به گزارش کوردانه، ایالات متحده دور تازهای از حملات نظامی علیه اهدافی در ایران را آغاز کرده است؛ حملاتی که واشنگتن آن را در چارچوب «دفاع از خود» توصیف میکند، اما در تهران بهعنوان مرحلهای تازه از گسترش جنگ ارزیابی میشود.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اعلام کرده است نیروهای این کشور از ساعت ۵ و ۱۵ دقیقه عصر چهارشنبه به وقت واشنگتن، برابر با ۲۱ و ۱۵ دقیقه به وقت گرینویچ، حملات تازهای را علیه چند هدف در ایران آغاز کردهاند.
این حملات پس از آن صورت گرفت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ایران را به «اتلاف وقت» در مسیر توافق متهم کرد و هشدار داد که تهران باید «بهای آن را بپردازد». پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز اعلام کرد ارتش ایالات متحده در ساعات پیش رو ایران را «سخت» هدف قرار خواهد داد و حملات علیه «تأسیسات کلیدی» انجام خواهد شد.
هگست در مقر فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا گفت: «امشب آنها را سخت هدف قرار خواهیم داد و امیدواریم ایران تصمیم خوبی بگیرد.» او افزود که حملات آمریکا «بر اساس شرایط واشنگتن» و علیه اهدافی انجام میشود که به گفته او توان عملیاتی ایران را تضعیف کرده و شرایط فعالیت نیروهای آمریکایی در منطقه را بهبود میبخشد.
همزمان، رسانههای ایران از شنیده شدن صدای انفجار و فعالیت پدافند هوایی در چند منطقه خبر دادند. خبرگزاری مهر از شنیده شدن صدای پدافند در غرب تهران و گزارشهایی از انفجار یا صداهای شدید در مناطقی از هرمزگان، از جمله میناب و سیریک، خبر داده است. در مقابل، برخی رسانههای نزدیک به نهادهای امنیتی ایران وقوع انفجار در کیش و قشم را تکذیب کرده و صداهای شنیدهشده را به درگیریها در خلیج فارس نسبت دادهاند. هنوز گزارش مستقلی درباره دامنه خسارتها، تلفات احتمالی و اهداف دقیق حملات منتشر نشده است.
تهران در واکنش، هشدار داده است که در صورت ادامه حملات آمریکا، منافع تازهای از ایالات متحده در منطقه را هدف قرار خواهد داد. رسانههای نزدیک به سپاه پاسداران به نقل از منابع نظامی نوشتهاند نیروهای مسلح ایران در آمادهباش کامل قرار دارند و هرگونه اقدام تهاجمی تازه آمریکا با «پاسخ سنگینتر» روبهرو خواهد شد.
این مرحله تازه از بحران پس از چند روز تبادل آتش میان ایران، آمریکا و اسرائیل آغاز شده است. واشنگتن پیشتر اعلام کرده بود در پاسخ به سقوط یا سرنگونی یک بالگرد آپاچی آمریکا در نزدیکی تنگه هرمز، چندین هدف نظامی در ایران را هدف قرار داده است. ایران نیز در پاسخ، پایگاهها و اهداف مرتبط با آمریکا در اردن، کویت و بحرین را هدف حملات موشکی و پهپادی قرار داد. مقامهای اردن از رهگیری چند موشک ایرانی خبر دادهاند و در بحرین نیز چند بار آژیر هشدار به صدا درآمده است.
در ادامه تنشها، ایران اعلام کرده است تنگه هرمز را در واکنش به حملات آمریکا میبندد؛ اقدامی که در صورت اجرا و تداوم، میتواند یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان را با اختلال جدی روبهرو کند. مقامهای آمریکایی در مقابل گفتهاند عبور برخی کشتیهای تجاری از تنگه همچنان ادامه دارد و گزارشها درباره هدف قرار گرفتن ناوهای آمریکایی را رد کردهاند.
ترامپ نیز اعلام کرده است آمریکا در یک مأموریت محرمانه نظامی، عبور کشتیهایی حامل بیش از ۱۰۰ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز را پشتیبانی کرده است. او مدعی شده این عملیات مانع جهش شدیدتر قیمت نفت شده است. وزیر انرژی آمریکا نیز گفته بود نیروهای آمریکایی به عبور بخشی از نفت از تنگه هرمز کمک کردهاند، هرچند بعداً تأکید کرد اطلاعی از خروج نفت از ایران ندارد.
همزمان، بازارهای جهانی به سرعت به دور تازه تنش واکنش نشان دادند. قیمت نفت در پی تشدید بحران افزایش یافت و بهای نفت برنت در معاملات روز پنجشنبه به حدود ۹۳ دلار در هر بشکه رسید. رویترز همچنین گزارش داده است تولید نفت اوپک در ماه مه به پایینترین سطح از سال ۲۰۰۰ رسیده است؛ موضوعی که به گفته تحلیلگران، بخشی از آن به محدودیت صادرات ایران و ناامنی در مسیرهای انرژی خلیج فارس مربوط است.
بازارهای مالی نیز تحت تأثیر این تحولات قرار گرفتند. افزایش نگرانی از اختلال در عرضه انرژی، بالا ماندن تورم و فشار بر نرخ بهره، فضای احتیاطی را در بازارهای جهانی تقویت کرده است. در آمریکا، شاخصهای اصلی والاستریت با فشار فروش روبهرو شدند و سهام شرکتهای فناوری، بهویژه تولیدکنندگان تراشه، از جمله عوامل اصلی افت بازار بودند.
ترامپ در حالی از حملات تازه علیه ایران سخن میگوید که همزمان مدعی است هنوز خواهان توافق با تهران است. او پیشتر گفته بود ایران پذیرفته است به سلاح هستهای دست نیابد، اما توافق هنوز امضا نشده است. در همین حال، گزارشهایی از تلاش قطر برای احیای مسیر مذاکرات منتشر شده، اما لحن تازه واشنگتن و آغاز موج جدید حملات، چشمانداز دیپلماسی را بیش از پیش تیره کرده است.
در ایران، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، در واکنش به تهدیدهای آمریکا علیه زیرساختهای حیاتی گفت تهدید به حمله به شبکههای حملونقل، برق و آب «نمایش قدرت نیست، نشانه درماندگی» است. او تأکید کرد ایران با اتکا به توان داخلی، وحدت ملی و همبستگی اجتماعی در برابر فشار و تهدید ایستادگی خواهد کرد.
اسرائیل نیز همزمان هشدار داده است کارزار نظامی علیه ایران «هنوز به پایان نرسیده» است. مقامهای اسرائیلی گفتهاند ارتش این کشور آماده است در صورت حمله تازه ایران، با «قدرت زیاد» پاسخ دهد. اسرائیل همچنین اعلام کرده است حملات خود علیه حزبالله در لبنان را ادامه خواهد داد و آتشبس با ایران را به آتشبس در لبنان پیوند نخواهد زد؛ موضعی که با خواست تهران و بخشی از مذاکرات منطقهای در تضاد است.
در لبنان نیز حملات اسرائیل ادامه دارد. منابع امنیتی لبنان از کشته شدن دستکم ۱۳ نفر در حملات هوایی اسرائیل به جنوب لبنان خبر دادهاند. حزبالله نیز از حملات تازه علیه نیروهای اسرائیلی سخن گفته است. ادامه جنگ در لبنان یکی از موانع اصلی تلاشها برای تبدیل آتشبس شکننده با ایران به توافقی پایدارتر ارزیابی میشود، زیرا تهران بارها تأکید کرده هر توافق گسترده باید شامل توقف حملات اسرائیل در لبنان نیز باشد.
در کنار بحران نظامی، دولت آمریکا تحریمهای تازهای علیه شبکههای مرتبط با تأمین تسلیحات برای سپاه پاسداران و وزارت دفاع ایران اعلام کرده است. وزارت خزانهداری آمریکا چند فرد و شرکت مستقر در چین و هنگکنگ را به حمایت از خرید تسلیحات برای ایران متهم کرده و اعلام کرده است این اقدامات بخشی از کارزار فشار اقتصادی واشنگتن علیه شبکههای تسلیحاتی و نظامی ایران است.
با ادامه حملات، تهدیدهای متقابل و ابهام درباره سرنوشت مذاکرات، منطقه وارد مرحلهای خطرناکتر از بحران شده است؛ مرحلهای که میتواند هم امنیت خلیج فارس و هم بازارهای جهانی انرژی را با پیامدهای گستردهتری روبهرو کند.