کوردانه: نچیروان بارزانی خواستار مشارکت همه جریان‌های سیاسی در پارلمان شد؛ اتحادیه میهنی این نشست را غیرقانونی و مغایر با اصول مشارکت ملی دانست.
پارلمان اقلیم کوردستان عراق روز چهارشنبه، ۴ نوامبر ۲۰۲۶، پس از نزدیک به دو سال توقف فعالیت، بار دیگر تشکیل جلسه داد و هیئت‌رئیسه دوره ششم خود را انتخاب کرد. این نشست در شرایطی برگزار شد که اختلافات میان دو حزب اصلی اقلیم، یعنی حزب دموکرات کوردستان و اتحادیه میهنی کوردستان، همچنان ادامه دارد و اتحادیه میهنی و چند جریان سیاسی دیگر از حضور در آن خودداری کردند.
نچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کوردستان، در پیامی از فعال‌سازی پارلمان استقبال کرد و آن را نهاد عالی نمایندگی اراده مردم کوردستان دانست.
او تأکید کرد که همه نیروهای سیاسی باید مشارکت فعال در پارلمان داشته باشند و اختلافات و تفاوت دیدگاه‌های خود را با روحیه مسئولیت‌پذیری ملی در همین نهاد حل‌وفصل کنند.
نچیروان بارزانی ابراز امیدواری کرد که ازسرگیری فعالیت پارلمان به پایان دادن به بن‌بست سیاسی و فراهم شدن زمینه درک متقابل و همکاری بیشتر میان جریان‌های سیاسی کمک کند.
وی همچنین گفت که گفتگو، سازش و مشارکت سیاسی، مبنای عبور از اختلافات و مقابله با چالش‌هاست و حفظ ثبات سیاسی و صیانت از کیان اقلیم کوردستان مسئولیتی مشترک بر عهده همه نیروهای سیاسی است.
انتخاب هیئت‌رئیسه با حضور ۵۲ نماینده
در نشست روز چهارشنبه، ۵۲ نماینده از مجموع ۱۰۰ نماینده پارلمان حضور داشتند و با دستیابی به حد نصاب قانونی، روند انتخاب هیئت‌رئیسه انجام شد.
در این رأی‌گیری:
- والا فرید، نامزد حزب دموکرات کوردستان، به ریاست پارلمان انتخاب شد.
- رامی نوری، نماینده مسیحیان، به‌عنوان نایب‌رئیس انتخاب شد.
- مونا قهوجی، نماینده ترکمن‌ها، سمت منشی پارلمان را بر عهده گرفت.
هر سه نامزد ۵۲ رأی کسب کردند.
این نشست در ادامه نخستین جلسه دوره جدید پارلمان برگزار شد که در دسامبر ۲۰۲۴، پس از انتخابات پارلمانی اکتبر همان سال، تشکیل شده بود؛ اما اختلافات سیاسی مانع ادامه فعالیت آن شده بود.
موضع اتحادیه میهنی: این نشست فاقد مشروعیت سیاسی و قانونی است
اتحادیه میهنی کوردستان، به رهبری بافل طالبانی، روز سه‌شنبه ۳ نوامبر، یک روز پیش از برگزاری نشست، با انتشار بیانیه‌ای رسماً اعلام کرد که در جلسه پارلمان شرکت نخواهد کرد.
این حزب نشست برنامه‌ریزی‌شده را غیرقانونی، مغایر با اصول مشارکت واقعی و توافق ملی و تلاشی برای تحمیل اراده یک جریان سیاسی بر سایر نیروها توصیف کرد.
اتحادیه میهنی در بیانیه خود تأکید کرد که مشروعیت و اعتبار پارلمان از توافق ملی و مشارکت آزادانه و دموکراتیک همه احزاب و جریان‌های منتخب سرچشمه می‌گیرد.
این حزب همچنین نسبت به آنچه خرید حمایت نمایندگان، تهدید و اعمال فشار روانی برای تأثیرگذاری بر تصمیم آنان خواند، هشدار داد و اعلام کرد که نتایج چنین نشست‌هایی را به رسمیت نخواهد شناخت.
اتحادیه میهنی از دیگر نیروهای سیاسی نیز خواست در این جلسه شرکت نکنند.
چرا اتحادیه میهنی با برگزاری نشست مخالفت کرد؟
اختلاف اصلی حزب دموکرات و اتحادیه میهنی تنها به زمان برگزاری جلسه پارلمان محدود نمی‌شود، بلکه به چگونگی تشکیل دولت جدید اقلیم، تقسیم قدرت و نحوه مشارکت دو حزب در ساختار اجرایی بازمی‌گردد.
در انتخابات پارلمانی ۲۰ اکتبر ۲۰۲۴، حزب دموکرات کوردستان با کسب ۳۹ کرسی در جایگاه نخست قرار گرفت. اتحادیه میهنی با ۲۳ کرسی دوم شد و جنبش نسل نو نیز ۱۵ کرسی به دست آورد.
اتحادیه میهنی خواهان توافق سیاسی گسترده‌تر و تقسیم متوازن‌تر مسئولیت‌های اجرایی و مناصب کلیدی است. این حزب معتقد است تشکیل دولت جدید باید بر پایه مشارکت واقعی دو جریان اصلی و توافق بر سر ساختار قدرت صورت گیرد.
در مقابل، حزب دموکرات کوردستان تأکید دارد که ترکیب و مسئولیت‌های دولت آینده باید متناسب با نتایج انتخابات و وزن سیاسی احزاب در پارلمان تعیین شود.
اختلاف بر سر این موضوع، تشکیل کابینه جدید اقلیم را نیز با تأخیر مواجه کرده است.
تحریم تنها به اتحادیه میهنی محدود نبود
علاوه بر اتحادیه میهنی، جنبش نسل نو، اتحادیه اسلامی کوردستان، جنبش موضع ملی و گروه عدالت کوردستان نیز از حضور در نشست خودداری کردند.
با این حال، تعدادی از نمایندگان وابسته به جریان‌های تحریم‌کننده برخلاف تصمیم رسمی احزاب خود در جلسه حاضر شدند.
از جمله سه نماینده وابسته به اتحادیه میهنی و سه نماینده جنبش نسل نو در نشست شرکت کردند. برخی از آنان اعلام کردند که تصمیمشان برای حضور، شخصی و مستقل بوده است.
این موضوع نشان داد که اختلافات سیاسی تنها میان احزاب نیست و شکاف‌هایی در داخل برخی فراکسیون‌های پارلمانی نیز به وجود آمده است.
واکنش مسعود بارزانی: پارلمان علیه هیچ حزب و جریانی نیست
مسعود بارزانی، رهبر حزب دموکرات کوردستان، نیز پس از فعال شدن پارلمان در پیامی از این اقدام استقبال کرد.
او تأکید کرد که ازسرگیری فعالیت پارلمان اقدامی علیه هیچ فرد یا حزب سیاسی نیست، بلکه با هدف حفاظت از اقلیم کوردستان، تقویت نهادهای قانونی و خدمت به منافع عمومی انجام شده است.
مسعود بارزانی همچنین از احزابی که در نشست حضور نداشتند خواست به پارلمان بازگردند و در ادامه روند سیاسی مشارکت کنند.
از سوی دیگر، محمود محمد، سخنگوی حزب دموکرات کوردستان، اتحادیه میهنی و جنبش نسل نو را مسئول توقف فعالیت پارلمان طی دو سال گذشته دانست.
آینده پارلمان و دولت جدید اقلیم
فعال شدن پارلمان پس از نزدیک به دو سال وقفه، گامی مهم در بازگشت فعالیت نهاد قانون‌گذاری اقلیم کوردستان محسوب می‌شود؛ با این حال، تشکیل جلسه و انتخاب هیئت‌رئیسه به‌تنهایی به معنای پایان بن‌بست سیاسی نیست.
اختلاف بر سر تشکیل کابینه، تقسیم مسئولیت‌های اجرایی، مشارکت احزاب و چگونگی مدیریت نهادهای اقلیم همچنان پابرجاست.
از یک سو، حزب دموکرات بر ضرورت ازسرگیری فعالیت نهادهای قانونی و پیشبرد روند سیاسی تأکید دارد و از سوی دیگر، اتحادیه میهنی معتقد است بدون توافق سیاسی و مشارکت واقعی جریان‌های اصلی، نمی‌توان از یکپارچگی و مشروعیت ساختار سیاسی سخن گفت.
اکنون پرسش اصلی این است که آیا فعال شدن پارلمان می‌تواند زمینه‌ای برای توافق تازه میان حزب دموکرات و اتحادیه میهنی فراهم کند یا اختلافات موجود به مرحله تازه‌ای از رقابت و تقابل سیاسی در اقلیم کوردستان منجر خواهد شد؟
منابع: شفق نیوز، روداو، 964 مدیا، PUK Media و کردستان کرونیکل | ۳ و ۴ نوامبر ۲۰۲۶