کوردانه: محمدرضا اسکندری: در حالی که دونالد ترامپ در روزهای اخیر چند بار درباره کُردهای ایران و نقش احتمالی آنان در تحولات جنگ و آینده جمهوری اسلامی اظهارنظر کرده، مواضع عبدالله مهتدی، خالد عزیزی و دیگر رهبران احزاب کُرد ایران نشان میدهد که آنان نه اعتمادی به سخنان متغیر ترامپ دارند و نه حاضرند در چارچوب جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، به نیروی نیابتی هیچ کشوری تبدیل شوند.
محمدرضا اسکندری: از مجموعه مواضع و سخنان رهبران احزاب کُرد ایران چنین برمیآید که آنان با دیده تردید و احتیاط به اظهارات دونالد ترامپ مینگرند؛ اظهاراتی که در فاصلهای کوتاه چند بار تغییر کرده و از همین رو، بیش از آنکه اطمینانآفرین باشد، بر بدبینیها افزوده است.
این بیاعتمادی فقط به نوسان در مواضع ترامپ محدود نمیشود، بلکه ریشه در تجربه تاریخی کُردها نیز دارد؛ تجربهای تلخ از روژاوا و باشور که در آن، کُردها بارها بهای سنگین دادهاند اما در لحظههای حساس، با تغییر اولویتهای قدرتهای خارجی تنها ماندهاند. به همین دلیل، رهبران احزاب کُرد ایران بهروشنی نشان دادهاند که حاضر نیستند بار دیگر وارد معادلهای شوند که در آن، کُردها ابزار موقت بازی دیگران باشند.
در همین چارچوب، همپیمانی احزاب کُردستان ایران و رهبران آنها تأکید کردهاند که نه آغازگر این جنگ بودهاند و نه خود را بخشی از آن میدانند. آنان همچنین تصریح کردهاند که حاضر نیستند در ازای وعده، حمایت یا امتیاز، به پیادهنظام آمریکا یا هر قدرت دیگری تبدیل شوند. این موضع، تلاشی آشکار برای حفظ استقلال سیاسی احزاب کُرد در میانه جنگی است که نه به خواست آنان آغاز شده و نه در راستای مطالبات مردم کُرد تعریف میشود.
مواضع اعلامشده از سوی این رهبران همچنین نشان میدهد که آنان میان مخالفت با جمهوری اسلامی و همراهی با تجاوز نظامی به ایران، مرز روشنی قائلاند. از نگاه آنان، مخالفت با جمهوری اسلامی به معنای همراهی با جنگ، ویرانی و نابودی زیرساختهای ایران نیست. برعکس، آنچه در سخنان و بیانیههای آنان برجسته است، تأکید بر آیندهای دموکراتیک، کثرتگرا و غیرمتمرکز برای ایران است؛ آیندهای که باید از مسیر اراده مردم و مبارزه سیاسی به دست آید، نه از دل بمباران، مداخله خارجی و جنگ نیابتی.
در این میان، لحن عبدالله مهتدی، خالد عزیزی و دیگر چهرههای سیاسی کُرد نیز حاکی از آن است که آنان نمیخواهند همان مسیری را بروند که برخی جریانهای سلطنتطلب رفتهاند؛ یعنی قرار گرفتن در حاشیه یا متن پروژه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران. برعکس، رهبران احزاب کُرد کوشیدهاند این پیام را منتقل کنند که کُردها نه خواستار این جنگ بودهاند، نه مدافع آن هستند و نه میخواهند بخشی از ماشین جنگی قدرتهای خارجی علیه ایران باشند.
آنچه از این مواضع برمیآید، تأکید بر یک اصل روشن است: کُردها خواهان حقوق سیاسی، آزادی، رفع تبعیض و مشارکت برابر در آینده ایراناند، اما این مطالبات را از مسیر وابستگی به قدرتهای خارجی یا ایفای نقش نیابتی دنبال نخواهند کرد.
در فضای پرتنش کنونی، موضع رهبران احزاب کُرد ایران را میتوان چنین خلاصه کرد: بیاعتمادی به سخنان متغیر ترامپ، پرهیز از ورود به جنگی که آن را جنگ خود نمیدانند، مخالفت با تبدیل شدن به نیروی نیابتی، و تأکید بر اینکه مبارزه برای حقوق مردم کُرد نباید با همراهی در ویرانسازی ایران گره بخورد.