شیدا بازیار، نویسنده ایرانی‌تبار آلمانی که خانواده‌اش ریشه در آبدانان ایلام دارند، با رمان «Die Lücken» برنده جایزه کتاب آلمان ۲۰۲۶ شد. رادیو کوردانه این موفقیت را به او، خانواده‌اش و جامعه فرهنگی و ادبی تبریک می‌گوید.
شیدا بازیار، نویسنده ایرانی‌تبار آلمانی، روز دوشنبه ۵ اکتبر ۲۰۲۶ برای رمان «Die Lücken» برنده جایزه کتاب آلمان شد. این جایزه ۲۵ هزار یورویی در مراسمی در تالار قیصرِ ساختمان تاریخی «رومر» در فرانکفورت به او اهدا شد.
هیئت داوران این اثر را به دلیل بازنمایی نزدیک به یک قرن زندگی در آلمان و پیوند میان حافظه تاریخی، مسئولیت اجتماعی و تجربه مهاجرت برگزید.
عنوان آلمانی «Die Lücken» را می‌توان به فارسی «شکاف‌ها» یا «خلأها» ترجمه کرد؛ عنوانی که در بستر رمان به جاهای خالی در حافظه فردی و جمعی و بخش‌های ناگفته تاریخ نیز اشاره دارد. جلال رستمی گوران در مقاله‌ای در نشریه ادبی «بانگ»، با توجه به مضمون اثر، عنوان «ناگفته‌ها» را برای آن پیشنهاد کرده است. این رمان را انتشارات کیپن‌هویر و ویچ منتشر کرده است.
داستان در روستای خیالی «هایمسباخ» در منطقه هونسروک می‌گذرد؛ روستایی که بخشی از گذشته خود را پنهان کرده و در دهه‌های بعد به محل زندگی مهاجرانی تبدیل می‌شود که هر یک تاریخ و خاطرات خود را با خود به همراه آورده‌اند.
روایت از خانواده‌های یهودی قربانی نازیسم و کسانی که از حکومت نازی سود برده‌اند، به خانواده‌های شریفی و کریم‌پور می‌رسد که دهه‌ها بعد از ایران می‌گریزند. جابه‌جایی میان دوره‌های تاریخی، حضور یک راوی زنِ مرده و تلفیق عناصر مستند و داستانی از ویژگی‌های اصلی ساختار این رمان است.
منتقدان آلمانی نیز به پیوند میان تاریخ، حافظه و مسئله مهاجرت در این اثر توجه کرده‌اند. تینو شلنش، منتقد دویچلندفونک، رمان را در سنت «رمان ضدمیهن» بررسی کرده است؛ روایتی که در پس ظاهر آرام یک روستا، گذشته نازی، خشونت، سکوت تاریخی و بدگمانی نسبت به بیگانگان را آشکار می‌کند. او نثر، شخصیت‌پردازی و ساختار رمان را ستوده، هرچند درباره نقش راوی مرده و برخی توضیحات مستقیم تاریخی نقدهایی مطرح کرده است.
ریشه‌های خانوادگی در آبدانان
شیدا بازیار در سال ۱۹۸۸ در آلمان و در خانواده‌ای مهاجر و سیاسی به دنیا آمد. خانواده او اهل آبدانان در استان ایلام هستند؛ خانواده‌ای که نویسنده این گزارش و رادیو کوردانه شناخت مستقیم و خانوادگی از آنان دارد.
پدر شیدا بازیار از نسل نیروهای چپ ایران بوده و با سازمان فداییان خلق همکاری داشته است. خانواده بازیار نیز همچون بسیاری از خانواده‌های سیاسی آن نسل، تجربه فشار سیاسی، مهاجرت و زندگی در تبعید را پشت سر گذاشته‌اند.
تجربه مهاجرت و گذشته سیاسی خانواده در جهان ادبی بازیار نیز حضور دارد. او پیش‌تر درباره گفت‌وگو با والدینش و استفاده از خاطرات آنان از زندگی سیاسی در ایران و مهاجرت در روند شکل‌گیری آثارش سخن گفته است.
موفقیت شیدا بازیار در یکی از مهم‌ترین جوایز ادبی جهان آلمانی‌زبان، برای جامعه فرهنگی ایلام و زاگرس نیز اهمیت ویژه‌ای دارد؛ نویسنده‌ای با ریشه‌های آبدانانی که تجربه مهاجرت، حافظه خانوادگی و تاریخ را به بخشی از ادبیات معاصر آلمان تبدیل کرده است.
رادیو کوردانه کسب جایزه کتاب آلمان ۲۰۲۶ را به شیدا بازیار و خانواده او صمیمانه تبریک می‌گوید و برای او در ادامه مسیر ادبی و فرهنگی آرزوی موفقیت دارد.
