بر اساس گزارش باراک راوید در اکسیوس و به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی، ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران یادداشت تفاهمی را برای کاهش تنشها و گشودن مسیر مذاکرات تازه امضا کردهاند. به گفته این مقام، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، این سند را بهصورت الکترونیکی امضا کردهاند.
به گزارش اکسیوس، قرار است مراسم رسمی امضای این یادداشت تفاهم روز جمعه برگزار شود. بنا بر گفته مقام آمریکایی، جیدی ونس، استیو ویتکاف و جرد کوشنر در این مراسم حضور خواهند داشت. این مقام همچنین گفته است که واشنگتن اکنون با مقامهای ارشد در ساختار جمهوری اسلامی ارتباط مستقیم دارد؛ سطحی از تماس که به گفته او در ۴۷ سال گذشته وجود نداشته است.
بر اساس این گزارش، مقام ارشد آمریکایی گفته است که این ارتباط مستقیم باعث شده واشنگتن «درک روشنتری» از خواستههای تهران داشته باشد. او افزود طرف ایرانی با امتیازاتی موافقت کرده که پیشتر حاضر به پذیرش آنها نبود و در مقابل، دولت آمریکا نیز آماده شده اقداماتی را بررسی کند که قبلاً نمیپذیرفت.
جزئیات کامل یادداشت تفاهم هنوز منتشر نشده است، اما گزارشهای اکسیوس و رویترز نشان میدهد این سند میتواند شامل تمدید ۶۰ روزه آتشبس، بازگشایی تدریجی تنگه هرمز، کاهش سطح تنشهای نظامی و آغاز دور تازهای از مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران باشد. با این حال، مقامهای آمریکایی تأکید کردهاند که توافق نهایی درباره پرونده هستهای هنوز به مذاکرات جداگانه و اقدامات قابل راستیآزمایی از سوی تهران نیاز دارد.
در بخش دیگری از توضیحات این مقام آمریکایی آمده است که خروج اسرائیل از جنوب لبنان شرط دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی نیست. او تأکید کرده است که اگر حزبالله به اسرائیل حمله کند، اسرائیل حق دارد از خود دفاع کرده و به این حملات پاسخ دهد. این موضع نشان میدهد واشنگتن تلاش دارد توافق با تهران را از پرونده حضور نظامی اسرائیل در جنوب لبنان جدا نگه دارد، هرچند نقش حزبالله و نفوذ منطقهای جمهوری اسلامی همچنان یکی از مسائل حساس در هرگونه توافق آینده خواهد بود.
این تحولات در حالی گزارش میشود که هنوز متن کامل یادداشت تفاهم منتشر نشده و روایت رسمی تهران نیز بهطور کامل روشن نیست. از همین رو، بخش مهمی از ابهامها باقی مانده است: جمهوری اسلامی دقیقاً چه امتیازاتی داده است؟ آمریکا در مقابل چه اقداماتی را پذیرفته است؟ آیا این سند صرفاً یک چارچوب موقت برای کاهش تنش است یا مقدمهای برای توافقی گستردهتر درباره برنامه هستهای، تحریمها و نقش منطقهای ایران؟
اهمیت این گزارش در آن است که اگر امضای الکترونیکی این یادداشت تفاهم تأیید و متن آن منتشر شود، میتواند یکی از مهمترین تماسهای مستقیم میان واشنگتن و تهران پس از انقلاب ۱۳۵۷ باشد. اما تا زمانی که متن رسمی سند علنی نشود، باید آن را یک تحول مهم اما همچنان مبهم دانست؛ تحولی که میتواند مسیر تنشهای ۴۷ ساله میان آمریکا و جمهوری اسلامی را وارد مرحلهای تازه کند.
منبع: اکسیوس، به قلم باراک راوید؛ گزارش تکمیلی رویترز درباره امضای یادداشت تفاهم آمریکا و ایران.