پرسشهای جدی رسانهای روبهرو شد.
این رویداد نشان داد که صدای مردم ایران، صدایی تکنفره و تکروایتی نیست. جامعه ایرانیان، چه در داخل کشور و چه در تبعید، متکثر است و هیچ جریان راستگرا، ضد پناهنده و ضد خارجی نمیتواند این تکثر را به نام یک فرد مصادره کند.
