اخراج بیسابقه اتباع ایرانی از آمریکا؛ پیام امنیتی واشنگتن به تهران در سایه تشدید تنشهای منطقهای
بر اساس گزارشی که شبکه فاکسنیوز منتشر کرده است، وزارت امنیت داخلی ایالات متحده (DHS) روز یکشنبه پنجم بهمنماه، سه تبعه ایرانی را که در طبقهبندی «افراد مرتبط با اقدامات تروریستی شناختهشده یا مظنون» قرار گرفتهاند، از خاک آمریکا اخراج و مستقیماً به ایران بازگرداند. این سه نفر با نامهای احسان خالدی، محمد مهرانی و مرتضی نصیریکاکولکی معرفی شدهاند؛ افرادی که بنا بر این گزارش، همگی از اعضای سابق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بودهاند.
اهمیت این رویداد نه فقط در هویت افراد اخراجشده، بلکه در شیوه اخراج و زمانبندی سیاسی–امنیتی آن نهفته است. این نخستین بار است که دولت ایالات متحده، مهاجران اخراجی ایرانی را بهطور مستقیم از آمریکا به ایران بازمیگرداند؛ اقدامی که در چارچوب روابط خصمانه دو کشور، حامل پیامهایی فراتر از یک تصمیم اداری مهاجرتی است.
از «مهاجرت غیرقانونی» تا پرونده امنیت ملی
طبق گزارش فاکسنیوز، محمد مهرانی و احسان خالدی در سال ۲۰۲۴ بهطور غیرقانونی وارد ایالات متحده شده بودند و مرتضی نصیریکاکولکی نیز در نوامبر ۲۰۲۴ از مرز جنوبی کالیفرنیا وارد آمریکا شد و پس از شناسایی توسط گشت مرزی، بازداشت و نهایتاً اخراج گردید. این افراد بخشی از گروه ۱۴ نفرهای بودند که در این پرواز بازگردانی به ایران منتقل شدند.
در نگاه اول، موضوع میتواند در چارچوب سختگیریهای مرزی و سیاستهای مهاجرتی آمریکا تفسیر شود، اما تأکید مکرر منابع آمریکایی بر ارتباط این افراد با سپاه پاسداران و استفاده از واژگانی چون «تروریسم شناختهشده یا مظنون»، پرونده را بهطور کامل از یک موضوع مهاجرتی جدا کرده و وارد حوزه امنیت ملی و تقابل راهبردی با جمهوری اسلامی میکند.
همزمانی معنادار با تهدیدات اخیر آمریکا
این اخراجها در شرایطی صورت گرفته که ایالات متحده طی هفتهها و ماههای اخیر، بار دیگر زبان تهدید علیه جمهوری اسلامی ایران را تشدید کرده است؛ از افزایش حضور نظامی در خلیج فارس و دریای سرخ گرفته تا حملات مستقیم یا نیابتی به نیروها و متحدان ایران در منطقه.
واشنگتن در ماههای اخیر بارها اعلام کرده که تحرکات جمهوری اسلامی و شبکههای وابسته به آن را نهتنها در خاورمیانه، بلکه در سطح جهانی رصد میکند. در این چارچوب، اخراج مستقیم اتباع ایرانی با پیشینه امنیتی از خاک آمریکا، میتواند بخشی از راهبرد «مهار چندلایه» ایران تلقی شود؛ راهبردی که ترکیبی از فشار نظامی، تحریم، اقدامات اطلاعاتی و کنترل امنیت داخلی است.
پیام به تهران و هشدار به شبکههای فراملی
از منظر سیاسی، این اقدام حامل پیامی روشن به تهران است:
ایالات متحده نهتنها حضور و نفوذ منطقهای جمهوری اسلامی را تهدیدی بالفعل میداند، بلکه احتمال نفوذ امنیتی از مسیرهای مهاجرتی را نیز بهعنوان یک خطر جدی تلقی میکند.
همزمان، این اخراجها پیامی بازدارنده به شبکهها و نیروهای وابسته یا نزدیک به نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی در خارج از ایران ارسال میکند؛ پیامی مبنی بر اینکه حتی ورود غیرقانونی به خاک آمریکا میتواند در نهایت به شناسایی، بازداشت و بازگردانی مستقیم به ایران منجر شود، آن هم بدون واسطه کشورهای ثالث.
نگرانیهای حقوق بشری و سکوت رسمی
در عین حال، این اقدام با پرسشهای جدی حقوق بشری نیز همراه است. بازگرداندن مستقیم افراد به کشوری که سابقه گستردهای در نقض حقوق بشر، بازداشتهای خودسرانه و برخوردهای امنیتی با نیروهای سابق یا مسئلهدار دارد، میتواند جان و امنیت این افراد را در معرض خطر قرار دهد.
تا لحظه تنظیم این گزارش، جزئیات روشنی درباره وضعیت فعلی این سه نفر پس از ورود به ایران منتشر نشده و نهادهای حقوق بشری نیز واکنش رسمی گستردهای نشان ندادهاند. این سکوت، خود میتواند نشانهای از امنیتیبودن کامل پرونده و عدم شفافیت در پشتصحنه این تصمیم باشد.
فراتر از یک اخراج؛ بخشی از تقابل ساختاری
در مجموع، اخراج احسان خالدی، محمد مهرانی و مرتضی نصیریکاکولکی را نمیتوان صرفاً یک رویداد مهاجرتی یا انتظامی دانست. این اقدام در بستر تشدید تنشهای ایران و آمریکا، حضور پررنگ نظامی واشنگتن در منطقه و منازعه راهبردی طولانیمدت دو کشور معنا پیدا میکند.
در شرایطی که هر جرقه امنیتی در خاورمیانه میتواند به بحرانی گستردهتر بدل شود، چنین اقداماتی بیش از آنکه پایان یک پرونده باشند، نشانهای از ورود تقابل به سطوح پیچیدهتر و فراملیتر هستند؛ تقابلی که مهاجرت، امنیت داخلی و حقوق بشر را نیز به میدان کشانده است